Biontech thông báo đã có vắc xin chống biến thể omicron BA.4 và BA.5

Ảnh: Özlem Türeci và Uğur Şahin, hai nhà sáng lập Biontech (ảnh chụp ngày 17.9. 2021) Nguyễn Xuân Hoài Theo kết quả nghiên cứu đầu tiên, một loại vắc-xin mới của hãng dược phẩm Biontech đã có hiệu quả chống lại các biến thể vi rút corona mới nhất. Trong khi đó, đối thủ cạnh tranh cũng đang phát triển loại vắc xin mới. 25.06.2022, Hãng dược phẩm Biontech có trụ sở tại Mainz, CHLB Đức và đối tác Hoa Kỳ Pfizer cho biết đã phát triển thành công một loại vắc xin chống lại các biến thể mới của vi rút corona. Theo kết quả nghiên cứu đầu tiên, vắc-xin hoạt động tốt trong việc chống lại các biến thể rất dễ lây lan. Biontech và Pfizer công bố hôm thứ bảy việc tiêm chủng tăng cường với các ứng cử viên vắc xin Omicron của đối tác đã kích hoạt phản ứng miễn dịch mạnh hơn đáng kể so với thành phần hoạt chất ban đầu của hãng này. Giám đốc điều hành Albert Bourla của Pfizer cho biết: “Chúng tôi nghĩ rằng chúng tôi có hai ứng cử viên phù hợp với biến thể rất mạnh omicron hiện nay“. Những người tham gia nghiên cứu đã dung nạp tốt các loại vắc xin Kết quả thu được từ một nghiên cứu trên 1.234 người từ 56 tuổi trở lên. Những người tham gia tiêm chủng đã dung nạp tốt. Theo hai hãng này các dữ liệu cho thấy cả hai ứng cử viên omicron đã điều chỉnh đều trung hòa các biến thể BA.4 và BA.5 phổ biến gần đây, mặc dù ở mức độ thấp hơn BA.1. Biontech và Pfizer muốn thu thập thêm dữ liệu để tìm hiểu xem việc tiêm bổ sung hoạt động tốt như thế nào so với các biến thể đã được lưu hành gần đây. Hai công ty đã lên kế hoạch đưa sản phẩm tăng cường Omikron ra thị trường càng sớm càng tốt, khi được cơ quan quản lý chấp thuận. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đang lên kế hoạch họp với các chuyên gia vào thứ ba tới để thảo luận về chế phẩm tốt nhất phục vụ tiêm tăng cường vào mùa thu này. Tập đoàn công nghệ sinh học Hoa Kỳ Moderna cũng đã công bố dữ liệu tiêm tăng cường chống biến thể omicron. Theo đó, thuốc cũng có hiệu quả chống lại các vi khuẩn phụ omicron mới và đạt được phản ứng miễn dịch mạnh mẽ. Moderna dự định sẽ nộp đơn cho các cơ quan quản lý trong những tuần tới với hy vọng thuốc sẽ được phê chuẩn để đưa vào sử dụng trong mùa thu tới. Mối quan tâm hiện đang gia tăng đối với các biến thể corona virus mới vì số lượng ca lây nhiễm ở Đức và nhiều nước khác đã tăng trở lại. Corona: Biontech meldet wirksamen Impfstoff gegen Omikron-Varianten BA.4 und BA.5 - DER SPIEGEL  
......

Nước uống lấy từ biển cả

Von Jens Lubbadeh – WELT Nguyễn Xuân Hoài dịch Nước uống lấy từ nước biển đã khử muối đóng vai trò quan trọng ở các nước Trung Đông Nước sinh hoạt ngày càng trở nên khan hiếm trên toàn thế giới. Các quốc gia ven biển đang sử dụng phương pháp khử muối trong nước biển. Quá trình này tốn kém, tiêu tốn nhiều năng lượng cũng có thể trở nên cần thiết đối với Đức do tình trạng hạn hán ở Đức ngày một gia tăng. Khi dân số thế giới tăng cơn khát của nhân loại cũng tăng theo. Theo Liên hợp quốc, lượng nước tiêu thụ đã tăng gấp sáu lần từ năm 1930 đến năm 2000. Người ta ước tính nhu cầu toàn cầu sẽ tiếp tục tăng một lượng tương tự cho đến năm 2050. Có vẻ như giải pháp cho vấn đề này không có gì khó: trái đất, hành tinh xanh, được bao phủ 70% bởi mặt nước. Nếu có thể khai thác được trữ lượng nước khổng lồ này thì vấn đề nước của nhân loại sẽ „nhỏ như con thỏ“. Vào những năm 1960 Tổng thống Mỹ Kennedy đã nhìn thấy vấn đề này, ông từng nói "Nếu chúng ta có thể sản xuất nước ngọt từ nước biển với giá rẻ, thì thành tựu khoa học này sẽ làm lu mờ tất cả các thành tựu khoa học khác trên thế giới." Gần 60 năm sau, mong muốn đó đang có cơ hội trở thành hiện thực, Hiện tại thế giới có tổng cộng 22.000 nhà máy ở 170 quốc gia sản xuất một sản lượng lên đến 130 tỷ lít nước ngọt một ngày. Claus Mertes, người đứng đầu Viện khử mặn (DME) ở Duisburg cho biết: “Nửa tỷ người đã được cung cấp nước sinh hoạt từ các nhà máy khử muối. Ông là nhà tư vấn cho các quốc gia, công ty và tổ chức phi chính phủ về việc quy hoạch các nhà máy khử mặn nước biển. Hầu như không có khu vực nào trên thế giới phụ thuộc vào khử muối của nước biển làm nước ngọt như Trung Đông. Ả Rập Xê-út và Israel đã đáp ứng hầu hết nhu cầu về nước theo cách này từ nhiều chục năm nay. Tiểu vương quốc Dubai có nhà máy khử mặn lớn nhất thế giới: Jebel Ali, đây là một một tổ hợp nhà máy điện khổng lồ bao gồm chín tổ máy, trải dài dọc theo bờ biển giữa các nhóm đảo cọ nhân tạo và sản xuất khoảng hai tỷ lít nước mỗi ngày. Sơ đồ công nghệ khử mặn nước biển làm nước ngọt Vậy thì phải chăng vấn đề nước đã được giải quyết? Thế giới có thể áp dụng phương pháp khử mặn nước biển để khắc phục tình trạng khan hiếm nước ngày càng tăng do biến đổi khí hậu do con người gây nên không? Thực ra thì chưa hoàn toàn. Kennedy đã nói về "nước giá rẻ", và đây còn là điểm kẹt. Quá trình khử muối rất tốn kém vì nó sử dụng rất nhiều năng lượng. Các hệ thống cũ vẫn khử muối trong nước biển bằng cách để bốc hơi cần tới 80 kilowatt giờ nhiệt năng trên 1000 lít nước - các phân tử nước tách khỏi các ion muối hòa tan trong cả quá trình bay hơi và đóng băng. Mặc dù các nhà máy bay hơi vẫn được sử dụng cho đến ngày nay, 8 tổ máy của nhà máy khử muối Jebel Ali hoạt động theo cách này. Stefan Panglisch, Trưởng bộ môn Kỹ thuật Quy trình Cơ khí / Công nghệ Nước tại Đại học Duisburg-Essen và Giám đốc Điều hành của Hiệp hội Công nghệ màng Đức (DGMT). Khoảng 85% tất cả các nhà máy khử muối đang hoạt động hiện nay đều hoạt động theo nguyên tắc này. Công nghệ thẩm thấu ngược hoạt động như sau: Nước biển được hút vào và ép qua một lớp màng với áp lực cao. Chỉ có các phân tử nước đi qua các lỗ xốp siêu nhỏ, các ion muối có trong nước biển bị giữ lại. Trong quá trình này, áp suất thẩm thấu phải lớn hơn áp xuất của máy bơm, tức là lực hút mà các ion muối trong nước biển tác dụng lên nước có nồng độ thấp hơn ở phía bên kia của màng. Khoảng một nửa lượng nước biển thải ra có thể chuyển hóa thành nước ngọt theo cách này. Phần còn lại được trả lại biển. Công nghệ thẩm thấu ngược Tùy thuộc vào hàm lượng muối của nước, áp suất từ 60 đến 70 bar là cần thiết để thẩm thấu ngược, tương ứng với khoảng hai mươi lần điều kiện áp suất trong lốp ô tô. Để tạo ra áp suất như vậy, cần phải có các máy bơm lớn, chạy bằng điện, tiêu thụ rất nhiều điện: chúng sử dụng khoảng 4,5 kilowatt giờ để sản xuất 1000 lít nước ngọt. Lượng điện này có thể chạy một chiếc TV trong 45 giờ. Mặc dù năng lượng đó ít hơn đáng kể so với các nhà máy khử muối kiểu cũ vẫn được sử dụng, nhưng nó vẫn nhiều hơn gấp mười đến một trăm lần so với mức năng lượng cần thiết để xử lý nước hồ hoặc nước sông. Do đó khử mặn nước biển làm nước sinh hoạt vẫn là phương pháp sản xuất nước ngọt tốn kém nhất. Tuy nhiên giá thành một lít nước khử mặn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nữa: thí dụ về quy mô nhà máy, hạ tầng cơ sở và chất lượng nước đầu vào. Theo một công trình nghiên cứu của trường đại học Kentucky giá thành cho 1000 lít nước đã khử mặn giao động từ 0,14 đến 1,95 US-Dollar. Dùng nước này đẻ sản xuất nông nghiệp thì quá tốn kém, trừ khi áp dụng tưới nhỏ giọt. Tuy nhiên cho đến nay việc khai thác nước ngọt từ nước biển đã có hiệu quả kinh tế ở nhiều quốc gia, nhất là ở các nước không có các nguồn nào khác. Điều này thấy rõ ở Ả rập Xeeut, Israel hay Ai Cập. Hiện có hai xu hướng: Chi phí cho việc xử lý nước thải để tái sử dụng ngày càng tăng vì ngày càng có nhiều thành phần xuất hiện trong nước thải - và việc lọc chúng ngày càng trở nên phức tạp và tốn kém hơn. Mặt khác, chi phí khử muối trong nước biển liên tục giảm do có những cải tiến kỹ thuật liên tục. Ai Cập và Israel đã đạt được nhiều kết quả tích cực do thiếu tài nguyên. Do đó, việc khử muối trong nước biển sẽ trở nên ngày càng quan trọng hơn do điều kiện biến đổi khí hậu. Nhưng điều quan trọng là không tiếp tục gây biến đổi khí hậu vì tiêu hao quá nhiều năng lượng. Úc đang dẫn đầu: Nhà máy khử muối ở Sydney hoạt động nhờ năng lượng gió và cung cấp cho thành phố 15% nhu cầu nước uống. Nhà máy khử muối Sundrop ở Nam Úc là một phần của khu phức hợp sử dụng nhiệt mặt trời để tạo ra điện và sử dụng nước đã khử muối để tưới cà chua. Nhưng đây là những trường hợp ngoại lệ. Theo Claus Mertes, chỉ khoảng năm phần trăm hệ thống được vận hành bằng năng lượng tái tạo. Ở các quốc gia vùng Vịnh, điện để khử muối được lấy từ các nguồn hóa thạch. Hóa chất tích được trả lại biển Nhưng nẩy sinh một vấn đề khác về môi trường: Canxi từ nước và các chất sinh học hoặc hóa học bị lắng đọng trên màng của các nhà máy khử muối thẩm thấu ngược và gây tắc các lỗ xốp siêu mịn. Để ngăn chặn điều này, nước biển được lọc sẽ được xử lý trước bằng các hóa chất đi vào biển cùng với muối cô đặc. Nước muối đậm đặc và các chất hóa học ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái đến mức độ nào cho đến nay hầu như chưa được nghiên cứu. Các nhà máy khử muối do đó vẫn có tiềm năng tối ưu hóa. Mertes tin rằng sẽ sớm có một bước nhảy vọt về công nghệ, giống như khi thẩm thấu ngược thay thế các quy trình nhiệt. Các nỗ lực đang được thực hiện để chiết xuất muối trực tiếp từ nước, chẳng hạn như bằng điện trường, nhưng bằng các quá trình sinh học như enzym hoặc vi khuẩn. Mertes chắc chắn: “Trong 35 năm tới chúng ta sẽ có một công nghệ khử mặn hoàn toàn mới.” Và hy vọng tới lúc đó nước uống lấy từ nước biển sẽ rất rẻ./. Nguồn: https://www.welt.de/wissenschaft/plus232139765/Trinkwasser-aus-dem-Meer-Sind-Entsalzungsanlagen-die-Loesung-des-Wassermangels.html  
......

Vĩnh biệt nhạc sĩ Cung Tiến

Nhạc: HƯƠNG XƯA - Ns Cung Tiến - Ca sĩ Sĩ Phú - 25-11-2021      https://www.youtube.com/watch?v=ZHqF9mHCZ48 Thương Tiếc Một Tài Hoa Âm Nhạc! Nhạc sĩ Cung Tiến  qua đời vào ngày 10.05.2022. Lễ tang và lễ hỏa táng đã được cử hành ngày 2.06.2022 tại California, Mỹ. Hưởng thượng thọ 84 tuổi. Nhạc sĩ Cung Tiến tên thật là Cung Thúc Tiến, sinh ngày: 27-11-1938 tại Hà Nội, học xướng âm và ký âm với hai nhạc sĩ nổi tiếng là Thẩm Oánh và Chung Quân tại hai trường Trung học Chu Văn An và Nguyễn Trải. Với hai sáng tác đầu tay bất hủ Thu vàng và Hoài cảm viết từ khi mới lên 13-14 tuổi, nhạc sĩ Cung Tiến được nhiều người ca tụng là thần đồng âm nhạc dù ông xuất thân từ một gia đình không ai có năng khiếu âm nhạc.   “Cụ thân sinh tôi là một nhà thơ, một nhà cách mạng. Ông theo Việt Nam Quốc dân Đảng, không có ai dính vào âm nhạc nhất là âm nhạc mới, không có ai cả,” nhạc sĩ Cung Tiến nói với đài VOA. Tuy nhiên, bản thân ông đã bắt đầu sinh hoạt văn nghệ thời còn là học sinh tiểu học, đi học hát trong nhà thờ, hát trong các ca đoàn Công giáo và được giao điều khiển ban hợp ca của các trường khi lên tới trung học.   “Thời trung học có tổ chức những đại hội học sinh toàn thành. Hồi kỷ niệm thành lập Việt Nam Cộng hòa năm thứ hai của cố Tổng thống Ngô Đình Diệm thì có đại nhạc hội học sinh toàn thành của các trường trung học Việt Nam như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Trưng Vương, Petrus Ký, Marie Curie, thành lập Ban Hợp ca và tôi điều khiển ban hợp ca đó, vào năm 1956,” nhạc sĩ Cung Tiến tâm sự. Từ nhỏ, ông từng học thổi sáo, biết chơi đàn mandoline, đàn guitar cổ điển trước khi làm quen với đàn piano lúc qua Úc du học về nghành kinh tế Trong khoảng thời gian 1957 tới 1963. Trong những năm từ 1970 tới 1973, khi Cung Tiến nhận được một học bổng cao học về kinh tế, của British Council để nghiên cứu kinh tế học phát triển tại Ðại Học Cambridge, Anh quốc; ông cũng đã ghi tên tham dự các lớp về nhạc sử, nhạc học, và nhạc lý hiện đại…   Các bản nhạc đầu tay của ông đã đi sâu vào lòng người hâm mộ như Thu Vàng, Hoài Cảm, hoàn toàn xuất phát từ trí tưởng tượng, không dính líu đến đời thật của ông. Cung Tiến sáng tác rất ít và phần lớn các tác phẩm của ông đều viết sau 1954, trừ hai bài nêu trên ông viết năm 1953 khi mới 14-15 tuổi. Tuy nhiên, các ca khúc này lại thường được xếp vào dòng nhạc tiền chiến bởi chúng có cùng phong cách trữ tình lãng mạn… Sau này, phần lớn những nhạc phẩm của nhạc sĩ Cung Tiến là những bài thơ được ông thổi vào giai điệu du dương. “Viết lời ca khi hồi còn trẻ. Sau này mình không có hứng, không có dịp để viết lời ca thường nữa. Phần lớn tôi phổ thơ của Vũ Hoàng Chương, Thanh Tâm Tuyền. Thanh Tâm Tuyền tôi phổ nhiều lắm. Ngoài tập 10 bài thơ viết trong tù cải tạo, tôi còn phổ những bản trước khi ông vào tù, khi còn ở Sài Gòn như bản Lệ đá xanh, Đêm…,” ông giải thích. Cung Tiến chưa hề về Việt Nam và từ khi sang Mỹ ông không viết bản nhạc nào về Việt Nam ngoài Hoàng Hạc Lâu, phổ thơ của Vũ Hoàng Chương dịch bài thơ của Thôi Hiệu đời Đường, tác phẩm duy nhất của ông có “dính líu” với Việt Nam sau ngày miền Nam Việt Nam sụp đổ năm 1975. Sau khi đậu Tú tài hai, nhạc sĩ Cung Tiến được học bổng Colombo sang Úc học về môn kinh tế trong khoảng thời gian từ 1957 đến 1965. Dịp này, ông tham dự các lớp học về âm nhạc phương Tây tại Viện Âm nhạc Sydney. Từ năm 1970 đến 1973, ông được học bổng của Hội đồng Anh (Bristish Council) để nghiên cứu về kinh tế tại trường đại học Cambridge. Trong thời gian đó, ông trau dồi thêm về âm nhạc bằng cách tham dự các lớp về nhạc học, lịch sử âm nhạc và nhạc lý hiện đại. Cho nên về sau này, phong cách sáng tác của ông khác hẳn những bản nhạc thời học sinh mà ông gọi là “nhạc phổ thông”. Thay vào đó là những tác phẩm mà ông gọi là “ca khúc nghệ thuật.” Ra hải ngoại Cung Tiến viết nhạc tấu khúc Chinh Phụ Ngâm năm 1987, soạn cho 21 nhạc khí, trình diễn lần đầu vào ngày 27 tháng 3 năm 1988, tại San Jose, California, với dàn nhạc thính phòng San Jose, và đã được giải thưởng Văn Học Nghệ Thuật Quốc Khánh 1988… “Về sau tôi sáng tác nhiều tác phẩm khác được chơi ở bên Mỹ rất nhiều, nhất là tập tổ khúc (Suite) Chinh Phụ Ngâm. Tổ khúc giống như một symphonie nhưng nhỏ hơn, viết cho dàn nhạc đại hòa tấu. Dựa vào những tình tứ, tình cảm trong tập thơ đó, tôi viết thành một tổ khúc ba phần. Không phải tôi phổ nhạc. Không phải tôi phổ thơ Chinh Phụ Ngâm. Tôi dựa vào tình tiết, cảnh tượng trong Chinh Phụ Ngâm mà viết thành một tổ khúc cho dàn nhạc đại hòa tấu,” ông chia sẻ. Theo dõi sinh hoạt sáng tác của Cung Tiến, kể từ sau biến cố 30 tháng 4, 1975, ở hải ngoại, người ta được biết, ông dành nhiều thì giờ hơn cho việc sáng tác – Từ phổ nhạc thơ, cho tới những công trình nghiên cứu dân ca Việt, nghiên cứu hình thái đặc thù của truyền thống Quan Họ Bắc Ninh, v.v… Bên cạnh lãnh vực âm nhạc, Cung Tiến cũng đóng góp nhiều cho lãnh vực văn học thuộc giai đoạn 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam. Với bút hiệu Thạch Chương, ông từng cộng tác với các tạp chí Sáng Tạo, Quan Ðiểm, và Văn. Hai trong số những bản dịch thơ văn của Cung Tiến dưới bút hiệu Thạch Chương, được nhiều người biết tới thời trước 1975 ở Saigon là Hồi Ký Viết Dưới Hầm của Dostoievsky, và cuốn Một Ngày Trong Ðời Ivan Denisovitch của Solzhenitsyn. Nhạc sĩ Cung Tiến cũng từng là một viên chức cao cấp của Việt Nam Cộng hòa. Ông là một trong ba Tổng Giám đốc trụ cột của Bộ Kế hoạch trước năm 1975. 1953: Sáng tác hai nhạc phẩm bất hủ Thu Vàng và Hoài Cảm từ lúc còn rất trẻ. 1957-1963: Du học ở Úc Châu ngành Kinh tế, đồng thời học thêm về dương cầm, hòa âm, đối điểm, phối cụ tại Nhạc viện Sydney. 1964-1970: Viết nhận định, phê bình văn học, dịch thuật cho các tạp chí Sáng Tạo, Quan Điểm, Văn với bút hiệu Thạch Chương. Dịch giả hai tác phẩm nổi tiếng của văn hào Nga: Hồi Ký Viết Dưới Hầm của F. M. Dostoevsky và Một ngày trong đời Ivan Denisovitch truyện của A. Solzhenitsyn. 1970-1973: Nhận học bổng cao học của British Council để nghiên cứu kinh tế học phát triển tại Cambridge, Anh Quốc và tốt nghiệp kinh tế học tại đó; đồng thời dự các lớp nhạc sử, nhạc học và nhạc lý. 1975: Định cư tại Hoa Kỳ, làm việc trong Bộ An Ninh Kinh Tế Tiểu Bang Minnesota. Đầu thập niên 80: phổ nhạc Vang Vang Trời Vào Xuân từ thơ viết trong tù của Thanh Tâm Tuyền, trình bày lần đầu tại Thủ đô Hoa Thịnh Đốn năm 1985. 1987: Sáng tác tấu khúc Chinh Phụ Ngâm, soạn cho 21 nhạc khí, trình diễn lần đầu tại San Jose, California, ngày 27-3-1988; trình diễn lần sau tại Minnesota ngày 11-11-1989. 1992: Phổ nhạc bài thơ Ta Về của Tô Thùy Yên, gồm hát, dẫn đọc, ngâm với đội nhạc cụ thính phòng. 1993: Nhận tài trợ của The Saint Paul Companies để nghiên cứu nhạc Quan họ Bắc Ninh, các thể loại dân ca Việt Nam và soạn Tổ Khúc Bắc Ninh cho dàn nhạc giao hưởng. 1997: Soạn bản hợp ca cho ca đoàn Dale Warland Singers (Minnesota), nổi tiếng quốc tế, nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập ca đoàn. 1999: Đêm nhạc Cung Tiến tại rạp Ebel Theater, Santa Ana, California, do dàn nhạc thính phòng của Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ tổ chức (ngày 4 tháng 12). 2003: Sáng tác nhạc đương đại Lơ Thơ Tơ Liễu Buông Mành dựa trên điệu dân ca Quan họ. 2010: Đêm nhạc “Vết Chim Bay” do Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) tổ chức (ngày 10 tháng 7) tại rạp La Mirada Theater, Nam California – với một số nhạc phẩm tiêu biểu của Cung Tiến cùng dàn nhạc giao hưởng của Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ. Hai tuyển tập Vang Vang Trời Vào Xuân và Hoàng Hạc Lâu cũng được ra mắt 2 hôm trước đó. Tổng hợp và theo Hà Vũ (VOA)  
......

