Lê Trung Khoa điều hành Thời Báo, một trong những trang báo mạng lớn nhất của người Việt Nam lưu vong. Nhà cầm quyền Việt Nam đã kết án ông vắng mặt 17 năm tù – nay ông cũng bị đưa ra tòa tại Berlin.
- Nhật báo Đức Tagesspiegel ngày 8 tháng 2 năm 2026
- Tác giả: Phóng viên Dominik Lenze
- Người dịch: Hiếu Bá Linh
Trung tâm thương mại Đồng Xuân ở quận Lichtenberg là một mảnh đất Việt Nam giữa lòng Đông Berlin. Bên cạnh các khu chợ với tiệm làm Nails và cửa hàng rau quả, một tòa nhà văn phòng trong khuôn viên là nơi đặt trụ sở tòa soạn của một trong những cơ sở truyền thông lưu vong có ảnh hưởng nhất của Việt Nam: trang báo mạng Thời Báo.
Từ nhiều năm nay, người sáng lập kiêm tổng biên tập Lê Trung Khoa là cái gai trong mắt chế độ cộng sản độc tài ở quê hương ông. Ngày 31 tháng 12 năm ngoái, ông bị kết án vắng mặt 17 năm tù với cáo buộc "làm, tàng trữ, phát tán, tuyên truyền thông tin, tài liệu nhằm chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam". Tháng 1/2026, nhà báo này đã ra hầu tòa ở Berlin: Vingroup, một trong những tập đoàn quyền lực nhất Việt Nam, đã kiện ông với cáo buộc thông tin sai sự thật trên Thời Báo. Trong số đó, có một video châm biếm mà ông Khoa đã đăng.
Ông Khoa không phải là đối tượng duy nhất bị Vingroup kiện. Theo báo Asia Times, trong những tháng gần đây, Vingroup đã kiện khoảng 70 cá nhân và tổ chức với cáo buộc "phát tán thông tin sai sự thật", trong đó có ông Nguyễn Văn Đài, một luật sư bất đồng chính kiến sống tại Đức và là người nhận Giải thưởng Nhân quyền năm 2017 của Liên đoàn Thẩm phán Đức. Hồi năm 2025, tổ chức Phóng viên Không Biên giới cũng chỉ trích các vụ kiện "đe dọa và tốn kém" của Vingroup chống lại Thời Báo.
■ Nhà nước độc đảng không có tự do báo chí
Việt Nam là một nhà nước độc đảng do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Không có bầu cử tự do và phe đối lập bị cấm. Trong bảng xếp hạng của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới về tự do báo chí, quốc gia này bị xếp ở nhóm 1/3 dưới cùng trên thế giới.
Trang web của Thời Báo có thể được tìm thấy tại www.thoibao.de. Các bài viết được đăng tải bằng tiếng Việt, tiếng Đức, tiếng Anh, tiếng Nga và tiếng Trung. Người ta cũng có thể quyên góp hỗ trợ hoạt động của Thời Báo tại đây.
■ Cánh tay nối dài của chế độ ở Hà Nội
Ông Khoa, cùng với Thời Báo, ngày càng trở thành mục tiêu của chế độ cộng sản độc tài ở Hà Nội. Trang web này đã bị chặn ở Việt Nam từ năm 2017 và liên tục là mục tiêu của các cuộc tấn công mạng. Trang báo mạng này thu hút sự chú ý rộng rãi hơn vào năm 2017 khi đưa tin chi tiết về vụ bắt cóc cựu chính trị gia Việt Nam Trịnh Xuân Thanh từ Berlin. Nhà quản lý doanh nghiệp này, khi đó đã trốn khỏi Việt Nam và sống ở Berlin, được cho là đã bị cơ quan mật vụ Việt Nam bắt cóc: các thẩm phán Berlin đã kết án một đồng phạm người Việt Nam về tội gián điệp hồi tháng 1 năm 2023.