Thành tựu khoa học của Hoa Kỳ

Nguyễn Thị Bích Hậu Con robot hình cua này bé tí xíu, chỉ nửa mm. Nhưng nó có thể chui vô cơ thể người để tìm và diệt các khối u ác tính, thông các mạch máu bị tắc hay cầm máu bên trong. Nó vừa được nhóm nghiên cứu tại đại học Northwestern tại Mỹ phát minh ra và công bố. John A. Rogers, một giáo sư về khoa học vật liệu và kỹ thuật là người đứng đầu nhóm nghiên cứu này.   Thêm vào đó, bởi vì toàn bộ cơ thể robot nhỏ hơn một milimet không cần dây điện hoặc điện để hoạt động, nó thậm chí có thể đi lang thang trong cơ thể con người vào một ngày nào đó, hoạt động giống như một trợ lý y tế sáu chân.   Túm lại, đây là một thành tựu mới cho Y khoa thế giới từ các bước tiến vượt bậc của khoa học vật liệu và robot.   Vì ở nhiều xứ sách giáo khoa là miễn phí, đi học phổ thông từ nhỏ tới hết lớp 12 cũng miễn phí, nên hỏng xảy ra các vụ tranh cãi mất thời gian làm gì. Rảnh thì ráng làm cái gì cả nhân loại đều cần như con robot tí hon này sẽ đem lại nhiều lợi lạc cho thế gian hơn nhiều./.   Nguồn: https://news.northwestern.edu/stories/2022/05/tiny-robotic-crab-is-smallest-ever-remote-controlled-walking-robot/?fbclid=IwAR01_Fat3z30LQSCviQ8NH2a9tFpQmR0ZY6wpSISLJZwch0XEzakNSff6BI
......

Cát Bụi Hà Giang

Sông Lô hùng vĩ Loc Duong Buổi tối, toàn khu vực thung lũng sông Lô buồn da diết , chứ không riêng gì nhà hắn. Nhà hắn còn may đấy, còn có dàn Karaoke, còn có cái gì đó để chống chọi với nổi buồn thối ruột thối gan phả xuống từ ngọn núi Tây Côn Lĩnh, mà theo sách vở, cao tới 2419 mét. Đêm bây giờ không còn nghe tiếng hổ gầm. Hổ bị săn bắn chết hết rồi. Thì hắn giải khuây bằng cách mở youtube nghe ca sĩ đường phố Gấu Lé hát “Đắp Mộ Cuộc Tình” : Say giấc mộng ban đầu, yêu người thuở mới đôi mươi, em đang độ trăng tròn. Từng ngày qua phố, áo em trắng cả đường về….. Đang phê thì có tiếng gõ cửa. Hắn ngạc nhiên vì sao không nghe chó nhà sủa, càng ngạc nhiên hơn khi khách lại là một cô em họ hàng xa bên vợ, một người phụ nữ ghê gớm, đã từng gọi hắn là “ thằng cò chạy án, thằng ký sinh trùng của xã hội chứ có gì đâu mà lúc uống rượu mặt cứ vác lên giời…” Sao hôm nay cô ta lại vác xác tới tận nhà hắn ? Chuyện gì đây ? Dù chưa biết chuyện gì, nhưng với cái văn hóa hấp thụ được từ trong nghề nghiệp, hắn vẫn niềm nở trong chừng mực, mời vào nhà. -Anh ạ, chắc anh cũng biết nhà em bị bắt rồi. Hồi khuya khám nhà tới gần 5 giờ sáng mới xong. -Thì vụ thằng chồng thím gian lận sửa điểm thi chứ gì ? Chuyện này cả nước đều biết. Thế chú ấy sao rồi ? -Bị còng tay đưa thẳng ra xe anh ạ. Mà cái thằng công an chỉ huy, thường ngày nó vẫn ngồi uống rượu nhà em tới rách cả ghế, thế mà hôm đó nó làm mặt lạ, nó đẩy em ra, không cho em nói một câu từ giã với chồng em. Trên ti-vi, Gấu Lé vẫn đang hát : “ Ai đã hẹn với thề, để rồi lỡ mối duyên thơ, ra đi chẳng giã từ….” -Anh làm ơn tắt ti-vi đi, được không ạ. -Không. Cứ để nghe. Tôi thích Gấu lé. Nó tuy lé và hát theo kiểu kẹo kéo nhưng nó kiếm tiền lương thiện. Người phụ nữ mang tiếng sang chảnh nhất nhì Hà Giang ngồi cúi gầm mặt, tay vân vê tà áo lụa. Có thể cô ta bị sốc vì hôm nay hoàn cảnh bắt buộc phải ngồi nói chuyện với một tay ký‎ sinh trùng như hắn, và hơn thế nữa, phải ngồi nghe những lời nhạc quá lãng mạn, không phù hợp tí nào với trường hợp chết đến đít của mình. Thấy cũng tội tội, hắn mới lên tiếng để phá tan bầu không khí nặng nề : -Thế hôm nay thím nó đến kiếm anh có chuyện gì không ? -Thì em nghe người ta nói anh là Vua chạy án. Anh quen biết nhiều. Em đến xin anh cứu giúp chúng em. Sự thật là chồng em cũng chỉ nghe theo lệnh cấp trên, với lại muốn kiếm chút ít vun vén cho gia đình, nuôi các cháu ăn học thôi anh ạ…Anh xem kiếm chỗ nào chạy cho chồng em, bao nhiêu em cũng lo được, anh không phải bận tâm… Hắn ngồi duỗi chân ra, nói cân nhắc từng chữ, cố cân bằng giữa tình cảm gia đình với những điều mà thực sự trong lòng hắn muốn nói : -Anh cũng chẳng tốt lành gì. Anh làm cái nghề chạy án cũng là làm nghề lưu manh thôi. Đứa nào khốn khổ, vướng vào lao l‎ý là anh hạnh phúc, anh no. Nhưng mà bảo thật, giá như thằng chồng thím trộm cắp, giựt dọc, anh lo được. Còn sửa điểm, ăn gian điểm là động đến cả một thế hệ thanh niên hôm nay và tác hại của nó còn kéo dài đến mấy thế hệ kế tiếp. Nó khốn nạn và đốn mạt lắm. Anh không làm được đâu. Anh làm thì tối anh không ngủ được. Những học sinh cần cù, học giỏi nhưng bị gạt ra ngoài vì thua điểm những đứa ăn gian, sẽ trừng mắt nhìn anh trong giấc ngủ. Cuộc đời chúng sẽ lại chăn bò, nuôi heo, hay may lắm thì kiếm được một chân công nhân, viên chức quèn, phải cúi đầu làm theo chỉ đạo của những kẻ nhờ ăn gian điểm mà lên ngồi ghế lãnh đạo. Nỗi oán hận này ai sẽ giải cho chúng? Và như thế, mai này bên dòng sông Lô, liệu những kẻ lưu manh tán tận lương tâm như anh, như thằng chồng thím, cùng những thằng lãnh đạo khác, có xứng đáng thò chân xuống để rửa nữa không ? Thôi thím nó về kiếm chỗ khác chạy án đi. Anh chịu thua. Anh bảo thật. Lúc này, Gấu Lé đang hát qua bài Cát Bụi Cuộc Đời : “ Này bạn thân ơi, số kiếp nhân sinh chỉ là cõi tạm trần gian. Dù anh và tôi, ai sang giàu ai gian khó, mai xa kiếp con người, về với cát bụi mờ, thì cũng đều đôi tay trắng…” Giữa những lời nhạc, thỉnh thoảng hắn vẫn như nghe thấy tiếng sông Lô hùng vĩ đang gầm thét từ xa. Loc Duong
......

Bệnh đậu mùa khỉ đáng lo tới mức nào?

Reuters Các quan chức y tế toàn cầu gióng chuông cảnh báo về số ca mắc bệnh đậu mùa khỉ đang gia tăng ở châu Âu và các nơi khác, một loại bệnh nhiễm vi rút phổ biến hơn ở Tây và Trung Phi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến ngày 21/5, có 92 trường hợp được xác nhận và 28 trường hợp nghi nhiễm bệnh đậu mùa khỉ đã được báo cáo từ 12 quốc gia thành viên nhưng chưa phải là dịch. Cơ quan Liên hiệp quốc nói hy vọng sẽ xác định được nhiều ca mắc bệnh đậu mùa khỉ hơn khi mở rộng giám sát ở các quốc gia không thường xuyên phát hiện bệnh này, đồng thời sẽ cung cấp thêm hướng dẫn và khuyến nghị trong những ngày tới cho các nước về cách giảm thiểu sự lây lan của bệnh đậu mùa khỉ. Sau đây là những gì được biết về sự bùng phát hiện tại và nguy cơ tương đối của bệnh đậu mùa khỉ: Bệnh nguy hiểm như thế nào? Một quan chức y tế công cộng Hoa Kỳ cho biết tại cuộc họp báo ngày 20/5 rằng rủi ro đối với công chúng là thấp tại thời điểm này. Bệnh đậu mùa khỉ là một loại vi rút có thể gây ra các triệu chứng bao gồm sốt, đau nhức và biểu hiện bằng những vết sần sùi đặc biệt. Bệnh có liên quan đến bệnh đậu mùa, nhưng thường nhẹ hơn, đặc biệt là chủng vi rút Tây Phi đã được xác định trong một ca ở Hoa Kỳ, có tỷ lệ tử vong khoảng 1%. Quan chức này cho biết hầu hết mọi người sẽ hồi phục hoàn toàn trong vòng 2-4 tuần. Loại vi rút này không dễ lây truyền như vi rút SARS-CoV-2 đã gây nên đại dịch COVID-19 toàn cầu. Các chuyên gia tin rằng đợt bùng phát bệnh đậu mùa khỉ hiện nay đang lây lan qua tiếp xúc da thịt, gần gũi, thân mật với người đang có những vết ngứa. Tiến sĩ Martin Hirsch của Bệnh viện Đa khoa Massachusetts nói “COVID lây lan theo đường hô hấp và lây nhiễm cao. Đây không phải là trường hợp bệnh đậu mùa khỉ”. “Điều dường như đang xảy ra bây giờ là bệnh đã xâm nhập vào dân chúng dưới dạng tình dục, dưới dạng bộ phận sinh dục và đang được lan truyền như các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, điều này đã làm tăng khả năng lây lan của bệnh trên toàn thế giới”, ông David Heymann, quan chức của WHO, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, nói với Reuters. Các chuyên gia y tế có quan ngại gì? Theo WHO, các đợt bùng phát gần đây được báo cáo là không điển hình, vì chúng đang xảy ra ở các quốc gia nơi vi rút không lưu hành thường xuyên. Các nhà khoa học đang tìm hiểu nguồn gốc của các trường hợp hiện tại và liệu có điều gì về vi rút đã thay đổi hay không. Hầu hết các trường hợp được báo cáo cho đến nay được phát hiện ở Anh, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Cũng đã có trường hợp ở Canada và Úc, và một trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ duy nhất đã được xác nhận ở Boston, Mỹ. Các quan chức của WHO lo ngại rằng có thể phát sinh thêm nhiều ca nhiễm trùng khi mọi người tụ tập tham gia các lễ hội, tiệc tùng và kỳ nghỉ trong những tháng hè sắp tới ở châu Âu và các nơi khác. Làm thế nào con người có thể chống nhiễm bệnh? Anh đã bắt đầu tiêm chủng cho các nhân viên y tế có thể gặp nguy cơ khi chăm sóc bệnh nhân, bằng vắc xin đậu mùa, vốn cũng có thể bảo vệ chống lại bệnh đậu mùa khỉ. Chính phủ Mỹ cho biết có đủ vắc xin đậu mùa được lưu trữ trong Kho dự trữ Chiến lược Quốc gia (SNS) để tiêm chủng cho toàn bộ dân số Mỹ. Phát ngôn viên Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ nói có những loại thuốc kháng vi rút dành cho bệnh đậu mùa cũng có thể được sử dụng để điều trị bệnh đậu mùa khỉ ở một số trường hợp nhất định. Nói rộng hơn, các quan chức y tế khuyên mọi người nên tránh tiếp xúc gần với người bị bệnh ngứa hoặc người không khỏe. Những người nghi ngờ mình mắc bệnh đậu mùa khỉ nên cách ly và đi khám sức khỏe. Tại sao số ca bệnh tăng? Bà Angela Rasmussen, một nhà vi rút học tại Tổ chức Thuốc chủng ngừa và Bệnh truyền nhiễm thuộc Đại học Saskatchewan ở Canada, nói: “Vi rút không có gì mới, đúng như dự đoán.” Bà Rasmussen nói một số yếu tố bao gồm gia tăng du lịch toàn cầu cũng như biến đổi khí hậu đã tăng tốc sự xuất hiện và lây lan của vi rút. Thế giới cũng báo động nhiều hơn về những đợt bùng phát mới dưới bất kỳ hình thức nào sau đại dịch COVID, bà nói./.
......

Bi kịch phía sau sự vinh quang

Tho Nguyen Đêm hôm qua 14.05.2022, ban nhạc Kalush Orchestra của Ukraine đã giành giải nhất cuộc thi ca khúc truyền hình châu Âu EUROVISION SONG CONTEST 2022 (ESC) tại Turin, Ý.   Không phải là dân sành nhạc nên tôi thấy ca khúc „Stefania“ của Kalush Orchestra không có gì đặc sắc, ngoài ấn tượng về trang phục dân tộc mà họ mặc. Thực tế, đêm qua ban giám khảo cũng không chấm cho Stefania điểm cao nhất. Nhưng khán giả của hơn 50 quốc gia đã tặng tiết mục của Kalush Orchestra số điểm cao nhất là 631, cách xa ban nhạc Anh xếp thứ nhì (466) điểm.   Thắng lợi của Ukraine trong cuộc thi ESC năm nay thực chất là thắng lợi của tình cảm mà người dân châu Âu dành cho dân tộc này. Người ta thậm chí không biết các nghệ sỹ Ukraine có đến dự được không. Từ khi chiến tranh nổ ra, đàn ông Ukraine trong lứa tuổi từ 18 đến 60 không được xuất cảnh, nếu không phải vì mục đích hỗ trợ cuộc chiến bảo vệ tổ quốc. Vào phú chót, các chàng trai Kalush Orchestra chỉ nhận được giấy phép xuất cảnh cho 48 giờ .   Trong cuộc họp báo sau khi giành giải nhất, ca sỹ Oleh Psjuk, giọng ca chính của ban nhạc cho biết, anh và các bạn sẽ quay về tổ quốc ngay để tham gia cuộc chiến. Bình luận viên truyền hình quốc gia Ukraine Timur Miroschnytschenko, người tường thuật trực tiếp giải ESC từ trong hầm trú ẩn ở Kyiv đã khóc khi loan tin ban nhạc nước nhà giành giải nhất.   Nhưng đằng sau niềm vinh quang của âm nhạc Ukraine là cả một bi kịch.   Ngay sau khi kết thúc tiết mục, Oleh đã rơm trớm nước mắt kêu gọi cộng đồng quốc tế:   Tôi yếu cầu tất cả các bạn, hãy giúp đỡ Ukraine, Mariupol và nhà máy thép Asovstal, ngay lập tức (I ask all of you: Please help Ukraine, Mariupol, help Asovstal – right now). Anh đặt tay lên ngực và hét lớn: Chúng tôi cần sự giúp đỡ của các bạn để giải phóng những con người này.   Với cử chỉ và lời nói đó, Oleh đã vi phạm nghiêm trọng quy chế của giải ESC: Không được chính trị hóa cuộc thi âm nhạc. Nhưng trước sự thật là hai ngàn chiến binh Ukraine tại nhà máy thép đang phải dần dần chịu cái chết thảm khốc nhất, anh đã phải hành động.   Hai người dẫn chuyện của RAI, đài truyền hình Ý bị sốc bởi hành động của Oleh, nhưng họ không dám biểu lộ tình cảm.   Hành động của Kalush Orchestra đặt Tổ chức Liên minh truyền thông châu Âu (European Broadcasting Union EBU) trước một vấn đề nan giải. EBU tổ chức sự kiện này hàng năm với một tiêu chí: Tôn vinh các giá trị nghệ thuật, âm nhạc, đứng ngoài mọi quốc gia, mọi tôn giáo và ý thức hệ. Lẽ ra ban tổ chức phải phạt trừ điểm Ukraine vì vi phạm tiêu chí này. Nhưng trước sự ngưỡng mộ áp đảo của hàng chục triệu người bình chọn khắp châu Âu, Úc và một phần Bắc Phi, ban giám khảo phải nhắm mắt công bố chiến thắng đêm qua của Kalush Orchestra.   Đã có người phê quyết định của EBU là bị chính trị hóa. Nhưng trước những gì đang xảy ra ở Mariupol, người ta không thể đứng ngoài chính trị được nữa. Chỉ những ai hiểu thảm kịch nhà máy thép Asovstal Mariupol mới hiểu quyết định khó khăn của EBU đêm qua.   Ở đó đang có khoảng 2000 chiến sỹ Ukraine và ngoại quốc bị vây hãm trong sự thiếu thốn thuốc men, lương thực, nước uống, đạn dược và các điều kiện vệ sinh khác. Thương binh bị phẫu thuật, bị tháo khớp mà không có gây mê. Tình trạng nhiểm trùng và hoại tử đã giết chết nhiều thương binh. Họ đã chịu như vậy suốt 70 ngày qua. Ở đó người ta đang chịu đựng các cuộc pháo kích từ trên không, từ tàu biển, từ đất liền ác liệt nhất, không nghỉ. Các loại bom mạnh nhất của Nga được đem ra sử dụng ở đây, gồm cả bom phosphore bom nhiệt tán.   Những người lính tử thủ trong nhà máy thép Asovstal là những kẻ bị Nga coi là „phát xít“ nên Nga cương quyết bác bỏ mọi nỗ lực của quốc tế (LHQ, hội Chữ thập đỏ, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan) nhằm di tản ít nhất là những thương binh trong số này. Nga có thể chịu thua quân Ukraine ở tất cả mọi nơi khác và Nga đã phải bỏ nhiều nơi, nhưng quyết không để một con muỗi lọt ra khỏi nhà máy thép Asovstal. Nga chỉ chấp nhận sự đầu hàng.   Không biết bao nhiêu tối hậu thư của Nga đã bị lính Ukraine bác bỏ. Họ biết nếu đầu hàng, họ vẫn bị Nga giết, kèm theo đó là sự ô nhục. Họ đã làm mọi cách để đưa người dân cuối cùng được di tản an toàn ra khỏi nhà máy. Họ quyết ở lại. Những người dân thoát ra đều kể tốt về những người lính đã che đỡ họ, chia sẻ cho dân mọi thứ cần thiết.   Phát biểu về thắng lợi âm nhạc của Ukraine, Tổng thống Zelenskyi tuyên bố sẽ giải phóng Mariupol. ESC 2023 sẽ tổ chức ở Ukraine và Mariupol sẽ đón khách quốc tế. Nhưng trước mắt, ông không nói gì đến việc chọc thủng vòng vây để cứu hơn 2000 binh sỹ này. Việc quân đội Ukraine suốt hai tháng rưỡi qua không cứu nỗi những người lính của mình là một thảm kịch.   Sau khi có tin Ukraine được giải nhất cuộc thi âm nhạc ESC, và những lời kêu gọi giải cứu các binh sỹ ở Mariupol, quân Nga đã viết các lời nhạo báng lên những quả bom sẽ đem đi ném xuống nhà máy Asovstal ngay trong đêm 14.05.   Những chiến sỹ thuộc trung đoàn Asov và lữ đoàn 36 lính thủy đánh bộ Ukraine đang nhìn thẳng vào cái chết. Họ sẽ chết vì bom đạn, vì đói, vì khát, vì nhiễm trùng, vì hết đạn... Dù trong số binh sỹ nam và nữ đó có những người mang tiếng là theo tư tưởng dân tộc, nhưng họ xứng đáng được coi là những người anh hùng.   Ca khúc Stefania không kể về họ. Nhưng nó được tôn vinh chính vì lời kêu cứu cho những người lính đang bị vây hãm, sắp bị thảm sát ở Mariupol./.  
......

Luận án Tiến sĩ

Loc Duong   Lúc này bằng tiến sĩ nước ta rẻ như bèo.   Chỉ với cái luận án về phát triển môn cầu lông cho công chức ở Sơn La, “Chị em phụ nữ chơi cầu, lông bay vùn vụt trên đầu anh em” mà cũng được trao bằng Tiến sĩ, thì tại sao hắn ngu gì mà không trình luận án với đề tài bốc lửa: “ Bằng chứng khoa học về vòng eo thực sự của Ngọc Trinh”.   Ngay từ khi thông tin về đề tài luận án của hắn được thông báo, các quan chức trong ngành Giáo Dục- Đào Tạo đã nhao nhao lên đòi giữ chỗ tham dự. Có ông cớm bự bên Thành Ủy còn a lô hỏi có chắc là Ngọc Trinh sẽ có mặt không để ông ấy còn hủy buổi họp quan trọng về “Cứu trợ nhân dân trong vùng dịch bệnh”. Còn tay thư ký‎ riêng của đồng chí Chủ tịch Viện Hàn Lâm thì cương quyết yêu cầu sắp chỗ cho Chủ tịch viện ngồi ngay cạnh Ngọc Trinh, và phải là ghế bên trái, tại vì “xếp của em thuận tay mặt”.   Hôm đó hội trường đông nghịt người, mặc dù không khí có phần u buồn và mất hứng, l‎ý do là vào giờ chót Ngọc Trinh cho biết không thể tới dự vì bận chạy show. Đồng chí cớm bự tức điên lên, chửi cho Ban tổ chức một trận nên thân rồi ngồi lên xe biển xanh chạy đi đâu không rõ. Còn đồng chí Viện trưởng nghe tin không có Ngọc Trinh cũng cáo ốm, không tới được. Thay vào đó ông bay đi khu resort Bà Nà, vừa đánh golf vừa chia sẻ với các đồng sự về nổi buồn sương sương của ông khi nghĩ tới sự thống khổ của giai cấp công nhân lao động.   Để động viên Ban giám khảo và cử tọa, hắn bèn cho chiếu trên màn hình các clip quảng cáo của Ngọc Trinh mặc toàn đồ lót, đang ngồi, nằm, bò  trên giường, đủ các kiểu. Đồng thời hắn bắt đầu thao thao bất tuyệt về bản luận án của mình:   -Cái eo của Ngọc Trinh, xét cho cùng, đã giúp ích rất nhiều cho sự ổn định chính trị. Thử hỏi nếu không có showbiz, bia rượu, bóng đá và các chương trình tấu hài nhảm nhí trên Ti-vi thì năng lượng của các tầng lớp thanh niên sẽ tiêu xài vào đâu ? Đảng ta đã có chủ trương dứt khoát không muốn thanh niên suy nghĩ về chính trị, về hiện tình đất nước, mọi chuyện cứ để đảng lo, thì việc nghiên cứu sâu sát vào cái eo trắng bóc của Ngọc Trinh phải được xem là một đòi hỏi chính trị cấp thiết và mang tầm thời đại. Các đồng chí cần phải quán triệt rằng số đo vòng eo của Ngọc Trinh có tính chất sống còn đối với đảng ta hiện nay….   Thấy cử tọa há hốc mồm ra theo dõi màn hình, hắn phấn khởi nhấp một ngụm nước rồi hùng hồn phát biểu tiếp:   -Vậy thì vòng eo thực sự của Ngọc Trinh là 56 cm hay 57 cm ? Câu hỏi nặng ngàn cân này đòi hỏi một câu trả lời dứt khoát. Câu hỏi này có thể sánh ngang với câu hỏi của thời đế chế La Mã : Quả đất tròn hay vuông? Nhất định lịch sử sẽ không tha thứ cho tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa chúng ta nếu hôm nay tôi và quý vị không tìm ra được câu trả lời thích đáng…   Nghe có tiếng ồ lên từ dưới cử tọa, hắn cứ tưởng mình diển thuyết hay lắm, nhưng khi liếc vào màn hình thấy cảnh Ngọc Trinh đang mặc áo ngủ nằm quằn quại trên giường, hắn biết tiếng ồ này không phải dành cho mình. Bị cụt hứng, hắn bèn nhanh chóng đọc tới phần kết thúc luận án :   -Như đã trình bày ở trên, cho tới nay, khoa học đã chứng minh được rằng : Vào buổi trưa khi nhiệt độ lên cao, các tế bào eo của Ngọc Trinh đã bị thoát nước qua tuyến mồ hôi, do đó con số 56 cm vòng eo đo lúc giữa trưa là không chính xác. Mà số đo 57 cm lúc Ngọc Trinh vừa tắm xong mới thực sự có tính thuyết phục. Tôi đề nghị các đồng chí trong ban Giám Khảo cùng nhất trí với số liệu này và thông qua bản luận án Tiến sĩ của tôi … Vừa dứt câu, cử tọa vỗ tay ào ào, Còn các vị trong Hội Đồng Bảo Vệ luận án, có ông không dám đứng thẳng mà đi lom khom trông rất thảm, tiến lại bắt tay và chúc mừng   hắn đã bảo vệ thành công luận án Tiến Sĩ. Nghĩ tới cái bằng sắp có trong tay, hắn mừng rơn. Hắn không ngờ trình độ phổ thông cơ sở như hắn mà vẫn được vinh dự đứng vào hàng ngũ 35 ngàn tiến sĩ của cả nước. Mặc dù trong số này, hắn biết tỏng là chỉ có vài ngàn là tiến sĩ thật, số còn lại toàn là tiến sĩ trời ơi đất hỡi. Hay nói theo cách nói của dân facebook, thì là loại tiến sĩ giấy của cái chế độ xã hội chủ nghĩa thối tha : Xuống Hố Cả Nút.   Loc Duong  
......

Ukraine. đất nước và con người

Nghia Le "...Ukraine đứng thứ 4 trên thế giới về tỷ lệ dân số được đi học, trong đó 99,4% người dân từ 15 tuổi trở lên biết đọc biết viết và 70% người trưởng thành có trình độ học vấn từ trung học trở lên. Ngay cả những nhà vô địch boxing hạng nặng của thế giới đến từ Ukraine là Vitali và Wladimir cũng đã có bằng tiến sĩ..." Xét về mặt đạo đức, sự im lặng không đúng lúc, đúng chỗ và làm ngơ trước nỗi đau của đồng loại là trái lương tâm của con người; còn nhìn trên phương diện pháp lý, sự im lặng đến mức không lên án tội lỗi, không đấu tranh chống lại cái ác cũng là một biểu hiện vi phạm pháp luật. Khi sự im lặng đến mức thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh thì lâu ngày sẽ tích tụ thành trơ lỳ cảm xúc, trơ lỳ thái độ và từ đó sẽ vô hình trung trở thành kẻ đồng lõa với cái xấu, dung túng cho cái sai và tiếp tay cho cái ác lộng hành.   Tôi có thể dễ dàng hiểu những người hiện đang phải sống trong tình trạngg cảnh giác, hoặc bị sốc liên tục, và họ không thể tin được một nước láng giềng, một đất nước như Nga), nơi chúng ta có rất nhiều bạn tốt, rất nhiều điều tốt đẹp đã kết nối chúng ta, có khả năng tấn công chúng ta vào buổi sáng khi chúng ta ngủ và về phủ nhận nhân quyền và phẩm giá của chúng ta.   Mỗi thời một khác. Thế giới sẽ bớt bạo lực và việc dùng vũ lực để khuất phục những nước yếu hơn không còn là một phương cách hiệu quả nữa. Các nước nhỏ đều muốn khẳng định bản sắc của mình, khẳng định văn hoá, lịch sử độc lập của mình và sẽ không dễ cúi đầu trước kẻ xâm lược. Đến cùng một nguồn cội, cùng một dòng máu như Đài Loan với Trung Quốc nhưng bởi hướng đi, quan niệm khác nhau mà họ sẽ còn chiến đấu hết mình nếu bị xâm lược nữa là. Xét cho cùng, thế giới hôm nay vẫn chỉ là sân chơi của những nước lớn. Họ thích thì làm, không quan tâm đến phần còn lại của thế giới, đã có 16.000 người nước ngoài tình nguyện đến chiến đấu bên cạnh người Ukraina.   Từ Ba Lan, nhiều người Ukraina vượt biên giới trở về chiến đấu bảo vệ đất nước . Đa số người Ukraina trên đường trở về nước là nam giới, thế nhưng chúng tôi cũng thấy có một số phụ nữ đã quyết định trở về nước. Chúng tôi đến một trong những trung tâm tiếp đón tạm thời người tị nạn ở thị trấn Przemysl, được đặt tại một trường tiểu học. Trong phòng tập thể dục, bà Ivana Tatchiova ôm chặt con gái 14 tuổi trong tay, rớt nước mắt khi chia tay cô bé. Bà đã đưa con gái đến Ba Lan để cô bé được an toàn, nhưng bây giờ bà đang chuẩn bị sẵn sàng cho hành trình ngược về đất nước Ukraina.   Trong khi có hàng triệu người Ukraina đã phải rời bỏ chạy lánh nạn sang các nước láng giềng kể từ khi quân Nga tấn công, thì lại có rất nhiều người, không chỉ người Ukraina mà cả người ngoại quốc, tìm cách trở về hay đến Ukraina qua ngả Ba Lan để góp sức giúp đỡ người dân Ukraina hay cầm súng chiến đấu chống quân Nga.   Trong khi xem những quả bom của quân đội Nga hủy diệt đất nước của họ qua truyền hình, hàng nghìn người Ukraine ở nước ngoài đang hỏi mình có thể làm gì để giúp đỡ. Chuyên gia ngành tiếp thị Nikolay cảm thấy thất thần trong hai ngày đầu tiên của cuộc xâm lược, lo sợ cho người mẹ già và cô con gái nhỏ vẫn ở Ukraine trong khi anh đang ở Tây Ban Nha. Không muốn cầm súng, anh đã đóng góp sức mình bằng việc tham gia vào quân đội IT Ukraine.   Nhắc đến đất nước của sắc đẹp thì không thể không nhắc đến Ukraine với những cô gái xinh như búp bê Matryoshka. Những cô nàng Đông Âu này luôn được coi là hình tượng để làm nên những nàng tiên trong những câu chuyện cổ tích. Tạo hóa thật ưu ái khi ban cho những thiên thần xinh đẹp nơi đây toàn bộ những nét quyến rũ đặc biệt đáng ghen tị. Với chiều cao ấn tượng, làn da trắng mịn, đôi chân dài thon thả cùng gương mặt thanh thoát, đôi mắt xanh như ngọc và mái tóc vàng tỏa ánh kim lộng lẫy thì cũng không có gì đáng ngạc nhiên khi trên bản đồ sắc đẹp thế giới, Ukraine được mệnh danh là quốc gia có nhiều phụ nữ đẹp nhất.   Không ít du khách khi có dịp ghé thăm vùng đất này đã phải lòng thầm yêu trộm nhớ những cô gái Đông Âu tài sắc vẹn toàn này để rồi khi rời đi phải bùi ngùi mang theo mối tình vùi chặt đáy tim. Nhiều người cho rằng, phụ nữ ở Ukraine luôn biết nắm giữ những bí quyết riêng để khiến mình trở nên đẹp, cuốn hút và nổi tiếng hơn.   Tạp chí du lịch nổi tiếng Travelers Digest đã nhận xét thành phố Kiev, Ukraine là “ngôi nhà của những người phụ nữ đẹp nhất thế giới”.   Ukraine là một đất nước xinh đẹp ở châu Âu, từng là một phần của Liên bang Xô viết cho đến khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, kể từ đó Ukraine là một quốc gia độc lập. Hiện nay tất cả mọi người đang đổ dồn sự chú ý vào tình hình căng thẳng giữa Nga-Ukraine, nhưng thực tế đất nước Ukraine còn nổi tiếng với nhiều điều đặc biệt mà có thể bạn chưa từng biết đến.   Mặc dù Nga mới là nước có diện tích lớn nhất thế giới và thường được coi là lớn nhất châu Âu nhưng một phần lãnh thổ của Nga lại thuộc châu Á. Trong khi đó Ukraine là quốc gia có diện tích lớn nhất nằm hoàn toàn trong châu Âu, với tổng diện tích là khoảng 603.628 km². Tuy nhiên dân số của Ukraine không quá đông, chỉ khoảng 46 triệu người, ít hơn dân số của Đức và Pháp.   Một điều rõ ràng ở Ukraine là người dân trên khắp đất nước này đều biết cả tiếng Nga và tiếng Ukraine. Tuy nhiên nếu bạn thực sự muốn hòa nhập với người dân địa phương thì nên dùng tiếng Ukraina, và đó cũng là ngôn ngữ chính thức của quốc gia. Nếu dùng tiếng Anh thì sao? Rất tiếc, đó không phải là ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi ở Ukraine.   Đường hầm Tình yêu là một phần của tuyến đường sắt công nghiệp gần khu vực Klevan của Ukraine. “Đường hầm” đẹp mê hồn này thực chất là những vòm cây xanh mọc ở hai bên của tuyến đường sắt, vươn lên cao và uốn cong một cách tự nhiên tạo thành mái vòm rất đẹp. Khung cảnh lãng mạn của nó thu hút rất nhiều cặp đôi đến đây cùng nhau chụp ảnh. Theo truyền thuyết địa phương, những người yêu nhau khi đến thăm nơi này sẽ được hạnh phúc bên nhau trọn đời. Ga Arsenalna thuộc đường tàu điện ngầm Kiev (tuyến Sviatoshynsko – Brovarska) của Ukraine được ghi nhận là ga sâu nhất thế giới, nằm dưới lòng đất 105,5 m. Ở đây có thang cuốn đưa các hành khách từ trên mặt đất xuống bên dưới để lên tàu, phải đi mất 5 phút mới đến nơi.   Ukraine có những vùng đất rộng lớn dành riêng để trồng cây hướng dương. Theo ước tính, tổng diện tích đất trồng hoa hướng dương của Ukraine tương đương với toàn bộ lãnh thổ của đất nước Slovenia. Những vùng đất nông nghiệp rộng lớn của Ukraine với đất đen màu mỡ đã giúp nước này trở thành nơi lý tưởng để trồng lúa mì và các loại cây lương thực khác. Ukraine được mệnh danh là “giỏ bánh mì của châu Âu” vì là một trong những nước sản xuất lúa mì nhiều nhất thế giới.   Máy bay Antonov An-225 Mriya được chế tạo tại Kiev của Ukraine trong thời kỳ vẫn còn là một phần của Liên Xô. Nó có trọng lượng rỗng là 285.000 kg và sải cánh dài 88,4 mét. Đây là chiếc máy bay nặng nhất từng được chế tạo trên thế giới, đồng thời cũng là máy bay có sải cánh rộng nhất trong số các máy bay còn được sử dụng thực tế hiện nay. Ukraine là một trong những nước có nền giáo dục tốt nhất trên thế giới Ukraine đứng thứ 4 trên thế giới về tỷ lệ dân số được đi học, trong đó 99,4% người dân từ 15 tuổi trở lên biết đọc biết viết và 70% người trưởng thành có trình độ học vấn từ trung học trở lên. Ngay cả những nhà vô địch boxing hạng nặng của thế giới đến từ Ukraine là Vitali và Wladimir cũng đã có bằng tiến sĩ.   Vishyvanka là Quốc phục của Ukraine, đó là một chiếc áo sơ mi trắng được làm bằng vải lanh và được trang trí bằng những hình thêu hoa lá hoặc các chi tiết thủ công khác. Điểm đặc biệt của bộ trang phục này là kỹ thuật thêu mang bản sắc riêng của Ukraina và cả hai giới nam hay nữ đều có thể mặc được.   Ukraine sở hữu rất nhiều lâu đài, pháo đài, nhà thờ và thành phố cổ   Ukraine có truyền thống lịch sử và văn hóa rất phong phú, trong đó có 6 di sản văn hóa và 1 di sản tự nhiên được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Nhiều thành phố của nước này có lịch sử lâu đời và sở hữu các di tích lịch sử được bảo tồn khá nguyên vẹn.   Ukraine, còn gọi là Kievan Rus (chữ "Rus" là những người chèo xuồng) vào thế kỷ 10-11, từng là một quốc gia hùng mạnh ở Châu Âu, có lãnh thổ trải dài từ biển Đen đến biển Trắng phủ trọn một phần Phần Lan, Nga, Belarus, và Ukraine của ngày nay.   Đến thế kỷ 13, đế chế Mông Cổ chinh phạt qua châu Âu thì đế chế Kievan Rus sụp đổ. Cũng lúc này tại Việt Nam, đế chế Mông Cổ sang xâm lăng thì bị các vua nhà Trần đánh bại.   Sang thế kỷ 14, Ukraine bị chia nhỏ ra, quản lý bởi 3 nước Golden Horde (từ Mông Cổ), Vương Quốc Ba Lan-Lithuania, và Crimean Khanate (sau do Nga quản lý). Sau cuộc chiến Nga-Phần Lan, đến thế kỷ 18, thì phần đất Ukraine chỉ còn Áo-Hung và Nga chia ra quản lý.   Nước Ukraine hiện đại giành độc lập từ năm 1917, gọi là Cộng Hòa Nhân Dân Ukraine (UPR) khi cuộc cách mạng tháng 10 bên Nga chấm dứt sự thống trị của Sa Hoàng Nga. Sau đó, Ukraine lại dính vào cuộc chiến 4 năm, từ 1917-1921, do phe UPR (những người quốc gia Ukraine do Symon Petluira lãnh đạo) đánh với với Soviet do bên cộng sản Bolshevik (do Lênin lãnh đạo). Nhóm Bolshevik giành chiến thắng năm 1922, thành lập nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Ukrainian Soviet. Nước này, cùng Nga, lập ra liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Liên Xô (USSR) năm 1922.   Năm 1938, Nikita Khrushchev được Stalin chỉ định làm tổng bí thư đảng cộng sản Ukraine. Năm 1953, khi Stalin mất thì Khrushchev trở thành bí thư thứ nhất của Liên Xô. Năm 1939, khi Đức Quốc Xã và Liên Xô xâm chiếm Ba Lan thì lãnh thổ Ukraine trải rộng thêm phía đông.   Trong lúc chiến tranh thế giới lần II, nhóm thân quốc gia Ukraine (Ukrainian Insurgent Army) cố gắng chiến đấu chống liên bang Soviet, định tách Ukraine ra thành nước độc lập, nhưng thất bại. Năm 1954, Khrushchev trả phần bán đảo Crimea của Liên Xô về lại cho Ukraine để giúp ổn định tình hình Ukraine. Nghia Le
......

Luật Chiến Tranh

Peter Pho   Mấy hôm nay, nhìn cảnh quân Nga giết người tàn bạo tại Ukraine mà ghê sợ. Không thể tin được loài người trong thế kỷ 21 lại vẫn còn giữ nguyên bản tính sài lang. Lão thiết nghĩ, Liên Hiệp Quốc chẳng phát huy nổi vai trò gì trong vấn đề này. Rồi lại nghĩ, tại sao một luật lệ cho chiến tranh mang tính răn đe và xử phạt với tội ác hủy diệt nhân loại đến nay vẫn chưa được soạn thảo và thông qua?   Phải có một đạo luật chiến tranh cho bất kể cuộc chiến nào trong hiện tại và tương lai. Trong đó có những đạo luật cấm “nhấn nút trước” dùng đến vũ khí hạt nhân, vũ khí hoá học trong chiến tranh. Ngăn cấm cố ý bắn vào dân thường, hãm hiếp phụ nữ phe đối phương. Nếu vi phạm với số lượng lên đến bao nhiêu thì sẽ là tội ác hủy diệt nhân loại. Tổng thống nước ấy và tất cả các thành viên nội các phải bị tuyên bố là tội phạm chiến tranh, cách xử phạt như thế nào, treo cổ toàn bộ, ám sát bằng máy bay không người lái, tịch thu tài sản, khống chế bỏ tù…Các thành viên trong gia đình họ cũng sẽ phải bị phạt theo gồm các điều khoản này nọ…   Ngoài ra cấm bắn phá vào các nhà thờ, chùa chiền, trường học, bệnh viện, các khu đi sản văn hoá…Nếu có nhỡ bắn vào cũng phải truy cứu trách nhiệm nặng nề… Luật chiến tranh, lính cứu thương.   Lão mong rằng phái đoàn nước ta tại LHQ đọc được những dòng này và đề nghị biên soạn lại Luật Chiến Tranh cho rõ ràng, rành mạch từng mục một và được các nước hội viên nhất trí thông qua. Được tuyên truyền thường xuyên và sâu rộng khắp thế giới. Như vậy vừa là nhắc nhở, giáo dục và răn đe cho tất cả những kẻ muốn gây ra chiến tranh. Liên Hiệp Quốc phải có sức mạnh phát huy vai trò của mình một cách hiệu quả chứ không phải là một tổ chức bù nhìn chỉ làm những việc như một ông giáo tốt bụng trước những học trò ranh mãnh.   Lại quay về nhìn lại binh lính Nga, đa số là con em nông dân nghèo, chiến tranh đã biến họ thành lưu manh trộm cắp, giết người cướp của. Hai thằng vừa vào ăn cắp đồ của nhà dân xong hí hửng kháo nhau:   - Mẹ kiếp, bọn Ukraine sao lại giàu thế! Mi cướp được những cái chi?   - Tao lấy được mấy bộ cánh cho vợ và cái đồng hồ báo thức. - Tao cũng rứa, đem về cho vợ mặc dự lễ kỷ niệm cách mạng tháng 10 Nga cho sang. Bọn này nhiều quần áo thật. Tao lấy được một số bánh kẹo, ăn một số, còn đem về cho con. - Tao cũng thủ con gà trong tủ lạnh, chốc hai thằng nướng ăn. - Tao cuỗm chai Vodka đây rồi!   - Tiếc cái tủ lạnh quá. Giá có xe, tao đưa luôn về nhà dùng.   - Ừ, tao tiếc cái máy giặt, đẹp mà tiện lợi. Không thô kịch như bên nhà.   - Nhiều thứ quá mà không mang nổi, tiếc thật!   Nhìn hai thằng lôi thôi lếch thếch, bẩn thỉu, mắt la mày lét đúng dân trộm chó trộm gà xứ mình. Cu cậu nào cùng một giuộc nhảy vào nhận bạn bè chiến hữu đi! Thằng tổng thống và bọn tài phiệt thì giàu nứt đố đổ vách, dân thì 97% là nghèo đói. Thật xấu hổ cho một cường quốc, xấu hổ cho đại đế Putin có những thảo dân như vậy!  
......

Tại sao công nghệ thấp của Nga thua trận?

Nỗ lực chiến tranh của Nga ở Ukraina đã bộc lộ những thiếu sót về công nghệ của nước này. Ảnh: Facebook Nghiên Cứu Lịch Sử Matt Aizawa Ngày 5 tháng Tư 2022 Biên dịch: GaD   Moskva sắp nhận ra rằng họ không thể chống lại chiến tranh chính xác hiện đại nếu không có nguồn cung cấp chất bán dẫn tiên tiến ổn định Tổng thống Vladimir Putin, con đẻ của tư duy kinh tế kế hoạch, không bao giờ hiểu rằng một quốc gia cần một cơ sở công nghiệp rộng khắp để hỗ trợ một quân đội hiện đại. Sự thiếu hiểu biết đó bây giờ khiến ông ta dễ bị tổn thương. Những người gần trung tâm quyền lực Moskva chắc đang đặt câu hỏi: Tại sao quân đội Nga không thể chiếm được Kiyv khi Putin từng khoe rằng có thể làm được điều đó trong hai ngày? Bộ Tổng tham mưu Nga báo cáo rằng giai đoạn đầu tiên của “hoạt động quân sự đặc biệt” ở Ukraina hiện đã kết thúc và họ sẽ chuyển sang tập trung cho mặt trận phía đông. Chúng tôi giải thích, điều này có nghĩa là người Nga nhận ra rằng họ không thể chiếm được Kiyv để thành lập một chính phủ bù nhìn thân thiện – ít nhất trong vài tháng tới. Vì vậy, bây giờ họ đang giả vờ mục tiêu ban đầu của họ là một nơi nào đó ở phía bên kia [sông] Dnepr. Các phương tiện truyền thông phương Tây tràn ngập bình luận về việc quân đội Nga là Quân đội Potemkin, liên quan đến những ngôi làng thịnh vượng giả tạo mà Grigory Potemkin xây dựng cho người tình của mình, Yekaterina II. Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky ghi nhận quân đội Ukraina đã chiến đấu trở lại. Đồng ý rằng, họ rất mạnh mẽ và có động lực cao; nhưng chúng tôi nghi ngờ một yếu tố khác ở đây. Nga biết rằng họ không thể chống lại chiến tranh chính xác hiện đại trong một thời gian dài nếu không có chất bán dẫn, trong trường hợp của Nga, phần lớn là nhập khẩu. Trước chiến tranh chính xác, các tướng lĩnh tìm kiếm ưu thế về số lượng. Hàng ngàn máy bay ném bom đã bay theo đội hình để thả hàng trăm ngàn quả bom. Tuy nhiên, trong Thế chiến II, chỉ khoảng 7% bom do Quân đoàn không quân Mỹ số 8 rơi vào phạm vi 1.000 feet [khoảng 305m] tính từ mục tiêu. Đó là một cuộc chiến với số lượng lớn, không giới hạn độ chính xác. Các cuộc chiến tranh Triều tiên và Việt Nam được thực hiện với công nghệ cơ bản giống nhau. Nhiều nhiệm vụ được thực hiện và một số máy bay đã bị bắn hạ chỉ để làm nổ tung một cây cầu. Một tấm wafer được sử dụng trong sản xuất chất bán dẫn, một yếu tố quan trọng mà Nga đang thiếu. Ảnh: Cung cấp Chiến tranh chính xác Bắn kẻ thù (bullseye) chỉ với một phát súng đã trở nên dễ dàng hơn vào thời chiến tranh Balkan và vùng Vịnh. Điều này chủ yếu nhờ vào chất bán dẫn, những con chip silicon nhỏ bé đó dùng để tính toán, nhìn và dẫn đường cho một đường đạn. Những năm qua, bom và tên lửa đã được dẫn đường bằng dây, sóng radio tia hồng ngoại, laser, dẫn đường qua vệ tinh và nhiều hơn thế nữa. Với công nghệ ngày nay, nếu định vị được, bạn có thể bắn trúng mục tiêu, thậm chí là mục tiêu di động trong bóng tối. Đây là một yếu tố thay đổi cuộc chơi: một số đòn đánh chính xác có thể làm suy yếu kẻ thù với ưu thế về số lượng. Và độ chính xác càng cao, đạn càng nhỏ và trọng lượng càng nhẹ.  Tên lửa phòng không như Stinger và tên lửa chống tăng như NLAW và Javelin đủ nhẹ để có thể “di động”. David có thể giành chiến thắng trước Goliath tại chiến trường này như những gì người Ukraina đã chứng minh. Bạn sẽ mong đợi người Nga đáp lại một cách tử tế. Tuy nhiên, vũ khí chính xác của Nga hầu như không hoạt động. Drone Nga đã được thổi phồng rất nhiều, không xuất hiện nữa. Người Nga đang sử dụng hầu hết pháo binh (bừa bãi) và rocket không điều khiển dặt trên xe.  Thỉnh thoảng, một tên lửa hành trình chính xác xuất hiện và khi các phương tiện truyền thông đăng tải đầy rẫy những bình luận về Quân đội Potemkin, Moskva lại đưa ra tên lửa siêu thanh của mình để nhắc nhở thế giới rằng nước này là một cường quốc công nghệ. Nhưng nó là cái gì?  S-70 Okhotnik-B (Hunter-B), một UAV tàng hình hạng nặng do Nga sản xuất. Ảnh: YouTube/Screengrab Vùng trống rỗng bán dẫn Nga chỉ chiếm 0,1% nhu cầu toàn cầu về chất bán dẫn, theo WSTS (Thống kê Thương mại Chất bán dẫn Thế giới) và dường như tiêu thụ đã giảm kể từ năm 2018. Khám nghiệm xác drone Nga cho thấy gần như tất cả các linh kiện điện tử nhập khẩu được lấy từ các sản phẩm tiêu dùng do Sony, Nintendo và Samsung sản xuất. Người ta nhớ đến chiếc Mig 25 của Liên Xô đào tẩu từ Siberia đến Nhật Bản vào năm 1976. Khi người Nhật xem xét các thiết bị điện tử hàng không, họ đã rất ngạc nhiên khi thấy rằng người Nga vẫn đang sử dụng đèn chân không chứ không phải chất bán dẫn thể rắn. Bất chấp Sputnik, vũ khí hạt nhân megaton lớn nhất và tên lửa siêu thanh, thiết bị điện tử quân sự của Nga có lịch sử tụt hậu so với phương Tây. Người ta muốn nói rằng điều này là do Liên Xô đã bỏ qua nhu cầu điện tử tiêu dùng của họ. Việc Nga ném bom bừa bãi đã khiến nhiều dân thường thiệt mạng. Moskva đã không tận dụng thành công các loại bom thông minh. Ảnh: Facebook Nga gần như hoàn toàn bị loại khỏi chuỗi thực phẩm bán dẫn toàn cầu. Và nếu điều này tiếp diễn, các thiết bị điện tử của quân đội Nga có thể sẽ bị ảnh hưởng. Các trường đại học Nga đào tạo ra một số kỹ sư điện tử sáng giá nhất trên thế giới. Họ có thể thiết kế bất kỳ mạch tích hợp nào để tạo ra những con chip thông minh mà quân đội của họ cần. Nhưng khả năng sản xuất chúng của Nga vẫn kém phương Tây hàng thập kỷ. Chế tạo một con chip có nghĩa là sử dụng phương pháp in thạch bản cấp độ nano để in các mạch tích hợp lên tấm silicon trong một phòng siêu sạch và cắt các con chip, kiểm tra và đóng gói chúng. Vấn đề đối với Nga là hầu hết các thiết bị “phù hợp” cho các bước này đều được sản xuất ở phương Tây, chủ yếu là Mỹ, Nhật Bản và EU, và chúng không có sẵn để Nga mua. Các thiết kế chip của Nga chủ yếu được sản xuất ở Đài Loan, Hàn Quốc và một số nước khác. Nhưng hiện tại các nguồn này đã bị xử phạt. Một khi Nga hết nguồn cung cấp chất bán dẫn, nó sẽ cao và cạn kiệt – giống như EU đang cạn kiệt khí đốt tự nhiên từ Nga. Những quả bom không quá thông minh Cứ cho là có rất nhiều vụ buôn lậu diễn ra. Hãy đến bất kỳ chợ điện tử nào ở Tokyo, Seoul hoặc Đài Bắc và chip bán dẫn bán sẵn luôn sẵn sàng để vận chuyển bằng vali đến Vladivostok. Nhưng không phải tất cả các chip bán sẵn đều giống nhau. Người ta có thể hiểu cách mà Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov đã ủng hộ Bắc Kinh gần đây, có thể là để xem liệu Trung Quốc có thể sản xuất chất bán dẫn mà Nga cần hay không. Tuy nhiên, chip của Trung Quốc không ở mức vượt trội như của Đài Loan hay Hàn Quốc. Chất bán dẫn là mắt xích yếu nhất trong nỗ lực chiến tranh của Nga. Sản xuất chất bán dẫn trong nước Nga đơn giản là không đủ để duy trì chiến tranh vũ khí chính xác hiện đại. Không có chất bán dẫn, Nga không còn khả năng chống chọi với chiến tranh bao vây thời Trung cổ. Không có vũ khí chính xác, Nga vi phạm Công ước Geneva. Đây không phải là một học thuyết quân sự xấu xa nào đó của Nga; điều này đang làm với những gì ngành của bạn có thể cung cấp. Nếu Putin có ưu thế trên không và đủ vũ khí trang bị thông minh, không có lý do gì để Nga từ bỏ Kiev. Nhưng đó chính xác là những gì ông ta phải làm. https://asiatimes.com/2022/04/why-low-tech-russia-is-losing-the-war/    
......