Một trong những phiên tòa gần đây nhất tại Tòa án dân sự bang Berlin là diễn ra vào tháng 1/2026 cũng có sự tham dự của những người Việt Nam đang sinh sống tại Đức, trong đó có ông Nguyễn Văn Đài - luật sư cũng đang bị tập đoàn Vingroup kiện. Một người đàn ông khác cũng có mặt mà ông Khoa cho biết không quen biết – nhưng người này tỏ ra rất quan tâm đến phiên tòa và thậm chí có lúc còn cố gắng quay phim trái phép. Người phát ngôn của tòa án xác nhận với báo Tagesspiegel rằng các nhân viên tư pháp đã buộc người đàn ông này xóa đoạn video thu lén.
Chú thích: Ảnh Lê Trung Khoa và luật sư Raphael Thomas (bên phải) tại Tòa án bang Berlin II.
Phiên tòa kết thúc với kết quả: 4 phát ngôn của ông Khoa về Vingroup được tòa án đánh giá là hợp pháp, nhưng đối với 3 phát ngôn khác thì ông Khoa bị cấm. Yếu tố quan trọng là trước khi đăng, ông Khoa đã không hỏi ý kiến của Vingroup về 3 phát ngôn đó.
■ Bị xếp vào loại “kẻ thù của nhân dân”
“Các cơ quan chức năng Việt Nam, hầu hết các công ty, thậm chí cả cá nhân đều không trả lời tôi về các câu hỏi báo chí, vì chính phủ xếp tôi vào loại ‘kẻ thù của nhân dân’ ”, ông Lê Trung Khoa nói. “Bất cứ ai liên lạc với tôi đều bị trừng phạt. Do đó, việc tòa án yêu cầu tôi phải hỏi ý kiến Vingroup về một số điểm nhất định là điều không thực tế”.
“Vụ án này gây cấn như trong phim”, luật sư Raphael Thomas nhận định. Ông cho rằng tình hình như sau: Một tập đoàn Việt Nam và người sáng lập đang lạm dụng tòa án Đức để chống lại các bài báo chỉ trích của người Việt lưu vong viết bằng tiếng Việt – ngôn ngữ hầu như chỉ được đọc ở Việt Nam.
Vingroup là một trong số ít các công ty tư nhân Việt Nam niêm yết trên sàn chứng khoán. Tập đoàn này hoạt động trong nhiều lĩnh vực: từ bất động sản và khách sạn đến giáo dục, y tế và công nghiệp. Deutsche Bank là một trong những cổ đông của tập đoàn. Tháng 7 năm 2025, Đảng Cộng sản Việt Nam đã trao tặng tập đoàn “Huân chương Lao động hạng nhất”. Theo một bài tường thuật trên tờ Financial Times, các nhà hoạt động và khách hàng cho biết họ đã bị công an mời lên làm việc hoặc bị sách nhiễu sau khi chỉ trích công ty.
■ Cảnh sát bảo vệ nhà báo lưu vong
Chú thích: Vài xe cảnh sát luôn đậu trước văn phòng của Lê Trung Khoa để bảo vệ ông.
Thường có từ một đến ba xe cảnh sát Berlin đậu trước văn phòng của ông Khoa trong khuôn viên Trung tâm thương mại Đồng Xuân. Ông đã được sự bảo vệ của cảnh sát từ năm 2018. Phản ứng của những người xung quanh đối với hoạt động của ông là khác nhau. "Nhiều người động viên tôi trong giờ nghỉ trưa và chúc tôi may mắn tại tòa án", ông Khoa nói.
Sự sợ hãi đóng một vai trò quan trọng. "Các phiên dịch viên thẳng thắn nói với tôi rằng họ sợ Đại sứ quán Việt Nam nếu người ta biết họ làm việc cho tôi", ông Khoa nói. Đôi khi, mọi người có thể làm việc cho ông Khoa một cách ẩn danh. "Nhưng khi tôi cần một phiên dịch viên tuyên thệ cho một tài liệu chính thức, người dịch phải ký tên đóng dấu vào đó, thì mọi chuyện trở nên khó khăn".
Ông Khoa và luật sư hiện đang xem xét kháng cáo phán quyết của tòa trong vụ kiện của Vingroup. Lê Trung Khoa vẫn kiên định với công việc của mình, tiếp tục đăng tải trên Thời Báo các bài báo phê bình về những nhân vật quyền lực ở Việt Nam, bất chấp mọi rủi ro./.
11.02.2026