David Beckham biểu tượng của lòng nhân ái

Lạc Việt   Theo tờ New York Times, huyền thoại bóng đá David Beckham đã giao tài khoản Instagram của ông với 71,4 triệu người theo dõi cho một bác sĩ phụ sản ở Ukraine là nữ bác sĩ Iryna. Bác sĩ Iryna là người điều hành Trung tâm Phụ sản của một khu vực ở thành phố Kharkiv. Khi thành phố này bị pháo kích nặng nề, bà đã làm việc 24/7 để giúp đỡ các bà mẹ sinh con trong tầng hầm của bệnh viện.   David Beckham cho biết ông đang hợp tác với UNICEF để quyên góp tiền cho người dân Ukraine. Với hơn 71,4 triệu lượt người theo dõi, David Beckham là 1 trong 5 người có tài khoản Instagram được theo dõi nhiều nhất trên thế giới. Tài khoản này được định giá khoảng 10.7 triệu USD và là nơi để Beckham tiếp tục kiếm tiền qua các quảng cáo.   Trao lại tài khoản này cho bác sĩ Iryna, ông mong muốn thông tin từ vị bác sĩ anh hùng này sẽ được lan tỏa đến cắc fan của ông và tiền lợi nhuận kiếm được từ tài khoản này sẽ để giúp các bà mẹ tương lai trong một đất nước bị tàn phá. Ông cho biết: “Nhờ sự đóng góp của các bạn, máy tạo oxy mà họ nhận được đang giúp những đứa trẻ sơ sinh sống sót trong điều kiện kinh khủng”.   David Beckham đã là thần tượng của giới hâm mộ bóng đá, nay ông còn là biểu tượng của lòng nhân ái. Ước gì Việt Nam cũng có những đại gia làm được điều như thế!    
......

Đã phất lên ngọn cờ chiến thắng

Lưu Trọng Văn Mặc dù Putin chưa ngưng đạn bom trút lên các thành phố, làng mạc êm đềm và cổ kính của Ukraina, nhưng trong mắt những ai yêu cái Đẹp và Lẽ phải, Ukraina đã chiến thắng.   Ukraina chiến thắng không phải vì nhân loại nhận ra bộ mặt dối trá, tàn bạo của Putin và những kẻ liếm gót Putin trong đó có cả một số lãnh đạo đảng cộng sản Nga hèn hạ làm ô nhục hình ảnh những chiến sĩ Hồng quân của nước Nga vĩ đại một thời.   Ukraina cất lên bài ca chiến thắng khi những người Dân lấy bao tải đắp bảo vệ tượng đài Văn hoá- Lịch sử. Khi cô gái dưới hầm trú bom kéo violin bản tình ca dân gian tổ quốc mình. Khi những đứa trẻ hoà tấu quốc ca cùng cha mẹ trong tiếng gầm đại pháo cấp tập. Khi các nghệ sĩ nhà hát Opera Odexa ra chiến hào cùng hát bản giao hưởng Hoà bình. Khi bất chấp hàng trăm xe tăng Nga bao vây Kyiv Giàn nhạc Giao hưởng Quốc gia trình diễn giữa quảng trường Trung tâm không che chắn.   Nguyễn Trãi vĩ đại 600 năm trước cất lên tiếng nói trước quân xâm lược Đại Hán: Hoà bình là gốc của Nhạc. Giàn nhạc Giao hưởng Quốc gia trình diễn giữa quảng trường Trung tâm Kyiv Vâng giữa đạn bom của bọn quỷ ác khi Nhạc đã cùng cả một Dân tộc cất lên thì Hoà bình phất cao rồi ngọn cờ Chiến thắng.      
......

Mykhailo Fedorov người đã khiến Apple, Google quay lưng với Nga

Bộ trưởng nội các trẻ tuổi nhất Ukraine đã thuyết phục nhiều công ty công nghệ lớn ủng hộ nước này trong cuộc đối đầu với Nga. Nếu Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky là gương mặt đại diện cho cuộc xung đột vũ trang giữa Ukraine và Nga, thì Phó thủ tướng Ukraine Mykhailo Fedorov là người khiến các công ty công nghệ lớn có hành động mạnh mẽ với Nga. Ở tuổi 31, ông Fedorov là bộ trưởng trẻ nhất của Ukraine. Trước khi xung đột diễn ra, ông Fedorov, với tư cách là Bộ trưởng Chuyển đổi số của Ukraine, đã đi khắp thế giới và gặp gỡ lãnh đạo của các công ty công nghệ hàng đầu. Trong cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine, vị bộ trưởng đã sử dụng mạng xã hội và email để kêu gọi các công ty công nghệ lớn nhất thế giới chống lại Nga. Người thúc đẩy chuyển đổi số Bức ảnh chụp cùng CEO Apple được ông Mykhailo Fedorov chia sẻ trên trang cá nhân. Ảnh: Mykhailo Fedorov. Cách đây 6 tháng, Mykhailo Fedorov đã đến Thung lũng Silicon để thảo luận về quá trình chuyển đổi số của đất nước ông. Trên tài khoản Facebook, ông đã đăng một bức ảnh với CEO Apple Tim Cook ở Palo Alto, California, ca ngợi Cook là “nhà quản lý tài năng nhất thế giới”. Trước khi quân đội Nga tiến vào Ukraine, nhiệm vụ của Fedorov là giúp nhiều người Ukraine được sử dụng Internet, mang các công việc và công ty công nghệ cao cho đất nước. Trong nhiệm kỳ của mình, Fedorov đã đi khắp thế giới, thường xuyên gặp gỡ lãnh đạo các công ty công nghệ hàng đầu. Trong chuyến đi năm 2021 cùng Tổng thống Ukraine Zelensky tới trụ sở Apple, ông đã nói chuyện với Tim Cook về việc đưa Apple Store đến Ukraine, cách Apple có thể trợ giúp điều tra dân số Ukraine, cũng như mở rộng giáo dục và chăm sóc sức khỏe ở nước này. Ngoài ra, ông cũng chia sẻ các cuộc gặp với Amazon, Giám đốc vận hành Facebook Sheryl Sandberg và Phó chủ tịch phụ trách các vấn đề chính phủ của Google Karan Bhatia. Chiến tranh truyền thông Khi tên lửa của Nga tấn công Ukraine, ông Fedorov kêu gọi một số công ty công nghệ lớn trên thế giới đóng cửa truyền thông của Nga và ngắt kết nối Nga với phần còn lại của thế giới. Theo Thứ trưởng Bộ chuyển đổi số Alex Bornyakov, ông Fedorov đã kêu gọi khoảng 50 công ty viện trợ cho Ukraine. Khi chiến tranh làm ảnh hưởng tới kết nối Internet tại Ukraine, ông Fedorov kêu gọi sự trợ giúp của tỷ phú công nghệ Elon Musk. Ông đã đề nghị CEO SpaceX gửi hệ thống Internet vệ tinh Starlink, một phương tiện quan trọng để giúp người dân Ukraine kết nối mạng. Ngay sau đó, Elon Musk đồng ý, và chỉ 2 ngày sau ông Fedorov thông báo rằng hệ thống đã đến. Kể từ khi Fedorov lên tiếng về cuộc tấn công của Nga vào tuần trước, Facebook và YouTube đã ngay lập tức hạn chế các phương tiện truyền thông của Nga đồng thời Google đã tắt một số tính năng trên Google Maps để bảo vệ sự an toàn của công dân Ukraine. Sau yêu cầu của ông Fedorov, Apple cũng cho biết họ sẽ tạm dừng tất cả hoạt động bán sản phẩm ở Nga. Sau khi cuộc xung đột bắt đầu, ông Bornyakov cho biết ưu tiên đầu tiên của chính phủ Ukraine là đảm bảo cơ sở hạ tầng quan trọng chống lại các cuộc tấn công mạng và đảm bảo các dịch vụ kỹ thuật số của chính phủ vẫn hoạt động. Nhưng sau đó, họ sớm cân nhắc việc gây áp lực lên các công ty công nghệ lớn nhằm trừng phạt Nga. Hôm 26/2, ông Fedorov đã liên hệ trực tiếp Tim Cook để yêu cầu chặn quyền truy cập vào App Store ở Nga. Hôm 27/2, ông gửi lời cảm ơn chủ tịch phụ trách các vấn đề toàn cầu của Facebook, Nick Clegg, vì đã thực hiện các bước để hạn chế truyền thông nhà nước Nga. “Không có chỗ cho tội phạm chiến tranh trong metaverse”, Phó thủ tướng Ukraine chia sẻ trên Twitter. Hôm 1/3, ông tiếp tục yêu cầu YouTube đưa ra quyết định. Ngày hôm sau, YouTube thông báo rằng họ sẽ hạn chế các phương tiện truyền thông nhà nước của Nga ở châu Âu. Fedorov cũng đưa ra lời kêu gọi trực tiếp đối với cộng đồng tiền mã hóa, kêu gọi các sàn giao dịch lớn chặn người dùng Nga và thúc giục các công ty thẻ tín dụng lớn chặn các dịch vụ ở nước này. Sáng 1/3, Thứ trưởng Bornyakov cho biết Bộ chuyển đổi số Ukraine đang liên lạc thường xuyên với các công ty như Google, Apple và Meta. Apple từ chối đưa ra bình luận về cuộc họp vào tháng 9, tuy nhiên cho biết họ đang “liên lạc với các chính phủ liên quan về các hành động mà chúng tôi đang thực hiện”. Google, Netflix và Amazon cũng từ chối đưa ra bình luận. Nhiều công ty công nghệ như Meta, Google, Apple chặn dịch vụ tại Nga để phản đối cuộc tấn công Ukraine. Ảnh: Reuters. Theo ông Emerson Brooking, thành viên cấp cao tại Hội đồng Đại Tây Dương, những áp lực mạnh mẽ và liên tục trên mạng xã hội từ ông Fedorov và chính phủ Ukraine đã giúp họ vượt qua Nga trong cuộc chiến thông tin. “Cách ông Fedorov và các chính trị gia Ukraine sử dụng Twitter đã cho thấy ngay từ đầu họ đã hiểu rằng đây sẽ là một cuộc chiến tranh truyền thông”, ông Brooking nhận định. Mục tiêu cuối cùng là giúp giành chiến thắng trong cuộc chiến bằng cách xoay chuyển dư luận thế giới và của chính người dân Nga chống lại Putin và chính phủ của ông. “Hãy làm cho cộng đồng doanh nghiệp Nga và những công dân Nga nhìn thấy những gì quân đội đang làm. Khi các nền tảng lớn và toàn thế giới bắt đầu hành động, đây sẽ là tín hiệu cho họ thấy rằng hành động của chính phủ Nga là không thể chấp nhận được”, ông Bornyakov cho biết. Việt Anh Theo Washington Post  
......

Bức tượng Putin muốn đập bỏ tại quảng trường Kyiv

Bức tượng cô bé gầy lòi xương tay nắm thật chặt một nhánh lúa mì trong tay Khai Nguyên TV   Bức tượng cô bé gầy lòi xương tay nắm thật chặt một nhánh lúa mì trong tay, đôi mắt đầy nét thảm sầu. Biểu tượng cho nạn đói do bàn tay ác tâm của con người, của ác quỷ Staline, cố tình tạo ra, để “dạy cho dân Ukraine một bài học”, vì lúc đó, Ukraine luôn luôn muốn dành lại quyền tự trị của quốc gia họ bị Xô Viết cưỡng chiếm sau CTTG 1. Giống như con chim xinh đẹp chết khô vì đói trong chiếc lồng dầu xung quanh là những cánh đồng lúa mì chín vàng bát ngát ( Ukraine là trung tâm sản xuất lúa mạch lớn nhất Châu Âu lúc đó). Staline đả chiếm, phong toả tất cả ruộng lúa mì lúa mạch của người dân Ukraine. Nạn đói kinh hoàng đến mức có 17 người chết đói trong một phút, 1000 trong một giờ, và 24500 người lăn ra chết vì đói đầy dẩy trên các đường phố trong mổi ngày.   Làng mạc thành phố Ukraine trở nên hoang vắng, Staline đẩy dân Nga vô để đồng hoá. Thủ tiêu hay đày biệt xứ hết bất cứ ai có thể còn sống sót và làm nhân chứng cho vở tuồng diệt chủng có tên gọi Holodomor ( tiền thân của những vụ diệt chủng khác như Holocaust của Hitler sau này).   Nga luôn thẻm muốn Ukraine, trong khi dân Ukraine luôn căm hận nước Nga. Chỉ có chiếm Ukraine, Nga mới nắm vị trí địa lý lẩn chính trị đối với Châu Âu. Không biết cuộc chiến hôm nay sẻ đi đến đâu. Nhưng điều chắc chắn là nổi căm hận Nga của người Ukraine sẻ càng dâng cao. CÓ CHIẾM ĐƯỢC UKRAINE ĐI NỬA, CHÍNH QUYỀN DỰA VÀO QUÂN ĐỘI NGA CỦA PUTIN VẨN SẺ KHÔNG BAO GIỜ CAI TRỊ ĐƯỢC DÂN UKRAINE TRÊN CHÍNH QUÊ HƯƠNG CỦA HỌ.   “Người ta có thể trên lưng ngựa mà chiếm cả thiên hạ. Nhưng không thể ngồi trên lưng ngựa mà cai trị thiên hạ”.   https://education.holodomor.ca/.../holodomor-monuments/...  
......

Người vợ góa Ukraine nói: Chúng ta hãy chiến đấu cho tới khi chiến thắng!

Ảnh: Cô Oksana Dudar, góa phụ của ông Victor Dudar, trong một cuộc phỏng vấn với Reuters bên ngoài bảo tàng địa phương Zhokava ở ngoại ô Lviv, Ukraine, ngày 10 tháng 3 năm 2022. Nguồn: REUTERS / Kai Pfaffenbach Thu Ngoc Dinh   Trước khi ra trận, Viktor Dudar, một người lính Ukraine, đã ôm vợ mình là cô Oksana và nói cô đừng lo lắng.   Hàng ngày, trong khi đang chiến đấu với quân Nga, Viktor đều dành thời gian để nhắn tin hoặc gọi phone cho vợ. Môt lần anh nhắn tin cho cô: "Anh còn sống. Tất cả đều ổn".   Ngày 3 tháng 3, một tuần sau khi quân Nga xâm lược Ukraine, người vợ đã không còn nhận được tin nhắn từ chồng mình nữa. Ba ngày sau, nỗi lo sợ nhất của cô Oksana đã được xác nhận, khi một linh mục và một số binh lính đến trước cửa nhà cô.   Cô Oksana, 47 tuổi, nhớ lại: "Họ bước vào nhà và nói: 'Chồng cô là một anh hùng'. Không cần nói thêm lời nào nữa". Chồng cô đã chết trong một trận mưa tên lửa của Nga.   Viktor, 44 tuổi, từng là một nhà báo trong thời bình. Anh là một trong số hàng trăm binh sĩ Ukraine đã thiệt mạng kể từ khi Nga tiến hành cuộc xâm lăng Ukraine từ ngày 24 tháng 2.   Phía Ukraine cho biết, lực lượng của họ đã giết chết hơn 12.000 quân Nga. Phía Nga xác nhận, có khoảng 500 quân Nga thiệt mạng. Cả Nga lẫn Ukraine, không bên nào tiết lộ thương vong phía Ukraine.   Trong các bài phát biểu thường xuyên của mình trên truyền hình, Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky đã trao tặng danh hiệu “Anh hùng Ukraine” cho những người lính đã hy sinh trong cuộc chiến chống quân xâm lược. Riêng hôm thứ Năm vừa qua, Tổng thống Zelensky đã đọc tên 13 người.   Liên Hiệp quốc ước tính, có khoảng 1.500 thường dân thiệt mạng hoặc bị thương, trong khi các quan chức Ukraine dự đoán, số người chết cao hơn nhiều khi Nga tiếp tục bao vây và bắn phá các thành phố của họ.   ***   Oksana và Viktor Dudar gặp nhau ở trường đại học, khi anh đến ký túc xá của cô để chuyển một số đồ đạc. Họ lập gia đình ở Zhovkva, gần thành phố Lviv, miền tây Ukraine và có với nhau một cô con gái 21 tuổi, tên là Sofia.   Vẫn còn bàng hoàng vì đau buồn, Oksana ngồi đó với chiếc mũ nồi và huy hiệu quân đội của Viktor trên đùi, dùng những ngón tay đã đỏ lên vì lạnh, xoa lên chiếc huy hiệu. Oksana nói, là một nhà báo chuyên viết về các vấn đề quân sự, Viktor tin rằng một cuộc xâm lược của Nga sắp xảy ra.   Vài giờ sau cuộc tấn công của Nga, Viktor đã lái xe đến Lviv để trình diện tại trụ sở của Lữ đoàn 80. Anh từng phục vụ trong lữ đoàn này hồi năm 2014, khi Nga xâm lược Crimea và bắt đầu hậu thuẫn cho những kẻ ly khai chiếm khu vực này, thuộc miền đông Ukraine.   Oksana sau đó biết được rằng Viktor đi thẳng ra mặt trận, đến Mykolaiv, một thành phố cảng chiến lược trên Biển Đen. Khu vực này là hiện trường của các cuộc đụng độ ác liệt khi binh sĩ Ukraine đẩy lùi lực lượng Nga đang càn quét, khỏi Crimea.   Trở về nhà ở Zhovkva, một thị trấn không bị ảnh hưởng bởi giao tranh, Oksana cố gắng đánh giá từ các tin nhắn hàng ngày của Viktor và các cuộc gọi thoáng qua, xem anh ấy đang ở đâu và mức độ nguy hiểm mà Viktor đã trải qua. Anh ấy không bao giờ tiết lộ vị trí chính xác của mình, nhưng đã đưa ra những cái nhìn thoáng qua về cuộc sống của mình ở chiến tuyến. Có đêm, anh ngủ trên cây. Có lúc người dân địa phương đã nấu những bữa ăn nóng hổi cho đơn vị của anh.   Anh nói thẳng với Oksana, cô cũng là một nhà báo, về trận chiến phía trước: "Trên TV, chúng ta nghe về những chiến thắng vĩ đại của Ukraine, về cách chúng ta tiêu diệt kẻ thù. Nhưng có vẻ như anh sẽ ở đây trong một thời gian dài". Sau đó, ngày 3 tháng 3, Viktor im lặng, không nói gì. Oksana nhắn tin cho chồng chiều hôm đó: "Anh đang ở đâu? Điều gì đang xảy ra với anh?"   Sau khi cái chết của Viktor được xác nhận, đồ đạc của anh đã được gửi lại cho vợ - đó là chiếc ví của anh và những thứ bên trong ví, ngoài ra không có gì khác - và sau đó là thi thể của anh. Quan tài đã được niêm phong. Oksana cho biết, cô không được phép nhìn vào bên trong.   Viktor được chôn cất tại Nghĩa trang Lychakiv ở Lviv, mộ của anh chất đầy hoa. Bên cạnh anh là sáu người lính khác nằm bên dưới những vòng hoa. Đằng sau họ là những ngôi mộ trống, nơi sẵn sàng để chôn cất cho nhiều người khác nữa. Cái chết của Viktor đã khiến Oksana quyết tâm hơn. Cô nói: "Sau những mất mát to lớn như vậy, sau những đau thương đã ập đến trên mảnh đất của chúng tôi, chúng tôi không còn cách nào khác là phải chiến thắng. Cho những người đã chết, chúng ta phải giành chiến thắng".   Ngọc Thu dịch   Nguồn: https://www.reuters.com/.../fight-till-victory-says.../  
......

Ukaine tuy xa mà gần

 · Tho Nguyen     Đế quốc nào bành trướng thì cũng sẽ lụn bại. Nga từng là một để quốc lớn và từ 1991 đến nay đang là một đế quốc thất bại.   Nó thất bại không phải vì thiếu tiền, thiếu vũ khí, thiếu máu người, mà vì thiếu văn minh. Dân tộc Nga vĩ đại có một nền văn hóa rực rỡ. Nhưng điều đó không tránh được việc họ đã để những tên độc tài khát máu thống trị mình. Nền độc tài của Stalin đã đưa nước Nga và Liên Xô thành một siêu cường.   Nhưng kho hạt nhân lớn nhất thế giới, nền công nghiệp vũ trụ hàng đầu cũng như trữ lượng dầu khí tưởng như vô hạn đã không giữ được đế quốc Liên Xô khỏi bị sụp đổ. Nó sụp đổ vì thiếu vắng những giá trị của thời đại. Đó là dân chủ, tự do, nhân đạo.   Tập Cận Bình Những kẻ độc tài kiểu Putin hay Tập Cận Bình chỉ nghĩ đến được những việc như thay đổi hiến pháp để cầm quyền suốt đời. Họ chỉ thích tập hợp quanh mình những kẻ khiếp nhược mà ta thấy trong cuộc họp hội đồng an ninh quốc gia của Putin. Vì vậy mà khi kẻ độc tài lên cơn điên thì không có ai cản được, khi vua cởi truồng mà tất cả vẫn phải nhắm mắt khen đẹp.   Tổng thống Trump ở Mỹ có thể muốn làm nhiều việc động trời. Nhưng quanh ông ta là cả một thiết chế dân chủ, là quốc hội, là tòa án, là những con người có tư tưởng dân chủ nằm ở mọi nơi. Người đảng cộng hòa, do ông ta đưa vào các vị trí quan trọng cũng vẫn hành động theo lương tâm và luật pháp. Đó chính là sự khác nhau về đẳng cấp văn minh.   Giờ đây Putin nuối tiếc vị thế của hoàng đế, khi có cảm giác là mình đã bình định được thiên hạ ở Nga và các nước Trung Á. Những cuộc chiến ông ta phát động ở Georgi (Gruzia) hay nay ở Ukraine là để thỏa mãn mộng bá của vương cá nhân ông ta chứ không liên quan gì đến lợi ích của 140 triệu người Nga. Mọi câu chuyện về lịch sử Ukraine mà ông ta kể ra hôm nọ chỉ để lừa bịp những kẻ nhẹ dạ.   Cho dù chúng có đúng đi nữa thì việc dùng bom đạn để sửa lại lịch sử cũng giống như giả sử người Đức đòi lại vùng Đông Phổ nằm ở Ba-Lan và kể cả thành phố Kaliningrad của Nga, hay giả sử người Hungary, người Tiệp đòi lại các lãnh thổ họ bị mất trong hai cuộc đại chiến. Người Việt còn nhớ đến các vùng đất Cham-pa, Chân-Lạp, Cao Lãnh, Trà Vinh từng là của ai?   Cái lý người Nga bị tàn sát ở Ukraine thì rõ là bốc mùi của vụ Nạn-Kiều-Hoa mà Đặng Tiểu Bình dựng ra năm 1978-1979 hay Hitler dựng ra vụ Sudeten ở Tiệp-Khắc 1938.   Tất nhiên Putin không tấn công sang ba nước Pribaltic bé tí tẹo, mặc dù cộng đồng Nga ở đó cũng không nhỏ. Ba nước này tuy nhỏ nhưng hơn Nga về đảng cấp văn minh. Người ta vẫn nhớ đến cuộc nổi dậy bất bạo động của người dân ba nước Estonia, Latvia và Litva trong năm 1990 đã khiến cho hàng chục sư đoàn Liên Xô đóng ở các lãnh thổ đó phải im lăng và rút lui. Quân Nga dù chiếm đóng các nước này nhưng vẫn ngước nhìn lên ( lính Nga ở CHDC Đức khi xưa cũng vậy). Người Nga vẫn kiềng nể hai nước nhỏ có biên giới với mình ở phương bắc là Phần Lan và Na-Uy.   (Người Phần Lan với trình độ phát triển hơn, không dựa vào chiến tranh lấy thịt đè người nên với 200.000 quân ít trang bị hơn, đã cầm chân 600.000 quân Liên Xô trong cuộc chiến Lappland 1939-1940.)   Putin đánh vào Ukraine vì đó là mắt xích yếu nhất của cái gọi là „vòng vây dân chủ“ thắt quanh nước Nga. Tại sao Ukraine, nước đông dân nhất, to nhất và và có nền công nghiệp năng, công nghiệp quốc phòng mạnh nhất trong các nước cộng hòa Xô Viết, chỉ sau Nga, lại là mắt xích yếu nhất?   Không thể đem quan hệ Nga- Ukraine so với quan hệ Trung-Việt. Khác hẳn với bang giao đầy thù hận Trung-Việt, hai dân tộc Nga-Ukraine có huyết thống với nhau, có văn hóa và ngôn ngữ rất cận kề. Trong lịch sử, hai dân tộc này đã từng thống nhất với nhau và gần đây nhất là hơn 70 năm Xã hội Chủ nghĩa. Hàng triệu gia đình Nga-Ukraine đã xóa nhòa nhiều mỗi hận thù lịch sử để lại. Do đó kích động hận thù giữa hai dân tộc này là một tội ác kinh khủng.   Không biết có phải vì mối quan hệ huyết thống này hay không mà khi Liên-Xô tan vỡ, Ukraine độc lập đã không đi con đường riêng mà tiếp tục dính vào nước Nga một cách dị thường, từ thể chế, từ nền kinh tế đến văn hóa. Khác với các nước vùng Baltic, Tiệp, Slovakia hay Ba-Lan, người Ukraine đã ngủ quên trong 24 năm liền, từ 1990 đến 2014. Thời kỳ đầu của chế độ hậu Cộng sản, Nga cũng lúng túng trong vũng bùn của chính mình, đó là cơ hội mà Ukraine đã bỏ qua. Kiew vẫn duy trì một nhà nước phi dân chủ, bị đám tài phiệt lũng đoạn. Quân đội và công an vẫn làm việc theo kiểu Nga và chịu ảnh hưởng của Nga. Vì vậy nên khi Nga đưa quân vào lấy Crime và gây hấn ở hai tỉnh miền Đông (Donesk và Luhansk), Ukraine thua toàn tập. Quân đội có mà như không.   Sau cách mạng Maidan và vụ Crime, Ukraine thay đổi 180°, hướng về phương tây và hoàn toàn cự tuyệt với Nga. Các trường học đã không dạy tiếng Nga, các viên chức liên quan đến Nga bị đào thải. Tất nhiên việc đó dẫn đến nỗi bât bình và lo sợ trong cộng đồng Nga, một lý do cho các phần tử ly khai phất cờ.   Giờ đây tình hình ở Ukraine rất nguy hiểm.   Mọi cải cách dân chủ từ 2014 đến nay đã làm cho những kẻ độc tài như Putin và Lukaschenko khó chịu. Những ông vua mới thay đổi hiến pháp này không thể chấp nhận việc một tỷ phú Poroscheko chúc mừng một "anh hề" như Zelenskiy lên làm tổng thống. Cái gai này phải nhổ để ngai vàng của họ không bị "Bọn khi quân" đe dọa.   Nhưng các bước tiến dân chủ đó chưa đủ để vực dậy một nền kinh tế tuy đầy công nghiệp nặng, nhưng lạc hậu vài chục năm, không làm lành mạnh được một xã hội đầy tham nhũng, vẫn bị thao túng bởi đám cá mập (Oligarch). Điểm yếu nhất của Ukraine là quân đội bị Nga thao túng quá lâu, bị rút ruột thảm hại (Hạm đội của Ukraine hầu như mất hết về tay Nga). Lo ngại rằng quân Nga sẽ đè bẹp quân Ukraine trong những ngày đầu là có cơ sở.   Những ai phê phán phương tây bỏ rơi Ukraine cũng nên hiểu rằng: Sự sống còn và nền độc lập của dân tộc nào cũng phải do dân tộc đó tự lo. Vũ khí phương tây có đổ vào cho một quân đội không được chuẩn bị thì cũng vô nghĩa. Chẳng người Mỹ hay người Đức nào có thể chết thay để bảo vệ nền độc lập của Ukraine, dù có thương tiếc nó.   Việc Putin có chiếm được Kiew và thành lập chính phủ thân Nga hay không, phụ thuộc vào sức đề kháng của quân Ukraine. Đó là trước mắt, nhưng về lâu về dài Putin sẽ sa vào một cuộc chiến dai dẳng, vì Ukraine khác Afghanistan một trời một vực. Đế quốc đang lụn bại sẽ càng lụn bại thêm.   Vấn đề của Ukraine hiện tại là đã bỏ lỡ mất mấy chục năm, không hiện đại hóa, đưa đất nước mình lên một thang bậc văn minh hơn. Chưa kể đến sức sống và khả năng đề kháng cao của xã hội dân chủ, mà ngay cả người Nga ở các nước Baltic hay ở Bắc Âu cũng mừng vì được sống trong xã hội đó hơn là để ông Putin vào làm phiền.   Có lẽ đây là điểm mà người Việt nên học từ câu chuyện Nga với các láng giềng.     Ukraine -  Cuộc chiến của lương tâm   Cuộc xâm lăng Ukraine của Putin đã thay đổi thế giới. Mặc dù Putin coi đây là chiến dich quân sự để gìn giữ hòa bình, nhưng sự tàn bạo trong 9 ngày qua cho thấy đây là một cuộc chiến tranh tổng lực nhằm xóa bỏ một nhà nước, vẽ lại đường biên giới, chia lại lãnh thổ.   Khác với mọi cuộc chiến tranh vũ khí thông thường (conventional weapons), đây là cuộc chiến tranh công nghệ IT đầu tiên trong lich sử. Hai bên đang tìm cách đánh vào các trung tâm dữ liệu và mạng của nhau. Trong lĩnh vực này Ukraine không thua kém Nga như tương quan về quân đội và vũ khí nặng.   Đáng sợ nhất là cuộc chiến tranh mang dấu ấn hạt nhân. Không nói đến những lời đe dọa dùng bom hạt nhân của Putin, việc quân Nga chiếm giữ khu vực nhà máy điện hạt nhân Chernobyl và đang tiến đến các nhà máy khác của Ukraine khiến cả nhân loại lo sợ. Năng lượng hạt nhân chiếm 52% tổng sản lượng điện lực của Ukraine với 16 lò phản ứng lắp đặt trong 4 nhà máy. Hôm nay nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu ở Zaporizhzhia đã bị tấn công. Người ta không chỉ lo sợ vì Putin đang hành động như một kẻ mất trí, mà vì kẻ mất trí đó đang kiểm soát một thể chế độc tài, và không ai quanh ông ta dám hé môi khuyên can.   Mục tiêu đánh nhanh thắng nhanh của Putin càng xa vời thì viễn cảnh thảm họa hạt nhân càng trở nên nhãn tiền. Để diệt kẻ thù ở Chechnya hay Syria, Putin đã hủy diệt các thành phố Grozny, Aleppo, Holms cùng hàng trăm ngàn dân thường.   Trong cuộc điện đàm với tổng thống Pháp Macron hôm qua 03.03, Putin đe dọa: Điều tồi tệ nhất còn ở trước mắt!   Trong mọi cuộc chiến, hai bên đều phát động chiến tranh tâm lý, nhưng chiến tranh Ukraine là cuộc chiến truyền thông ở mức độ khác thường.   Tháng 8.1965 Mỹ đổ quân vào Đà Nẵng, bắt đầu trực tiếp tham chiến nhưng phải hai năm sau, phong trào phản chiến ở Mỹ mới phát triển và năm 1968, những hình ảnh của cuộc chiến thảm khốc mới tạo ra làn sóng phản đối của thanh niên toàn châu Âu. Ngày đó nhân loại chưa có khái niệm về live stream về photoshoping. Mỗi đoạn phim từ mặt trận mất vài ngày mới lên được sóng TV ở Mỹ. Người miền Bắc chờ cả mấy tháng sau mới xem được những thước phim vượt Trường Sơn.   Bom đạn của Putin vừa dội xuống các thành phố Ukraine rạng sáng 24.02, chỉ mấy phút sau cả thế giới thấy những video live từ các mặt trận. Những người lính Nga trước khi chết còn kịp nhắn tin cho mẹ ở xa hàng ngàn cây số. Trên mạng xã hội tràn ngập tin tức, thật giả lẫn lộn. Cả hai bên đều sử dụng lợi thế của Internet để tuyên truyền cho mình. (Đáng nói là Internet của Ukraine vẫn hoạt động tốt, ngay khi bom nổ gần nơi người được phỏng vấn).   Mạng xã hội Việt tràn ngập các ý kiến và tin tức về cuộc chiến này. Trong khi chính phủ Việt Nam chỉ tuyên bố ba phải, không lên án ai, không ủng hộ ai thì dân chúng và giới tinh hoa Việt chia thành hai phe đánh nhau trên mạng. Tôi không thể biết tỷ lệ trên toàn mạng, nhưng phần đông những người bạn FB của tôi đứng về phía dư luận toàn cầu, phản đối Putin xâm lược và ủng hộ nhân dân Ukraine đang bảo vệ quyền tự quyết của mình.   Ngược lại cũng có những ý kiến, chủ yếu của các bậc được học hành, thuộc tầng lớp tinh hoa đứng về phía Putin, coi việc ông ta đem quân sang Ukraine là để bảo vệ nước Nga trước đe dọa của NATO.   Tin giả và sự cường điệu tràn ngập cả hai phe. Bên này ca ngợi tinh thần chiến đấu của người dân Ukraine bằng hình ảnh của các nữ binh xinh đẹp, của các câu chuyện tình lãng mạn. Họ chế nhạo những cái chết thảm khốc của lính Nga, trong khi những thanh niên mặt còn bụ sữa này bị đẩy vào chỗ chết là nỗi đau bất tận của các bà mẹ Nga. Ho lạc quan tiên đoán thất bại nay mai của Putin bởi hình ảnh các đoàn xe tăng Nga cháy trụị. Thực tế là sau những tổn thất của 8 ngày đầu, quân Nga đang thận trọng tiến chậm lại để đảm báo khâu tiếp tế. Putin sẽ dần tung hết lực lượng dự trữ cho chiến dịch này đang còn nằm ở bên kia biên giới, quyết bao vây các thành phố lớn. Nếu cần Putin sẽ đưa thêm hàng trăm ngàn quân nữa sang.   Mục tiêu hủy diệt còn ở phía trước, tiềm lực chiến tranh của Putin còn nhiều.   Phe ủng hộ Putin thì luôn tung ra lập luận: "Ukraine vì theo phương Tây mà buộc Nga phải đánh để bảo vệ an ninh của mình". Người hung hăng thì chế nhạo Zelenskyi là thằng hề bù nhìn của Mỹ, so sánh chế độ của Ukraine với Khmer Đỏ đáng bị xóa sổ. Người mềm dẻo hơn thì phán là chiến tranh” luôn do cả hai bên”, là Zelenskyi “cũng có lỗi vì không khéo léo với Putin”.   Họ bênh vực việc Putin coi Ukraine là “đe dọa nước Nga” và quyết “phi quân sự hóa” nước này trong khi quân đội Ukraine không có nổi một cuộc phản kích nào bằng pháo binh, tên lửa hoặc không quân vào các căn cứ của Nga bên kia biên giới. Hải quân Ukraine hầu như không hoạt động. Thực tế quân đội Ukraine so với Nga chỉ là một quân đội du kích. Cho đến nay họ chống cự được với đại quân Nga chính nhờ chiến thuật du kích, bởi lòng yêu nước và tinh thần dũng cảm. Ai đó ủng hộ Putin xóa bỏ chế độ Phát-Xít Ukraine mà không biết rằng, chỉ riêng việc “anh hề” Zelenskyi được bầu làm tổng thống trong một cuộc bầu cử đa đảng, và việc chuyển giao quyền lực một cách êm đẹp từ cựu tổng thống Poroschenko, một nhà tài phiệt, đã chứng tỏ nền dân chủ bám rễ chắc ở đó.   Trong khi đó Putin cầm quyền từ 2000 đến nay, đã có lúc phải giả vờ làm thủ tướng để lách hiến pháp rồi thay đổi hiến pháp để có thể cầm quyền suốt đời.   Nhà sử học Mỹ Tymothy Snyder từng nói: “Bước chuyển sang chủ nghĩa chuyên quyền cực hữu có lẽ là bậc thang cuối cùng của Chủ nghĩa Cộng sản - dù mới nghe có vẻ rất quái gở” [1]Chủ nghĩa chuyên quyền cự hữu chính là chủ nghĩa Phát xít. Tập Cận Bình đã xây dựng chế độ này ở Trung Quốc nhưng chưa ra tay. Putin đã ra đòn trước.   Hành động này khiến NATO và EU đang chia rẽ bỗng đoàn kết lại. Erdogan của Thổ Nhĩ Kỳ và Orban của Hungary, vốn bị coi là hai tay trong của Putin ở NATO và EU cũng phải lên án cuộc xâm lăng. Hai phe Dân Chủ và Cộng Hòa ở Mỹ bỗng đồng thanh vỗ tay diễn văn của ông Biden về thái độ của Mỹ. Các ngân hàng Thụy Sỹ bỏ nguyên tắc trung lập từ hàng trăm năm nay để tham gia vào cuộc cấm vận các ngân hàng Nga...   Chỉ năm ngày sau khi Putin tấn công Ukraine, giới chính trị Đức, cả tả lẫn hữu cùng nhất trí rũ bỏ chiếc áo „Vì quá khứ quân phiệt nên phải hòa bình“ mà họ nấp trong đó lâu nay. Đức tuyên bố cung cấp ngay vũ khí made in Germany cho Ukraine và nâng ngân sách quốc phòng lên 100 tỷ EURO (tức là 2,6% của 3800 tỷ EUR GDP). Nghị sỹ Gysi (được coi như lãnh tụ của cánh tả) xưa nay vẫn bênh vực Putin, nay đã quay sang lên án Putin. Cựu thủ tướng Schröder, bạn thân của Putin, có chân trong công ty dầu khí quốc gia ROSNEFT, đang bị dư luận Đức lên án vì không rời bỏ các chức vụ ở Nga. Câu lạc bộ bóng đá BVB Dortmund đã tước thẻ hội viên danh dự của Schröder. Liên đoàn bóng đá Đức và ngay cả đảng SPD đã ra tối hậu thư cho kẻ ngậm miệng ăn tiền này [2].   Ví dụ của Đức và muôn vàn ví dụ nữa, từ thể thao, nghệ thuật, kinh doanh… cho thấy cuộc chiến tranh Ukraine còn là cuộc chiến tranh của lương tâm, của cái thiện chống cái ác.   Các lý lẽ về dân chủ, về NATO, về lịch sử nước Nga/Ukraine về xung đột lãnh thổ thời Liên Xô khó có thể thống nhất được, vì đó là nhận thức, là lý trí.   Con người ngoài lý trí còn có lương tâm. Người lương thiện không thể bênh vực việc dùng bom đạn tàn phá một nước không hề và cũng không bao giờ đủ sức đe dọa mình. Lương tâm trong lành không thể bênh vực các cuộc ném bom vào dân thường.   Việc một quốc gia lựa chọn thể chế cũng giống như con người ta lựa chọn lối sống. Nếu ông bố chỉ vì sợ con mình cũng bị lây thị hiếu nhạc Rock và ăn mặc diêm dúa của con nhà hàng xóm thì nên đóng cửa lại và dạy con mình trò khác, „bản sắc dân tộc“ hơn. Nhưng nếu lấy cớ „Chơi với tây là đe dọa tao“ để tràn sang đốt nhà và tàn sát gia đình hàng xóm thì đó là tội ác.   Người có lương tâm phải biết phân biệt thiện-ác.   Còn tiếp  
......

Thư của những nhà khoa học đoạt giải Nobel, phản đối cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của TT Nga Putin

Nguyễn Ngọc Chu 4-3-2022 “Cuộc xâm lược của Nga sẽ làm ô uế danh tiếng quốc tế của nhà nước Nga trong nhiều thập kỷ tới”. “Chúng tôi không tin rằng nhân dân Nga có vai trò trong cuộc xâm lược này”. *** Một bức thư có chữ ký của 163 người đoạt giải Nobel, soạn thảo bởi Roald Hoffmann, đã được phát hành ngày 1 tháng 3, lên án cuộc tấn công của Tổng thống Nga Putin vào Ukraine và bày tỏ sự ủng hộ đối với nhân dân và đất nước Ukraine: “Những người đoạt giải Nobel ký tên dưới đây bày tỏ sự ủng hộ của chúng tôi đối với nhân dân Ukraine và nhà nước Ukraine tự do và độc lập khi nước này phải đối mặt với sự xâm lược của Nga. Trong một động thái gợi nhớ lại cuộc tấn công khét tiếng của Đức Quốc xã vào Ba Lan vào năm 1939 (sử dụng các thủ đoạn tương tự nhằm khiêu khích giả vờ) và vào Liên Xô vào năm 1941, chính phủ Liên bang Nga, do Tổng thống Putin lãnh đạo, đã tiến hành một cuộc xâm lược quân sự vô cớ – không gì khác ngoài một cuộc chiến – chống lại nước láng giềng Ukraine. Chúng tôi lựa chọn từ ngữ của mình một cách cẩn thận ở đây, vì chúng tôi không tin rằng nhân dân Nga có vai trò trong cuộc xâm lược này. Chúng tôi cùng lên án những hành động quân sự này và sự phủ nhận cơ bản của Tổng thống Putin về tính hợp pháp của sự tồn tại của Ukraine. Luôn luôn có một cách hòa bình để giải quyết tranh chấp. Cuộc xâm lược của Nga vi phạm trắng trợn Hiến chương Liên Hiệp quốc, trong đó có nội dung “Tất cả các thành viên phải kiềm chế trong quan hệ quốc tế của mình, tránh đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào“. Nó bỏ qua Bản ghi nhớ Budapest năm 1994, trong đó buộc Nga và các nước khác phải tôn trọng chủ quyền, độc lập và biên giới hiện có của Ukraine. Những lo ngại về an ninh của Nga có thể được giải quyết trong khuôn khổ của Hiến chương Liên Hiệp quốc, Đạo luật cuối cùng của Helsinki 1975 và Hiến chương Paris 1990. Gây chiến, như Tổng thống Putin và các cộng sự của ông đã làm, là không chính đáng, đẫm máu, và một cách không hiệu quả cho tương lai. Cuộc xâm lược của Nga sẽ làm ô uế danh tiếng quốc tế của nhà nước Nga trong nhiều thập kỷ tới. Nó sẽ tạo ra những rào cản đối với nền kinh tế của họ, và gây ra những khó khăn cho dân chúng họ. Các biện pháp trừng phạt được áp dụng sẽ hạn chế sự dễ dàng di chuyển trên thế giới đối với những tài năng và người dân cần cù làm việc của Nga. Tại sao lại dựng lên hàng rào này giữa Nga và thế giới? Hàng trăm binh sĩ Ukraine, binh sĩ Nga và dân thường Ukraine, bao gồm cả trẻ em, đã chết. Thật đáng buồn, thật không cần thiết. Chúng tôi tập hợp lại trong lời kêu gọi này để kêu gọi chính phủ Nga ngừng xâm lược Ukraine và rút các lực lượng quân sự khỏi Ukraine. Chúng tôi tôn trọng sự bình tĩnh và sức mạnh của nhân dân Ukraine. Chúng tôi đang ở bên bạn. Trái tim của chúng tôi hướng về gia đình và bạn bè của tất cả những người Ukraine và Nga, những người đã chết và bị thương. Cầu mong hòa bình đến với mảnh đất này của thế giới tươi đẹp của chúng ta”. Peter Agre 2003 Hóa học James P. Allison 2018 Y học Harvey J. Alter 2020 Y học Hiroshi Amano 2014 Vật lý Werner Arber 1978 Y khoa Frances H. Arnold 2018 Hóa học Richard Axel 2004 Y học David Baltimore 1975 Y khoa Barry Clark Barish 2017 Vật lý J. Georg Bednorz 1987 Vật lý Carlos Filipe Ximenes Belo 1996 Peace Paul Berg 1980 Hóa học Bruce A. Beutler 2011 Y Elizabeth H. Blackburn 2009 Y Michael S. Brown 1985 Y Linda B. Buck 2004 Y William C. Campbell 2015 Y Mario R. Capecchi 2007 Y Thomas R. Cech 1989 Hóa học Martin Chalfie 2008 Hóa học Emmanuelle Charpentier 2020 Hóa học Steven Chu 1997 Vật lý Aaron Ciechanover 2004 Hóa học JM Coetzee 2003 Văn học Elias James Corey 1990 Hóa học Robert F. Curl Jr. 1996 Hóa học Angus S. Deaton 2015 Kinh tế học Johann Deisenhofer 1988 Hóa học Jennifer A. Doudna 2020 Hóa học Jacques Dubochet Andrew Z. Jo 2006Eugene F. Fama 2013 Kinh tế họcGerhard Ertl 2007 Hóa họcRobert F. Engle III 2003 Kinh tế họcShirin Ebadi 2003 Hòa bình Y học 2017 Hóa học Jerome I. Friedman 1990 Vật lý Leymah Roberta Gbowee 2011 Hòa bình Andre Geim 2010 Vật lý Reinhard Genzel 2020 Vật lý Andrea Ghez 2020 Vật lý Sheldon Glashow 1979 Vật lý Joseph L. Goldstein 1985 Y học Carol W. Greider 2009 Y học David J. Gross 2004 Vật lý Jeffrey Connor Hall 2017 Y học John L. Hall 2005 Vật lý Serge Haroche 2012 Vật lý Oliver Hart 2016 Kinh tế Leland H. Hartwell 2001 Y học Klaus Hasselmann 2021 Vật lý Harald zur Hausen 2008 Y học Richard Henderson 2017 Hóa học Dudley R. Herschbach 1986 Hóa học Avram Hershko 2004 Hóa học Roald Hoffmann 1981 Hóa học Jules A. Hoffmann 2011 Y học Bengt Holmstrom 2016 Kinh tế học Gerardus ‘t Hooft 1999 Vật lý H. Robert Horvitz 2002 Y học Ngài Michael Houghton 2020 Y học Robert Huber 1988 Hoá học Tim Hunt 2001 Y học Louis J. Ignarro 1998 Y học Kazuo Ishiguro 2017 Văn học Elfriede Jelinek 2004 Văn học David Julius 2021 Y học William G. Kaelin Jr. 2019 Y học Takaaki Kajita 2015 Vật lý Eric R. Kandel 2000 Y học Tawakkol Karman 2011 Hòa bình Wolfgang Ketterle 2001 Vật lý Klaus von Klitzing 1985 Vật lý Brian K. Kobilka 2012 Hóa học Roger D. Kornberg 2006 Hóa học J. Michael Kosterlitz 2016 Vật lý Finn E. Kydland 2004 Kinh tế học Dalai Lama thứ 14 1989 Hòa bình Yuan T. Lee 1986 Hóa học Robert J. Lefkowitz 2012 Hóa học Anthony J. Leggett 2003 Hóa lý Jean-Marie Lehn 1987 Hóa học Michael Levitt 2013 Hóa học Tomas Lindahl 2015 Hóa học Benjamin Danh sách 2021 Hóa học Roderick MacKinnon 2003 Hóa học David WC MacMillan 2021 Hóa học Barry J. Marshall 2005 Y học Eric S. Maskin 2007 Kinh tế John C. Mather 2006 Vật lý Michel Mayor 2019 Vật lý Arthur B. McDonald 2015 Vật lý Daniel L. McFadden 2000 Kinh tế Craig C. Mello 2006 Y học Robert C. Merton 1997 Kinh tế Paul R. Milgrom 2020 Kinh tế học Paul L. Modrich 2015 Hóa học William E. Moerner 2014 Hóa học Edvard Moser 2014 Y khoa May-Britt Moser 2014 Y học Gerard Mourou 2018 Vật lý Herta Muller 2009 Văn học Ferid Murad 1998 Y học Roger B. Myerson 2007 Kinh tế Erwin Neher 1991 Y học Ryoji Noyori 2001 Hóa học Ngài Paul Y tá 2001 Y khoa Christiane Nusslein-Volhard 1995 Y học John O’Keefe 2014 Y học Yoshinori Ohsumi 2016 Y học Orhan Pamuk 2006 Văn học Ardem Patapoutian 2021 Y học James Peebles 2019 Vật lý Edmund S. Phelps 2006 Kinh tế William D. Phillips 1997 Vật lý H. David Politzer 2004 Vật lý Stanley B. Prusiner 1997 Y học Venkatraman Ramakrishnan 2009 Hóa học Ngài Peter J. Ratcliffe 2019 Y học Maria Ressa 2021 Hòa bình Charles M. Rice 2020 Y học Adam G. Riess 2011 Vật lý Sir Richard J. Roberts 1993 Y khoa Michael Rosbash 2017 Y học Alvin E. Roth 2012 Kinh tế James E. Rothman 2013 Y học Bert Sakmann 1991 Y học Oscar Arias Sanchez 1987 Hòa bình Juan Manuel Santos 2016 Hòa bình Kailash Satyarthi 2014 Hòa bình Jean-Pierre Sauvage 2016 Hóa học Randy W. Schekman 2013 Y học Brian P. Schmidt 2011 Vật lý Gregg L. Semenza 2019 Y học Phillip A. Sharp 1993 Y học K. Barry Sharpless 2001 Hóa học Dan Shechtman 2011 Hóa học Robert J. Shiller 2013 Kinh tế Hideki Shirakawa 2000 Hóa học Hamilton O. Smith 1978 Y học Wole Soyinka 1986 Văn học Sir James Fraser Stoddart 2016 Hóa học Horst L. Stormer 1998 Vật lý Donna Strickland 2018 Vật lý Jack W. Szostak 2009 Y học Joseph H. Taylor Jr. 1993 Vật lý Kip Stephen Thorne 2017 Vật lý Susumu Tonegawa 1987 Y học Daniel C. Tsui 1998 Vật lý Harold E. Varmus 1989 Y học Sir John E. Walker 1997 Chemistry Arieh Warshel 2013 Chemistry Rainer Weiss 2017 Vật lý M. Stanley Whittingham 2019 Hóa học Eric F. Wieschaus 1995 Y học Torsten N. Wiesel 1981 Y học Frank Wilczek 2004 Vật lý Jody Williams 1997 Hòa bình David J. Wineland 2012 Vật lý Kurt Wuthrich 2002 Hóa học Shinya Yamanaka 2012 Y học Michael W. Young 2017 Y học Nguồn: https://voxukraine.org/en/an-open-letter-from-nobel-laureates/  
......

Tháng ba, nhớ về một người đã khuất

Ngoc Duc Nguyen   "Chị Võ Hồng bị bắt rồi !". tôi bước vào phòng, thông báo cho anh Hùng tin không vui này. Mặc dù đã tính xác suất anh em bị bắt rất cao, nhưng anh vẫn thẩn thờ, bước ra ngoài hiên đứng một lúc lâu.   Hôm đó là ngày 10 tháng 10 năm 2010. Mới hôm qua, ngay tại Hà Nội, anh em xuất hiện công khai để phổ biến mũ áo "Hoàng Sa - Trường Sa - Việt Nam" và phổ biến lời kêu gọi "Vì Ngàn Năm Thăng Long, Chống Hiểm Hoạ Bắc Triều". Hôm nay, chị Hồng bị bắt. Tôi biết trong đầu anh Hùng đang tính toán cách đối phó với tình huống này.   10 năm sau, hồi tưởng lại sự kiện này, tôi nhớ rõ từng phản ứng của anh Hùng, nhớ như in gương mặt những anh em chấp nhận rũi ro để cảnh báo "Họa Bắc Triều" mà lúc đó nhiều người Việt Nam vẫn chưa tin.   *** "Chúng tôi đang ở Hà Nội, góc đường Đinh Tiên Hoàng và Lý Thái Tổ, để kêu gọi lòng yêu nước, sau một nghìn năm Thăng Long. Việc làm này là sự phối hợp cả trong lẫn ngoài nước. Bản thân tôi là người trong nước. Đất nước không phải là của riêng ai. Nên chúng tôi tin rằng những người có lương tri đều ủng hộ việc làm của chúng tôi".   "Giọng Nghệ" của Diệu vang vang trên làn sóng Chân Trời Mới, vào trưa ngày 9 tháng 10 năm 2010. Người chiến hữu của tôi, chiến hữu Đặng Xuân Diệu, đang ở đầu sóng ngọn gió, để cùng với nhiều anh em khác, thực hiện một công tác chưa từng có, ngay tại vườn hoa Lý Thái Tổ.   Cũng tại vườn hoa này, cách đó không lâu, tôi đã cùng anh Hùng đội mưa đi dạo. Khi còn nhỏ, tôi nghe truyền thuyết Ngưu Lang Chức Nữ và những trận mưa ngâu của Hà Nội. Nhưng hôm đó, tôi mới thắm thiết ý nghĩa của mưa ngâu. Đi đến đâu, trời cũng đổ mưa. Anh Hùng nói "Tháng 7 mưa ngâu mà ông".   Sau một vòng, hai anh em bước lên bậc tam cấp, ngước nhìn tượng vua Lý Thái Tổ đẩm ướt trong mưa. "Theo tôi, địa điểm này tốt nhất cho công việc mà chúng ta muốn làm. Vừa có ý nghĩa lịch sử, vừa tiện cho nhu cầu tiến thoái. ông thấy sao ?". Tôi gật đầu "Vậy là cho tới luôn". Một công việc hệ trọng vừa được chúng tôi quyết định trong cơn mưa Ngâu Hà Nội.   Sau khi dạo các khu vực chung quanh vườn hoa, chúng tôi đến nhà hàng TX, để gặp Thành, một anh em Việt Tân ở Hà Nội. Nơi đây, chúng tôi có một kỷ niệm khó quên với Thành, do "bất đồng ngôn ngữ".   Thành hẹn với tôi "Chúng ta gặp nhau đúng 11g30 ở nhà hàng TX nhé. Anh lên tầng 2. Tôi chờ anh nơi có bàn nhìn xuống đường". Chúng tôi đến đúng giờ. Trên lầu 2 chưa có ai. Chúng tôi ngồi chờ đến 12g, vẫn không thấy anh Thành. Sốt ruột, tôi gọi điện. Chuông reo nhiều lần, nhưng không ai trả lời. Thành là người rất đúng hẹn. Vậy là có vấn đề rồi. Chúng tôi trả tiền và đi ngay xuống lầu.   Đến lầu 1, tôi chợt thấy Thành ngồi gần cửa sổ nhìn xuống đường. Thành quay lại thấy tôi, vừa mừng vừa la "Tôi chờ các anh suốt buổi, sao đến muộn thế ?". Tôi trả lời "Tụi tôi cũng chờ anh cả tiếng trên lầu 2, như anh dặn. Sao anh ngồi đây ?". Thành ngạc nhiên Tầng 2 là ở đây. Trên đó là tầng 3 !".   Qua lại với Thành một lúc, tôi mới hiểu sự lầm lẫn tai hại giữa chúng tôi, kẻ bắc kỳ chính cống là Thành và dân nam kỳ rặc là tôi. Tầng 1 của Thành là tầng trệt của tôi. Tầng 1 của tôi là tầng 2 của Thành. Sau khi vỡ lẽ, chúng tôi ôm bụng cười một lúc, rồi cụng ly mừng hội ngộ.   ***   Anh Hùng là người cẩn trọng, được anh em giao trách nhiệm điều động. Anh thiết lập danh sách tất cả sinh hoạt được tổ chức trong ngày kỷ niệm ngàn năm Thăng Long. Anh mua được một hồ sơ liệt kê các chốt kiểm soát của công an chung quanh khu vực vườn hoa Lý Thái Tổ, giờ giấc thay trực... Tôi vô cùng thán phục "Ở đâu mà ông có của quí này ?". Anh Hùng vuốt râu mép, cười đắc chí "Trong guồng máy này, có tiền, cái gì ông cũng có thể mua được, huống chi là cái hồ sơ tầm thường này".   Nhờ các dữ kiện đó, chúng tôi lên một kế hoạch khá tỉ mỉ : giờ xuất phát, giờ bắt đầu phát mũ áo, khi nào đọc lời kêu gọi và sau cùng, thời điểm rút, rút về đâu, trước khi công an đến.   Buổi trưa, mọi sinh hoạt đều tạm ngừng. Công an bỏ chốt đi ăn. Công viên Lý Thái Tổ chỉ còn lại dân tứ phương đổ về tham dự lễ hội. Họ trải khăn, chiếu trên bãi cỏ để ăn trưa.   "Go !". Anh Hùng vừa bật đèn xanh, tấm biểu ngữ "Vì Thăng Long Ngàn Tuổi, Chống Hiểm Họa Bắc Triều" đã được căng ra. Anh em túa ra khắp công viên, vừa tặng mũ áo, vừa giải thích hiểm họa Bắc Triều và những hành động bá quyền của Trung Quốc tại Hoàng Sa, Trường Sa, trên vịnh Bắc Bộ...   Người đến xin áo mũ mỗi lúc một đông. Có một số du khách, trong đó có một ký giả Reuters, đến xem và hỏi thăm. Chị Võ Hồng trả lời phỏng vấn chớp nhoáng. Một giờ sau, cuộc phỏng vấn này được Reuters đánh đi khắp thế giới. "...Hôm nay, ngày 9 tháng 10 năm 2010, từ trái tim của đất nước, đảng Việt Tân trân trọng lên tiếng : Vì Ngàn Năm Thăng Long, Chống Hiểm Họa Bắc Triều...". Tiếng Cần đọc lời kêu gọi vang vang. Tôi nhìn sang anh Hùng. Mắt anh long lanh vì xúc động.   Có tin báo công an đang đến. Cần đang đọc những câu cuối cùng "Bảo vệ nước Việt là trách nhiệm của toàn thể con dân Việt. Hãy cùng nắm tay nhau để bảo vệ tổ quốc...". Cần vừa dứt, tiếng anh Hùng đã vang lên trên hệ thống liên lạc. Anh ra chỉ thị anh em rút.   Công an đến rất nhanh. Chúng túa ra vây hết những ai còn ở công viên, giữ những người có áo mũ màu xanh. Nhiều công an khác chạy theo hướng anh em đang rút. Một cuộc rượt đuổi bắt đầu.   Nắng trưa gay gắt, rất ít người đi bộ, nên tiếng chân thình thịch trên đường hòa với tiếng quát tháo, tiếng còi lanh lãnh của công an, khiến không khí Hà Nội trở nên ngột ngạt. Xe cộ ngừng lại, mọi người nhìn quanh dáo dác xem chuyện gì đang xảy ra.   Nhờ nhóm X rành rẽ mọi ngõ ngách Hà Nội tìm cách đánh lạc hướng, những anh em khác rút êm về địa điểm an toàn. Nhóm X cùng cắt được đuôi, rời Hà Nội.   Không bắt được ai, công an mở cuộc trấn lột tại vườn hoa Lý Thái Tổ. Những ai còn trên người mũ áo xanh in hàng chữ "Ngàn Năm Thăng Long, Hoàng Sa Trường Sa Việt Nam" đều bị buộc cởi ra giao cho công an. Có người phản đối, vì yêu nước không có tội. Nhưng vô ích. Đám công an lạnh lùng đi tịch thu hết để làm tang chứng. Tuy nhiên, số mũ áo tịch thu được rất ít, vì nhiều người đã rời vườn hoa trước khi công an đến.   Tối hôm đó, lần đầu tiên toàn bộ toán công tác Thăng Long gặp nhau. Có người mới biết nhau. Có người biết nhau trên mạng đã lâu, lần đầu gặp mặt. Anh ở trong, tôi ở ngoài, nhưng hình như có một sợi dây thiêng liêng vô hình, đã cột họ lại với nhau từ lâu. Nên vừa gặp, đã thấy thân thiết vô cùng. Những cái bắt tay thật chặt. Những vòng tay ghì siết đậm tình chiến hữu. Tối hôm đó, trong ngoài như một. Anh em cụng ly mừng chiến thắng. Anh em cười nói hả hê, để xả hết mọi hồi hộp, căng thẳng trong mấy ngày qua, mặc cho ngày mai ra sao.   Ở một nơi xa hơn nửa vòng trái đất, anh Hùng và tôi không thể cười nói hả hê như vậy. Chúng tôi cũng chưa thể cụng ly ăn mừng chiến thắng. Vì cam go vẫn còn trước mặt. Nhiệm vụ của chúng tôi là làm sao mọi anh em đều trở về bình an. Chúng tôi phải thay đổi mọi dự trù lúc đầu, vì cuộc phỏng vấn bất ngờ của Reuters và tên tuổi chị Hồng đã công khai.   Ngày hôm sau 10/10, anh em đều an toàn về nhà. Chỉ có chị Võ Hồng là bị kẹt lại. Nhưng Hà Nội đã tính toán sai. Việc giam giữ vô cớ chị Võ Hồng khiến cả thế giới quan tâm đến sự kiện vườn hoa Lý Thái Tổ. Nội dung lời kêu gọi "chống hiểm họa Bắc Triều" của Việt Tân được nhiều cơ quan truyền thông đề cập đến. Tại Úc, cuộc đấu tranh đòi tự do cho chị Võ Hồng đã bung lên mạnh mẽ. 10 ngày sau, chị Võ Hồng trở về trong sự vui mừng của gia đình và bạn hữu. Có thể nói trong vụ Ngàn Năm Thăng Long 2010, Hà Nội đã thua cả chì lẫn chài.   Còn gì đau đớn hơn ? khi kẻ thù số một của họ, Việt Tân, công khai xuất hiện giữa thủ đô Hà Nội, ngay trong ngày cả nước mừng Thăng Long Ngàn Tuổi. Không những vậy, lời kêu gọi "chống hiểm họa Bắc Triều" của Việt Tân được tuyên đọc ngay tại vườn hoa Lý Thái Tổ, trước sự chứng kiến của nhiều người, trong đó có ký giả Reuters. Chưa hết, tất cả anh em tham dự sự kiện này đều bình an trở về. Người bị bắt là chị Võ Hồng cũng phải thả sau 10 ngày giam giữ. Còn gì bẻ mặt hơn cho công an Việt Nam ?   Đúng như lời Diệu nói trên đài Chân Trời Mới trưa ngày 9/10/2010, "chiến thắng" vườn hoa Lý Thái Tổ là thành quả của nhiều anh em trong và ngoài nước. Hầu hết là những anh em âm thầm trong bóng tối, trong đó có anh Hùng, anh Đặng Quí Hùng. Trước 75, anh là một sĩ quan trong quân đội. Sau 75, anh tham gia Việt Tân.   Anh Hùng và tôi quen nhau rất lâu và có nhiều kỷ niệm. Trên chiếc xe volkswagen cũ kỹ của anh, chúng tôi từng đi nát các con đường ở Âu Châu, để gầy dựng cơ sở, vận động đấu tranh.   Chúng tôi có những đêm không ngủ, trên những lối mòn lầy lội ở vùng biên giới, hay nằm chịu rệp cắn trên các chuyến xe xuyên Việt. Chúng tôi đi trong mưa Ngâu Hà Nội để quyết định địa điểm Việt Tân công khai xuất hiện, rồi vừa phấn khởi, vừa hồi hộp khi cùng chỉ huy "trận đánh đẹp" vào tháng 10/2010.   Sau cùng, kỷ niệm chúng tôi gặp nhau lần cuối, bàn tay xương gầy của anh nắm chặt lấy tay tôi dặn dò đủ chuyện, trước khi qua đời.   Hôm đó là một buổi trưa cuối tháng 2 năm 2016. Anh nắm tay tôi nói "Tôi vô cùng áy náy, vì không còn có thể cùng ông đi tiếp được nữa, ông Đức ơi !". Anh rớt nước mắt khi nói những lời này. Tôi cũng vậy. Mặc dù tôi cố gắng bình tĩnh để trấn an anh, nhưng nước mắt cứ chảy dài. Đây là lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng anh và tôi cùng rớt nước mắt, khi cả anh và tôi đều linh cảm là chúng tôi sắp sửa chia tay vĩnh viễn.   Không đầy một tháng sau, anh ra đi vì bạo bệnh. Ra đi không có gì hối tiếc, vì cuộc đời của anh là hai chữ “Phục Vụ”. Trước 75, anh tình nguyện phục vụ trong quân đội để bảo vệ đất nước. Sau 75, anh tham gia Việt Tân để phục vụ cho lý tưởng canh tân Việt Nam. Anh âm thầm về nước nhiều lần để "đồng cam cộng khổ" với anh em quốc nội, như anh thường nói mỗi khi trở về. Anh từng bị bắt, bị đánh, bị biệt giam. Nhưng công an không cạy miệng anh được nửa chữ. Anh lo toan mọi việc lớn nhỏ của tổ chức và đặc biệt là trách nhiệm nhiều công tác lớn tại Việt Nam, như vụ "Ngàn Năm Thăng Long".   Trong nhiều năm làm việc với anh, tôi chưa bao giờ nghe anh than mệt. Chưa bao giờ nghe anh nói đến hai chữ "bỏ cuộc". Nhưng buổi trưa hôm đó, lần đầu tiên anh nói đến bỏ cuộc, vì "số trời khó cãi !".   Tôi biết anh rất đau đớn khi nói đến "bỏ cuộc". Nhưng đúng như anh nói, số trời khó cãi. Chúng ta đều vô cùng nhỏ bé trước đất trời bao la và sự mầu nhiệm của sinh tử.   Tuy nhiên, trời không bao giờ phụ người có lòng. Tấm lòng của anh đối với đất nước, đối với tổ chức và đối với anh em cũng bao la như đất trời.   Anh đã bỏ cuộc và nằm xuống, nhưng tấm lòng của anh luôn hiện hữu, luôn trải rộng và đang là sự kích thích để nhiều anh em dấn thân mạnh mẽ hơn trên con đường phục vụ tổ quốc và dân tộc.   Một ngày tháng 3, để nhớ về anh Đặng Quí Hùng. Nguyễn Ngọc Đức   Các bạn có thể xem lại đoạn video tóm lược vụ Việt Tân xuất hiện tại Hà Nội ngày 9/10/2010 :   https://www.youtube.com/watch?v=dN5rpYKSzCs&t=4s  
......

Nguồn gốc Ukraine

Huynh Wynn Tran  Ukraine   Tối qua, khi đọc dòng tin tên lửa của Nga đang bay vào Ukraine từ Fox/CNN, tôi đã lặng người trong giây lát. Tôi nghĩ đến những người dân Ukraine vô tội, những anh chàng cô nàng đang chăm chỉ trồng lúa mì cho cả thế giới. Xét cho cùng, thế giới hôm nay vẫn chỉ là sân chơi của những nước lớn. Họ thích thì làm, không quan tâm đến phần còn lại của thế giới.   Ukraine, còn gọi là Kievan Rus (chữ "Rus" là những người chèo xuồng) vào thế kỷ 10-11, từng là một quốc gia hùng mạnh ở Châu Âu, có lãnh thổ trải dài từ biển Đen đến biển Trắng phủ trọn một phần Phần Lan, Nga, Belarus, và Ukraine của ngày nay.   Đến thế kỷ 13, đế chế Mông Cổ chinh phạt qua châu Âu thì đế chế Kievan Rus sụp đổ. Cũng lúc này tại Việt Nam, đế chế Mông Cổ sang xâm lăng thì bị các vua nhà Trần đánh bại. Sang thế kỷ 14, Ukraine bị chia nhỏ ra, quản lý bởi 3 nước Golden Horde (từ Mông Cổ), Vương Quốc Ba Lan-Lithuania, và Crimean Khanate (sau do Nga quản lý). Sau cuộc chiến Nga-Phần Lan, đến thế kỷ 18, thì phần đất Ukraine chỉ còn Áo-Hung và Nga chia ra quản lý.   Nước Ukraine hiện đại giành độc lập từ năm 1917, gọi là Cộng Hòa Nhân Dân Ukraine (UPR) khi cuộc cách mạng tháng 10 bên Nga chấm dứt sự thống trị của Sa Hoàng Nga. Sau đó, Ukraine lại dính vào cuộc chiến 4 năm, từ 1917-1921, do phe UPR (những người quốc gia Ukraine do Symon Petluira lãnh đạo) đánh với với Soviet do bên cộng sản Bolshevik (do Lênin lãnh đạo). Nhóm Bolshevik giành chiến thắng năm 1922, thành lập nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Ukrainian Soviet. Nước này, cùng Nga, lập ra liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Liên Xô (USSR) năm 1922.   Năm 1938, Nikita Khrushchev được Stalin chỉ định làm tổng bí thư đảng cộng sản Ukraine. Năm 1953, khi Stalin mất thì Khrushchev trở thành bí thư thứ nhất của Liên Xô. Năm 1939, khi Đức Quốc Xã và Liên Xô xâm chiếm Ba Lan thì lãnh thổ Ukraine trải rộng thêm phía đông. Trong lúc chiến tranh thế giới lần II, nhóm thân quốc gia Ukraine (Ukrainian Insurgent Army) cố gắng chiến đấu chống liên bang Soviet, định tách Ukraine ra thành nước độc lập, nhưng thất bại. Năm 1954, Khrushchev trả phần bán đảo Crimea của Liên Xô về lại cho Ukraine để giúp ổn định tình hình Ukraine.   Khi Liên Xô tan rã năm 1991 thì Ukraine trở thành nước độc lập. Khi đó, Ukraine là nước có số đầu đạn hạt nhân nhiều thứ 3 trên thế giới. Năm 1995, Ukraine, cùng với Belarus, Kazakhstan, thông qua bản hiệp ước hạt nhân Budapest với các cường quốc hạt nhân là Nga, Anh, Hoa Kỳ đồng ý tiêu huỷ toàn bộ số đầu đạn hạn nhân của mình. Đổi lại, các nước này đồng ý sẽ không đụng chạm vào vùng lãnh thổ của Ukraine, Belarus, and Kazakhstan.   Năm 2014 Nga xâm lược Ukraine, sáp nhập bán đảo Crimea, và tiếp tục ủng hộ phe nổi dậy vùng Đông Ukraine. Đến tháng 2/2022, Nga tấn công Ukraine.   Có thể thấy lịch sử tóm gọn Ukraine và Nga/Liên Xô phức tạp hơn những gì chúng ta thấy trên báo. Các báo đài thường đưa tin về cuộc chiến này theo hướng có lợi cho mình. Trung Quốc nói Nga không xâm lăng Ukraine, tương tự như năm 1979 Trung Quốc không xâm lăng Việt Nam.   Cuộc chiến Nga-Ukraine lần nữa cho thấy những chữ ký trên bàn không xâm lăng sẽ vẫn là những chữ ký, những lời hứa sẽ giúp đỡ nhau chỉ là lời hứa. Tổng thống Ukraine hôm nay nói rằng "Chúng tôi bị bỏ rơi" . Một quốc gia, cũng như một cá nhân trong xã hội, phải tự giúp mình, và quan trọng nhất phải tự lo được mình trước khi chờ người khác cứu.   Ngày mai, mời quý vị tham gia Livestream cuối tuần với tôi ở mục kể chuyện y khoa "Hoàng tử Nga Alexei và căn bệnh máu khó đông". Tôi cũng sẽ dành thời gian trả lời câu hỏi điều trị Covid-19 và trả lời câu hỏi Ask Dr Wynn.   Bs Wynn Tran, Los Angeles, Hoa Kỳ  
......

15 năm gặp lại

Trần Hoàng Yến 15 năm rồi mới gặp lại chị, cho dù chị có thay đổi nhiều nhưng lúc nào cũng vẫn là người chị dễ thương, đáng kính của tụi em.   Một người chị mà sau ngày 30.4.1975 khi ba đi tù, chị phải thay ba, mẹ chăm sóc cho cả đàn em, để mẹ đi bán kiếm tiền, khi ấy chị mới 10 tuổi.   Rồi mẹ bán rau cải nhưng không đủ tiền để nuôi đàn con, mẹ chuyển qua bán thuốc tây.   Thuốc tây bị cho là hàng quốc cấm, chỉ có hợp tác xã mới được bán, mẹ bán thuốc cứ bị bắt và thuốc bị tịch thu hoài.   Có lần họ nhốt mẹ cả tháng trời ở Mạc Đĩnh Chi thì chị lại thay mẹ đi buôn thuốc tây, mới 13 tuổi đầu chị đã bươn chải để nuôi các em.   Mấy ngày nay chị về lại Đức chơi các em rất vui.   Mình hỏi chị, vì sau ngày xưa chị xin vào trường nội trú nhà dòng Gymnasium của Đức được? Chị trả lời rằng khi chị xin họ nói trường không nhận người ngoại quốc, chị phải chờ trước cổng trường 3 ngày.   Bà hiệu trưởng trường thấy lạ ra mời chị vô, bà coi học bạ ngạc nhiên, thấy chị mới qua 3 năm mà sao môn nào cũng điểm 1, chị đem theo cuốn sách đọc cho bà nghe, bà thích và nhận chị.   Bà nói rằng bà muốn chị học thẳng vào lớp 11 không cần học lớp 10, và cho chị ở 5 năm thay vì 3 năm để học lấy tú tài.   Thời đó phải học tới lớp 13 mới lấy được tú tài. Trường nội trú nhà dòng này chỉ cho con gái và dành cho con nhà giàu. Chị nói mỗi tháng phải đóng 700 DM (350€) tôi không có tiền. Bà nói chuyện tiền bạc chị không cần phải lo, chị cứ yên tâm ở lại học. Bà kiếm thầy cô kèm thêm cho chị.   Sau 3 năm chị thi đậu tú tài, ai cũng ngạc nhiên vì từ một trường thường lớp 9 Gesamtschule chị bỏ lớp 10 nhảy vào học thẳng lớp 11 Gymnasium mà chị vẫn đậu. Dạo đó người VN ở tỉnh mình chỉ một mình chị xin vào được trường này.   Chị học luật ở đại học Muenster, được 3 năm chị đi Mỹ chơi và rồi thích nước Mỹ chị ở lại đó.   Mình hỏi chị có muốn về Đức ở luôn không? Vì ở Đức tuy không dễ lên như bên Mỹ nhưng cuộc sống dễ chịu, đi làm đóng thuế nhiều nhưng cuối năm cũng xin lại được nhiều, có bảo hiểm sức khoẻ, khi bịnh không phải lo và khi thất nghiệp vẫn được tiền trợ cấp của xã hội.   Chị nói chị thích ở Mỹ vui hơn, ở Đức buồn, chị sống ở Đức có 9 năm, còn ở Mỹ đã 32 năm rồi.   Mấy ngày chở chị đi chơi thấy chị cũng vui, nhưng xui thời gian chị về lại cứ bị gió bão hoài.   Hôm nay là ngày vui của chị, chúc chị luôn bình an, nhiều sức khoẻ, yêu thương chị nhiều./.
......

Chiều Quebec nghe tiếng kèn Hạ Trắng

Loc Duong Nhớ hồi xưa, lúc hắn vừa mới được thả về sau năm năm rưỡi cải tạo, hắn đã phải làm đủ thứ nghề để nuôi sống gia đình : Chẻ củi, đạp xe ba bánh, làm cho lò nước tương….   Nhưng hiển hách nhất là khi hắn làm phu bốc xếp tại cửa hàng lương thực số 4, chợ gạo Trần Chánh Chiếu, Chợ Lớn. Tại đây hắn đã được anh em bầu lên làm Tổ trưởng Tổ bốc xếp, chỉ vì hắn biết làm toán chia. Trước đó, anh em bốc xếp đánh nhau như cơm bữa, lý do vì cuối ngày chia tiền không đều. Họ thiếu học nhưng thừa hăng máu với nhau, rất tội nghiệp. Cũng tại đây ngày nào cái loa phường treo trong chợ cũng ra rả bài hát “ Giữa Mạc Tư Khoa Nghe Câu Hò Nghệ Tỉnh” : “ Ngày xưa người ra đi vì câu hò ví dặm, tìm khắp bốn phương trời con đường lên no ấm…”. Má ơi, no ấm đâu không thấy, chỉ thấy một đám người xám xịt, mặt mày méo mó, lăng xăng như loài kiến trong chợ, chỉ để kiếm cho mình được ngày 2 bữa ăn. Đã có lúc hắn tuyệt vọng tự hỏi : Chẳng nhẽ đời mình cứ vậy sao ? Quần không ra quần, áo không ra áo. Nhưng...   Năm nay, đúng theo lịch trình, chiếc du thuyền Celebrity Summit ghé thành phố Quebec City của đất nước Canada cho du khách lên bờ đi thăm thú, ngoạn cảnh. Đây là một thành phố đẹp, cư dân ở đây nói tiếng Pháp và phần lớn chỉ sống nhờ vào khách du lịch. Nhờ cụ Gu-Gồ chỉ lối, mấy anh em hắn tìm ra được một quán cà phê Starbucks gần nhất. Quán cà phê có Wi-Fi miễn phí này nằm ngay cạnh một quảng trường không to lắm nhưng đẹp, và đây cũng là một trong những điểm tham quan chính của tour du lịch dài ngày trên biển mà hắn đang tham dự.   Sau hơn 3 tiếng miệt mài check email và facebook chán chê mê mỏi, bọn hắn rời quán cà phê ra ngoài để hưởng ánh nắng chan hòa của quảng trường. Tại đây hắn nhìn thấy một nghệ sĩ đường phố đang đứng thổi kèn Saxophone . Hắn chẳng biết ông ta đang thổi bài gì, bởi vì về nhạc ngoại quốc hắn mù tịt, nhưng cảm cái tình nghệ sĩ, hắn cũng lò dò lại bỏ 1 đôla ủng hộ vào cái chậu đựng tiền dưới chân ông. Người nghệ sĩ gật đầu cảm ơn hắn và ngay sau đó thổi qua bài “Không Tên Cuối Cùng” của Vũ Thành An. Hắn giựt mình thú vị, bà chị đi sau hắn cũng ngạc nhiên thích thú, thế là bà chị hắn hào phóng thả vào cái chậu tờ 5 đôla. Rồi 3 anh chị em hắn ngồi xuống cái băng ghế gần đó, vừa thưởng thức tiếng kèn vừa hỏi lẫn nhau tại sao ông ta lại biết tụi mình là người Việt Nam ? Chưa hết : Chắc có cảm hứng từ 6 đôla kiếm được trong vòng mấy phút, ông ta liền thổi tiếp bài “ Hạ Trắng” của Trịnh Công Sơn. Hạ Trắng mà thổi bằng kèn Saxophone thì nghe chỉ có từ chết tới bị thương thôi. Hắn ngồi nghe mê. Còn ông anh hắn, một người thuộc loại giàu theo tiêu chuẩn Mỹ, gật gù đi tới cái chậu đựng tiền, bỏ thêm vào đó bao nhiêu thì hắn không rõ.   “ Đời xin có nhau, dài cho mãi sau, nắng không gọi sầu, cũng xin bạc đầu, gọi mãi tên nhau….”. Nhạc thế mới là nhạc chứ. Ai lại đi “ Điệu hò sông nước, lưu luyến tình đất nước, gợi lên hình của bác lúc tìm về Lê-Nin…” Bố láo bố lếu. Cái loại nhạc viết theo đơn đặt hàng của Tuyên giáo này bây giờ có ai còn nhớ, có ai còn hát nữa đâu ?   Nghe xong, bọn hắn trở về tàu để chuẩn bị ăn buổi tối. Bữa ăn này hứa hẹn sẽ ngon hơn các bữa khác, bởi vì là bữa tiệc do vị thuyền trưởng đãi và mọi người được yêu cầu nên mặc đồ đẹp.   Và chỉ khi ăn gần tàn tiệc rồi, lúc đưa ly rượu chát lên môi, hắn mới thoáng qua một y ‎nghĩ : ở Mỹ này, không có tay phụ bếp nào trốn xuống tầu tìm đường cứu nước, mà sao dân tình sống sướng thế nhỉ ? Hắn qua đây cũng chỉ làm lao động tay chân, lãnh đồng lương thấp kế chót trong bậc thang lương bổng của xã hội Mỹ. Rồi về hưu, Nhưng chẳng có một ngày nào hắn phải bận tâm, lo toan với chuyện cơm áo gạo tiền.   Thì ra mức sống của người dân sướng hay khổ hoàn toàn tùy thuộc vào cách quản lý‎ và điều hành đất nước của những người cầm quyền, gọi tắt là chính phủ. Chính phủ lương thiện, tận tụy lo cho dân thì thằng dân sướng. Còn chính phủ lưu manh, chỉ lo vơ vét cho bản thân, rớ vào thằng quan chức nào là đi tù thằng đó, thì người dân chỉ có từ chết tới bị thương. Tất nhiên, cái từ chết tới bị thương này khác hẳn với cảm giác từ chết tới bị thương đầy lãng mạn, mà hồi chiều khi ngồi ở Quebec City, hắn đã đắm mình theo tiếng kèn du dương của người nghệ sĩ saxophone đang cong mình lên thổi bài Hạ Trắng.   Loc Duong  
......

Xưng hô ngoài xã hội và trong nhà trường

Hình “ Chào mừng các con học sinh trở lại trường”… lan truyền trên mạng xã hội, gây phản cảm… Mạc Van Trang    Đại từ nhân xưng của tiếng Việt quả là rắc rối không chỉ với người nước ngoài khi học tiếng Việt mà nhiều khi gây bối rối cho chính người Việt.   1. Xưng hô ngoài xã hội   Xưng hô ngoài xã hội tuỳ thói quen, mỗi nơi một khác. Tôi thấy xưng hô ngoài xã hội ở trong Nam có khác với ngoài Bắc. Trong Nam, người nhỏ tuổi thường gọi người lớn tuổi ngang tầm ba, má mình là Cô/Chú/Bác và xưng CON; người lớn tuổi cũng gọi người trẻ ngang tuổi con mình là CON một cách khá tự nhiên, thoải mái. Những nhân viên bán hàng, dịch vụ, cả viên chức nhà nước, công an, quân nhân… tôi tiếp xúc cũng xưng hô như vậy. Lúc đầu tôi thấy ngại ngại, sau quen dần, thấy thật dễ chịu.   Đối với người lớn tuổi, cách xưng hô như trên, tự nhiên thấy mình được tôn trọng, phải ứng xử tử tế hơn… Khi gặp các cháu nhỏ, chúng lễ phép: Con chào Ông/Bà, thấy các cháu thật dễ thương … Đối với người trẻ khi xưng Con với người lớn tuổi, chắc cũng tự nhiên lễ phép hơn…   Tôi thấy bỡ ngỡ và băn khoăn, khi gặp nhau, người trong Nam thường hỏi tuổi ngay và nếu mình hơn tuổi là xưng Anh/Chị liền và gọi người đối thoại là Em… Người kia cũng xưng Em (có khi miễn cưỡng). Lần đầu nhà giáo Phạm Toàn và tôi gặp bà Nguyễn Thị Bình (nguyên Phó Chủ tịch nước), khi chúng tôi “chào Chị"! Bà liền bảo: Các Em ngồi xuống đây. Mặc dù nhà giáo Phạm Toàn đã ngoài 80 tuổi, bà vẫn Chị Chị - Em Em rất tự nhiên. Cuối buổi bà bảo, có chai rượu ngon, Chị không biết uống, các em đem về uống cho khoẻ mà làm việc… Bà vẫn giữ cách xưng hô kiểu Nam bộ như vậy một cách rất tự nhiên.Lúc đầu có ngỡ ngàng, sau quen thấy dễ chịu.   Chiều mùng Một Tết Nhâm Dần, hai vợ chồng tôi đi dạo vào xóm bờ sông Soài Rạp, ngắm hoa lá, cỏ cây… Một ông mời vào nhà uống nước. Hỏi ra ông là quan chức to về hưu. Bà xã tôi hỏi tuổi, ông nói 65, bà xã tôi liền xưng Chị, gọi Em luôn! Tôi thấy kỳ kỳ, sao ấy; tôi vẫn gọi là Anh, bà xã tôi bảo, anh lớn tuổi mà gọi vậy làm Em tổn thọ đó!...   Có chuyện vui, mấy cô diễn viên nhà hát đi picnic, lúc qua chợ quê, dừng xe xuống mua trái cây. Bà bán hàng nói, mua cho Má đi các Con. Cô diễn viên hỏi, Má nhiêu tuổi rồi? - Má 60.. - Trời, Con hơn Má 2 tuổi đó! Cũng hổng có sao! Rất là vui…   Cách xưng hô trong xã hội phía Nam như nêu trên, dường như “mất dân chủ" áp đặt người ít tuổi là phải tuân phục người lớn tuổi… Nhưng trên bình diện xã hội, tôi thấy LỢI hơn là HẠI, nó tạo nên môi trường xã hội thân thương; người với người gần gũi nhau hơn, tình người dễ lan tỏa ấm áp, sẵn sàng chia sẻ, nhường nhịn nhau…Đó là một “không khí đạo đức" dân gian, tự nhiên thấm vào mỗi con người từ nhỏ…   Những người từ ngoài Bắc vào Nam cũng bị “đồng hoá" rất nhanh “không khí đạo đức" nói trên, hẳn là nó dễ chịu hơn, ưu việt hơn. Trong đại dịch vừa qua, người dân miền Nam đã thể hiện sự đồng cảm, thương yêu, giúp đỡ những đồng bào gặp hoạn nạn với biết bao điều cảm động. Trong số những người dấn thân làm thiện nguyện không mệt mỏi, tôi thấy nhiều người từ miến Bắc mới vào sống trong Nam sau 30/4/1975. Cái văn hoá xởi lởi, thân thương người với người đã ảnh hưởng đến họ nhanh chóng và sâu đậm.   2. Xưng hô trong nhà trường   Xưng hô trong nhà trường hiện nay kế thừa tất cả các kiểu xưng hô từ thời phong kiến, thực dân, cách mạng, hoà trộn với lối xưng hô từ xã hội, nên rất bát nháo.   Đúng là đã đến lúc Bộ Giáo Dục và Đào tạo cần soạn thảo “QUY TẮC ỨNG XỬ TRONG NHÀ TRƯỜNG", trong đó có vấn đề xưng hô. Xưng hô CHÍNH THỨC (formal) ở trường, lớp nên thống nhất, còn ngoài lớp, giao tiếp phi chính thức (Informal) thì linh động tuỳ quan hệ và thói quen địa phương…   Theo thiển ý, ở lớp MẪU GIÁO Cô và Trò nên xưng hô Cô - Cháu hoặc Cô và Con cũng được.   - Ở TIỂU HỌC và THCS (cấp 2), nên xưng hô Thầy/Cô và EM. Giáo viên nên gọi học sinh là Trò hay Em… - Ở THPT (cấp 3), Giáo viên nên xưng Tôi và gọi HS là Em và HS gọi GV là Thầy/Cô và xưng TÔI.   Xưng TÔI về mặt tâm lý rất quan trọng. Khi xưng TÔI trong giao tiếp xã hội thể hiện sự tự khẳng định nhân cách xã hội trưởng thành. Thực ra thiếu niên 16 tuổi đã hình thành Nhân -cách -tâm -lý, rất khao khát tự khẳng định mình, nên xưng TÔI sẽ giúp các em sớm tự khẳng định mình vươn lên Người- trưởng- thành.   Học sinh Tiểu học chưa trưởng thành, nên khi mắc lỗi, thường đổ tại: “Bạn ấy xui em"; “em thấy các bạn làm nên bắt chước"; “Cô bảo thế, Mẹ em bảo thế”...   HS Trung họ cơ sở  là giai đoạn chuyển tiếp từ Thiếu niên thành Người- trưởng- thành; giai đoạn diễn ra những bất ổn, xung đột tâm lý, nhưng xu hướng có tính quy luật là vươn lên Người - trưởng - thành.   HS trung học phổ thông khi 18 tuổi, đã hết tuổi vị thành niên, được đi bầu cử, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật, tức đã trưởng thành Nhân- cách - xã- hội.   Người Trưởng thành là người dám khẳng định CÁI TÔI: “Tôi nghĩ vậy, điều đó chính tôi nói"; “Việc đó chính tôi làm, tôi chịu trách nhiệm"; “Sai lầm đó chính do tôi gây ra, tôi xin nhận lỗi, xin lỗi, chuộc lỗi"; “Tôi quyết định chọn nghề này bởi vì tôi hiểu rõ năng lực, hoàn cảnh của mình và tương lai nghề nghiệp đã chọn"; “Tôi biết việc đó là mạo hiểm, nhưng tôi muốn được trải nghiệm những thử thách"; v.v…   Cho nên cốt lõi của giáo dục là tổ chức sự phát triển, sự Trưởng thành của học sinh, của thế hệ trẻ nói chung.   Nhiều nước làm Lễ Trưởng Thành cho HS hết THPT cũng là qua 18 tuổi. Có nơi còn có lệ, để đánh dấu sự trưởng thành, sau Lễ trưởng thành người thanh niên có quyền hút thuốc lá, uống bia/ rượu, công khai dẫn bạn tình về nhà … Vì những lẽ trên, ở THPT giáo viên nên xưng TÔI (hoặc Thầy/ Cô) nhưng học sinh thì yêu cầu xưng TÔI trong giao tiếp chính thức (formal).   - Các trường lớp sau THPT (Cao đẳng, trường nghề, Đại học, sau Đại học) tất cả học sinh, sinh viên, học viên, NCS đều xưng TÔI với Giảng viên. Giảng viên gọi sinh viên/học viên là các Anh/ Chị hoặc các Bạn.   Những điều trên là nói về giao tiếp Chính thức (Formal) trong trường, lớp. Còn ngoài trường, lớp, giao tiếp phi chính thức (Informal) thì tuỳ quan hệ và thói quen. Bản thân tôi khi ở trên lớp, luôn gọi học viên cao học, NCS là các Anh/ Chị/các Bạn; nhưng ở ngoài lớp, trong quan hệ cá nhân vẫn gọi các Em, có học viên, NCS vẫn xưng Con…   3. Nói thêm   Các cơ quan công quyền, các tổ chức “chính trị, xã hội… cũng nên có QUY ĐỊNH GIAO TIẾP, trong đó có chuyện xưng hô cho chuẩn mực. Tình trạng “Ở cơ quan thì gọi Chú, lúc bù khú thì gọi Anh, lúc đấu tranh gọi Đồng chí" là khá phổ biến đó.   Đặc biệt lưu ý các Phóng viên báo chí, truyền hình, đừng có gọi học sinh là Con/Em mà phải gọi CÁC BẠN và xưng TÔI. Nhiều phóng viên rất chướng, khi phỏng vấn cứ áp đặt mình là Chị và gọi SV là em… Xưng hô trên phương tiện truyền thông cần cẩn trọng, theo xu hướng văn hoá tiến bộ.   TÓM LẠI: xưng hô phi chính thức (Informal) trong đời sống xã hội thì linh hoạt tùy môi trường văn hoá- xã hội, thói quen vùng miền… Nhưng xưng hô trong giao tiếp chính thức (Formal) thì cần có quy định chuẩn mực, thống nhất, theo xu hướng Dân chủ, Bình đẳng, Tôn trọng cá nhân.   Trước hết ngành Giáo dục cần sớm khắc phục tình trạng xưng hô láo nháo hiện nay bằng một Bản “QUY TẮC ỨNG XỬ TRONG NHÀ TRƯỜNG" trong đó có vấn đề xưng hô sao cho hợp với xu hướng văn hoá tiến bộ.   14/2/2022 MVT  
......

Đề xuất thành lập ‘Quỹ khoa học thúc đẩy phát triển sản xuất và xuất khẩu nông sản’

Bàn tay ta làm nên tất cả,Có sức người,sỏi đá cũng thành cơm? Nguyen Ngoc Chu Muốn phá vỡ phòng tuyến của đối phương thì phải đánh vào các điểm xung yếu. Tương tự như vậy, muốn đưa đất nước tiến nhanh thì phải tác động vào các điểm xung yếu. Có rất nhiều điểm xung yếu. Nhà lãnh đạo sáng trí là người biết chọn đúng các điểm xung yếu. Trong số các điểm xung yếu đầu tiên cần phải tác động là NÔNG NGHIỆP. Nhân giải Vinfuture trị giá 4,5 triệu USD của Vingroup và tài trợ 155 triệu Bảng Anh của tập đoàn Sovico cho Linacre College, xin giới thiệu đề xuất dưới đây: Hà Nội, ngày 19/01/2022 Kính gửi: Thủ tướng Phạm Minh Chính Bộ trưởng NN&PTNT Lê Minh Hoan Biết Ngài Thủ tướng Chính phủ và Ngài Bộ trưởng NN&PTNT rất bận. Nên xin viết ngắn gọn đề xuất dưới đây để Ngài Thủ tướng Chính phủ và Ngài Bộ trưởng NN&PTNT xem xét. I. MỘT SỐ ĐIỂM YẾU CẦN KHẮC PHỤC TRONG ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI Không nghi ngờ gì về vai trò của các doanh nghiệp FDI trong tăng trưởng GDP/đầu người và tạo công ăn việc làm ở Việt Nam. Cho nên tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng đầu tư nước ngoài là cần thiết. Nhưng đầu tư FDI ở nước ta có nhiều điểm yếu cần khắc phục, trong số đó là 3 điều dưới đây. 1. Sau 30 năm các doanh nghiệp nước ngoài đến đầu tư, Việt Nam vẫn chỉ giữ vai trò người lao động giản đơn, hoàn toàn không sở hữu được công nghệ, nên Việt Nam không có các doanh nghiệp nội thay thế được và không cạnh tranh được với các doanh nghiệp FDI. Trong khi mục tiêu quan trọng nhất của kêu gọi đầu tư nước ngoài là sau một thời gian người Việt Nam sẽ sở hữu công nghệ để thay thế doanh nghiệp nước ngoài, hơn thế nữa còn phát triển mới và cạnh tranh quốc tế. Ở phương diện này, Việt Nam thua xa so với Hàn Quốc. Nếu tiếp tục chiều hướng này, Việt nam không thể hùng mạnh. 2. Lợi nhuận lớn thuộc các doanh nghiệp FDI. Việt Nam chỉ được hưởng một phần rất nhỏ từ thuế, cùng với mức lương lao động thấp, nên thực chất không cải thiện đáng kể được mức sống của người dân. Nếu tiếp tục hướng này, Việt Nam còn lâu mới đạt được mức sống giàu có thịnh vượng. 3. Các doanh nghiệp FDI giữ tỷ phần áp đảo tuyệt đối trong kim ngạch xuất khẩu. Tỷ phần này mỗi năm một tăng thêm. Đây là điều không có lợi cho nền kinh tế quốc dân. Nếu tiếp tục chiều hướng này, kinh tế Việt Nam càng ngày càng phụ thuộc vào nước ngoài, khi xảy ra biến cố sẽ trở thành tai hoạ lớn. Cần có quốc sách để từng bước loại bỏ 3 điểm yếu nêu trên. Nông nghiệp đang là “trụ đỡ” của nền kinh tế II. NÔNG NGHIỆP LÀ KHU VỰC CÓ TÁC ĐỘNG LỚN ĐẾN MỨC SỐNG TOÀN DÂN Bước tăng trưởng GDP/đầu người không đồng nhất với bước tăng trưởng mức sống người dân. Có địa phương GDP/đầu người cao, nhưng mức sống thực tế của người dân không cao. Trong khi đó thì có địa phương GDP/đầu người không cao, nhưng mức sống thực tế của người dân lại cao. Đó là bởi tuỳ thuộc vào ai là người hưởng được lợi nhiều nhất trong tăng trưởng GDP. Ở những tỉnh có doanh nghiệp GDP với doanh thu lớn, GDP/đầu người tăng, nhưng lợi nhuận chính thuộc về các chủ doanh nghiệp FDI, người dân trong tỉnh không được hưởng lợi nhuận đó, chỉ số GDP/đầu người tuy cao, nhưng mức sống thực tế của người dân thay đổi không đáng kể. Trong khi đó thì các tỉnh nông nghiệp không có doanh nghiệp FDI, nhưng có sản lượng xuất khẩu nông sản cao, tuy GDP/đầu người không cao, nhưng thu nhập thực tế của người dân lại cao hơn. Hiện nay, có khoảng 70% dân số Việt Nam thuộc khu vực nông thôn. Đây là “đa số vàng” của Việt Nam. Gọi “đa số vàng” vì dựa trên 3 tiêu chí sau đây: Là nguồn lao đông chủ chốt. Là nguồn nhân lực quốc phòng chủ chốt. Trong thời bình hay trong chiến tranh, cho đến thời điểm hiện tại và vài thập niên tới nữa, con em từ khu vực nông thôn vẫn là lực lượng chủ chốt của quân đội, của nền quốc phòng toàn dân. Là nơi quyết định tốc độ thay đổi mức sống toàn quốc. Khi GDP/trên đầu người của khu vực nông thôn chiếm 70% dân số (và tương ứng 70% lực lượng lao động) thay đổi thì sẽ kéo theo sự thay đổi lớn GDP/ đầu người trên toàn quốc. Điểm thứ hai, tăng trưởng GDP/đầu người trong lĩnh vực nông nghiệp, nơi người Việt Nam làm chủ thì phần lớn lợi nhuận sẽ thuộc về người Việt Nam (khác với trường hợp các doanh nghiệp FDI), nên mức độ giàu có thực tế của người dân sẽ tăng nhanh hơn. Điểm thứ ba, là khu vực mà người Việt Nam làm chủ nên có khả năng tiếp cận và sở hữu công nghệ, nên tự quyết được sự tăng trưởng GDP/đầu người mà không phụ thuộc nhiều vào các doanh nghiệp FDI. Bởi thế, phải tác động lên “đa số vàng” để có bước thay đổi lớn. “Đa số vàng” là huyệt đạo cần bấm, là ổ khoá cần mở. Nông nghiệp vì thế phải là lĩnh vực được ưu tiên phát triển hàng đầu. III. ĐỀ XUẤT THÀNH LẬP ‘QUỸ KHOA HỌC THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN’ Có nhiều biện pháp để giúp nông nghiệp Việt Nam phát triển. Xin đề xuất một biện pháp cụ thể, khả thi và sẽ dẫn đến sự phát triển đột phá và bền vững cho ngành nông nghiệp. Thành lập Quỹ khoa học thúc đẩy phát triển sản xuất và xuất khẩu nông sản Năng suất các sản phẩm nông nghiệp hiện nay chưa cao, chất lượng chưa tốt. Nhiều sản phẩm chưa đáp ứng được các thị trường đòi hỏi hàm lượng công nghệ cao. Từ đó làm cho giá trị xuất khẩu thấp, khó mở rộng thị trường, việc xuất khẩu nông sản năm nào cũng khó khăn (chẳng hạn như ùn tắc xuất khẩu nông sản ở biên giới) gây ảnh hưởng xấu đến đời sống của nhiều chục triệu người dân. Cho nên, cần có Quỹ khoa học với mục đích thúc đẩy phát triển các sản phẩm nông nghiệp và tăng trưởng xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp. Phải nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng các yêu cầu xuất khẩu của các thị trường Âu – Mỹ, Nhật, Hàn, Trung Quốc. Tăng năng suất sản phẩm, giảm giá thành, để cạnh tranh được với sản phẩm nước ngoài và tăng năng suất lao động, tăng thu nhập. Tăng năng suất sản phẩm và nâng cao chất lượng sản phẩm sẽ đưa đến bước tiến lớn trong xuất khẩu cho các sản phẩm nông nghiệp. Quỹ không chỉ tập trung cho tăng năng suất và nâng cao chất lượng nông sản, mà còn bao gồm cả áp dụng và sở hữu công nghệ, tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Nguồn và quy mô Quỹ Hiện nay Vingroup đã có quỹ nghiên cứu khoa học 50 triệu USD và giải thưởng khoa học Vinfuture hàng năm trị giá 4,5 triệu USD. Mới đây tập đoàn Sovico đã quyết định tài trợ 155 triệu Bảng (213 triệu USD) cho một trường đại học của Anh. Như vậy, các tập đoàn tư nhân Việt Nam đã sẵn sàng tài trợ cho các nghiên cứu khoa học hữu ích. Tài trợ được cho khoa học nước ngoài thì cũng tài trợ được cho khoa học trong nước, giúp cho nông nghiệp Việt Nam phát triển. Quy mô Quỹ khoảng 200 triệu USD, huy động từ đóng góp của các tập đoàn tư nhân Việt Nam. Đây không phải là số tiền quá lớn, và có thể huy động được. Quản lý Quỹ Quỹ hoạt động độc lập. Quản lý Quỹ theo nguyên tắc tư nhân, tương tự như ở các nước phát triển. Đừng nghĩ rằng sẽ lặp lại vết xe đổ của các dự án chi tiền từ ngân sách nhà nước. Các tập đoàn tư nhân Việt Nam tin tưởng vào các hội đồng quản lý quỹ khoa học của nước ngoài, thì ở Việt Nam cũng lập được các hội đồng quốc tế quản lý quỹ khoa học tương tự. Nguyên tắc hoạt động xương sống: Hoàn vốn Mọi chi phí của Quỹ cho nghiên cứu, triển khai, hỗ trợ để tăng năng suất, nâng cao chất lượng, xuất khẩu sản phẩm đều phải được Hoàn vốn. Lấy kết quả để hoàn vốn. Mọi đề án phải được áp dụng thực tiễn. Không có đề án đút ngăn kéo. Không có nghiên cứu mạo hiểm. Không có chi phí vô ích. Nguyên tắc Hoàn vốn là điều kiện đảm bảo cho Quỹ hoạt động hiệu quả, không thất thoát, không lãng phí, hoàn toàn khác biệt với các Quỹ chi tiền từ ngân sách nhà nước hiện nay. Nguyên tắc Hoàn vốn sẽ giúp bảo toàn Quỹ mà không đòi hỏi phải mở rộng quá lớn. Nguyên tắc Hoàn vốn quyết định sự thành công của Quỹ. Về tổ chức và hoạt động của Quỹ cần được thảo luận và trình bày chi tiết trong một dự án khác mà không thể đề cập ở đây. Đi theo con đường FDI hiện nay không thể giúp cho Việt Nam nhanh chóng tự cường. Đi theo con đường quản lý khoa học của Việt Nam hiện nay không mang lại hiệu quả khoa học đích thực (mà vụ Việt Á vừa qua là một minh chứng cụ thể). Chỉ có sở hữu sáng chế nguồn thì Việt Nam mới có thể từng bước theo kịp với các quốc gia hùng mạnh. Trong sở hữu sáng chế nguồn thì nông nghiệp là lãnh địa thuận lợi và cần được ưu tiên hàng đầu. Nông nghiệp quyết định trực tiếp mức sống của 70% dân số toàn quốc. Nông nghiệp là một trong những ngòi nổ dẫn đến sự bùng phát của kinh tế. Nông nghiệp là khu vực mà người Việt Nam tiềm tàng khả năng sở hữu sáng chế nguồn. Chỉ khoa học và công nghệ mới có thể giúp cho nông nghiệp có những bước tiến vượt bậc. Đương nhiên, ngoài khoa học và công nghệ còn hai nhân tố chìa khoá khác quyết định tốc độ phát triển. Đó là luật chơi và con người. Quyết định huy động 200 triệu USD từ các tập đoàn tư nhân cho ‘Quỹ khoa học thúc đẩy phát triển sản xuất và xuất khẩu nông sản’ sẽ đem lại lợi nhuận nhiều tỷ USD bền vững trong nhiều năm, góp phần nâng cao và ổn định đời sống của 70% dân số Việt Nam, giúp cho khoa học nông nghiệp Việt Nam tự phát triển, giúp cho Việt Nam bớt phụ thuộc vào nước ngoài, chóng tự cường. Hơn thế nữa, đây là quyết định mang lại hiệu quả ngay, bắt đầu chỉ sau một năm thực thi. “Đa số vàng” là “mặt trận” mang tính bản lề. Những quyết định bản lề luôn khó và gây tranh cãi. Nhưng những quyết định bản lề chỉ dành cho những bậc sáng trí, quyết đoán. Trân trọng Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Chu  
......

Nhạt, nhàm, cũ, nhảm! Đừng trách họ, điều ấy là tất yếu!

Đoàn Bảo Châu Vài năm trở lại đây, việc nhận xét chương trình kịch 30 Tết luôn lặp lại một điệp khúc với những từ nhạt, nhàm, cũ, nhảm, chán, mất thời gian… Vậy nguyên nhân nằm ở đâu? Giả sử có một thằng lính đang hầu ông bà quan đang dùng bữa. Quan bà bỗng đánh rắm. Quan ông hỏi thằng lính: Mày thấy thế nào? Tính quan ông vốn độc tài, kẻ nào nói trái ý mình là lột truồng nó ra rồi đánh nát mông, đối tượng có số má hơn là bỏ tù. Vậy nếu bạn là thằng lính, bạn sẽ ứng xử ra sao? Bạn không nói khi quan ông hỏi thì không được, nhận xét đúng thì chết. Do vậy, thằng lính sẽ phải ậm ừ: – Bẩm quan, dạ dạ dạ, bẩm quan… con thấy cái tiếng ấy của quan bà phát ra nghe lúc này không đúng chỗ lắm ạ! – Không đúng là sao? Quan ông quắc mắt, quát. – Dạ, thực ra là rất hợp tự nhiên, hợp với quy luật trời đất, có vào thì phải có ra, rất tốt cho sức khỏe, rất tốt cho tiêu hoá, rất tốt cho điều hoà kinh mạch kinh lạc, việc ấy là đúng lắm ạ, rất hợp nhưng… – Nhưng sao? – Tức là nếu không phải lúc đang ăn uống thì sẽ tốt hơn ạ! Nhưng thật ra thì mọi chuyện đều rất tốt ạ, rất hay ạ, dạ dạ, bẩm quan ạ. Bạn thấy chưa? Đấy là thân phận thằng lính dưới một thằng quan độc tài. Nó sẽ ấp úng loanh quanh như một thằng ngớ ngẩn. Mà thằng này còn có phần tử tế chứ vào thằng khác là nó khen thơm, thơm lắm, thơm ngất ngây và nghe như “tiếng đàn tiếng sáo” ngay. Văn nghệ dưới sự lãnh đạo cứng nhắc, độc tài thì sẽ rất khó để phát triển rực rỡ. Nó sẽ tạo ra một chương trình gọi là có, không dám nói thẳng, nói thật, nói phải uốn éo chán chê và chỉ dám động hoen hoen bề ngoài sự việc. Đố dám đi vào bản chất. Một chương trình quan trọng bậc nhất của một quốc gia mà nhạt thếch. Trong khi ấy thì năm vừa qua có biết bao điều nổi cộm cần phản ánh. Nhạt, nhảm rồi bọc ngoài mấy triết lý hời hợt mà mấy đứa trẻ cấp hai cũng biết. Chán lắm! Câu hỏi đó nếu đưa ra cho mạng xã hội, mọi người sẽ nhăn mặt bảo: Thối, vô duyên, bất lịch sự, thô thiển, vô ý… Đơn giản là họ phản ánh trung thực sự việc. Thối bảo là thối, thơm bảo là thơm. Điều này rất rõ nhưng để những người lãnh đạo nhìn ra là điều rất khó. Văn học nghệ thuật mà phải đeo một cái gông chính trị thì rất khó có thể phát triển, khó có thể tạo ra những giá trị nghệ thuật được thế giới công nhận. Sản phẩm vì thế sẽ chỉ là những thứ hàng chợ, rẻ tiền. Nhạt, nhảm, chán là đương nhiên. Năm vừa qua có một hội nghị về văn hoá. Đấy là một việc tốt nhưng bàn về văn hoá mà không hiểu rằng văn hoá cần tự do về tư tưởng, tự do về sáng tạo thì mới có thể phát triển rực rỡ được thì điều ấy sẽ thành tầm phào, tổ chức chỉ tốn tiền thuế dân đóng mà thôi. Nghệ thuật là một mảng quan trọng của văn hoá, nghệ thuật lại đặc biệt cần tự do về tư tưởng để nẩy mầm, đơm hoa kết quả. Tự do tư tưởng chính là ánh sáng để cây nghệ thuật phát triển. Tôi tự hỏi các vị lãnh đạo cao cấp có nhìn thấy vấn đề quan trọng này không? Hãy nhìn xa, nhìn sâu, nhìn vào tương lai của đất nước, của con cháu chúng ta. Sự trói buộc về tư tưởng sẽ khiến những giá trị tinh thần của đất nước bị tụt hậu, nhạt nhoà so với mặt bằng nhân loại. Hãy cởi trói cho văn học nghệ thuật.    
......

Nhật Ngân, ‘chỉ bên Mẹ là mùa Xuân thôi’

Nhạc Xuân tha thiết, nghe trong những dịp Xuân về hay lúc nào cũng bồi hồi, xúc động phải kể đến nhạc sĩ Nhật Ngân. Đinh Yên Thảo -  Bạn đọc làm báo "Mẹ ơi, hoa cúc hoa mai nở rồi Giờ đây đời con đang còn lênh đênh Đèo cao gió lộng ngày đêm bạt ngàn Áo trận sờn vai bạc màu Nhìn Xuân về lòng buồn mênh mang..." Không ít nhạc sĩ sáng tác nhạc Xuân và những bản nhạc ngày Xuân rất hay. Nhưng nhạc Xuân tha thiết, nghe trong những dịp Xuân về hay lúc nào cũng bồi hồi, xúc động phải kể đến nhạc sĩ Nhật Ngân. Bởi nhạc Xuân của ông là lời tâm sự với Mẹ, là nỗi nhớ Mẹ. Mà có mấy ai không xúc động khi nghe nhắc về Mẹ? Bản nhạc "Mùa Xuân của Mẹ" bên trên được nhạc sĩ Nhật Ngân sáng tác chung với nhạc sĩ Trần Trịnh, là chồng của ca sĩ Mai Lệ Huyền, vào năm 1969 dưới tên chung Trịnh Lâm Ngân là một tâm tình của người lính chiến nơi tiền đồn "núi rừng gió nhẹ sang Xuân" nhớ về người Mẹ già đã "tóc bạc nhiều, sớm chiều vườn rau vườn cà". Vài chục năm sau, ca từ, giai điệu tha thiết trong nỗi nhớ Mẹ này vẫn còn nguyên vẹn với bất cứ người con xa nhà nào mà ngày Tết chẳng về được với Mẹ, chẳng cứ riêng người lính. Có lẽ vì vậy mà trung tâm Thúy Nga cứ vài năm lại sử dụng, đã đưa bản nhạc này lên các chương trình nhạc Xuân của mình ít nhất là bốn lần, lần đầu trong cuốn Paris By Night 66 khi trung tâm Thúy Nga vinh danh các nhạc sĩ Trần Trịnh, Nhật Ngân và Ngô Thụy Miên. Nhưng ca khúc Xuân về Mẹ nổi tiếng nhất của Nhật Ngân và quen thuộc với vài thế hệ người thưởng ngoạn cho đến nay phải kể đến "Xuân này con không về", cũng được sáng tác vào khoảng năm 1969 trong loạt ca khúc Xuân về lính và dưới cái tên Trịnh Lâm Ngân, thêm chữ lót là Lâm Đệ - một người bạn chơi đàn hơn là đồng tác giả. Trong cuốn Paris By Night 76, trả lời phỏng vấn với nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn, Nhật Ngân kể rằng ca khúc nổi tiếng này được ông sáng tác cho ca sĩ Duy Khánh và đã gắn liền cùng tên tuổi Duy Khánh, cho dù hầu hết các ca sĩ trình diễn thể loại nhạc trữ tình, quê hương cũng có trình bày ca khúc này. Sinh năm 1942, dù chỉ thua kém vài tuổi nhưng nhạc sĩ Nhật Ngân xem ông như hàng đàn em của các nhạc sĩ Trần Trịnh, Duy Khánh, những người đã thành danh trước ông mà ông kể có cơ may hoạt động chung. Bản nhạc đầu tay của ông viết chung với nhạc sĩ Y Vũ, tức em trai nhạc sĩ Y Vân là "Tôi đưa em sang sông" vào những năm 20 tuổi ở đầu thập niên 60s, nhưng đến những bản nhạc lính này mới đưa tên tuổi ông xa hơn. Không chỉ nhạc Xuân về lính, mà sự riêng biệt trong các sáng tác này luôn có Mẹ. "Xuân này con không về" tương tự như "Mùa Xuân của Mẹ", viết về tâm trạng người lính chiến xa nhà, cũng những ý từ, cảm xúc khi không về được với Mẹ ba ngày Tết. "Con biết bây giờ Mẹ chờ tin con Khi thấy mai đào nở vàng bên nương Năm trước con hẹn đầu Xuân sẽ về Nay én bay đầy trước ngõ Mà tin con vẫn xa ngàn xa..." Cũng là ngày Xuân, hoa mai hoa đào, nhớ về kỷ niệm ngồi quanh bếp hồng canh nồi bánh chưng những ngày với Mẹ nghe đến nao lòng. Có ai đi xa mà không nhớ Mẹ. Không còn Mẹ thì ngày Xuân, ngày Tết, có tuổi nào thắp vài nén nhang nghĩ về nỗi nhọc nhằn, lam lũ của Mẹ từng tảo tần nuôi con lại muốn rưng rưng. Ca khúc được một giọng ca trong "Tứ Trụ Nhạc Vàng" là Duy Khánh hát, nó không thể nào thành công hơn. Và bài hát đã mang cái hồn, cái sức sống đến sau này là vậy. Những ca khúc lính này được nhạc sĩ Nhật Ngân viết khi đã trở thành nhân viên Cục Tâm Lý Chiến nên nó không thể chỉ mang nỗi nhớ Mẹ u buồn, làm chùng lòng người lính trong những ngày Tết nên ông đưa thêm chí khí, cái tình đồng ngũ để động viên người lính, qua lời trần tình với Mẹ, điều không có trong ca khúc "Mùa Xuân của Mẹ" rằng: "Con biết bây giờ Mẹ chờ em trông nhưng nếu con về bạn bè thương mong bao lứa trai cùng chào Xuân chiến trường không lẽ riêng mình êm ấm Mẹ ơi con Xuân này vắng nhà Mẹ thương con xin đợi ngày mai..." Hai ca khúc Xuân tha thiết khác của ông viết trước năm 1975 cũng là những lời tự sự, tâm tình cùng với Mẹ là Cám ơn và Rước Xuân Vào Nhà. "Này là cánh thư, nghiêng nghiêng nét chữ cô em học trò Này là bánh chưng, Mẹ già tự tay gói gửi cho con Này là áo len, bao nhiêu đêm thâu em ngồi em đan Nay em gởi ra tới chiến trường, Mang chút tình hậu phương thương mến Ngồi đọc lá thư đơn sơ tha thiết văn chương học trò Nhìn cặp bánh chưng, mà lòng chợt thương Mẹ già xa xôi. Mặc vào áo len, sao như tôi nghe trong hồn chơi vơi. Xuân đang về trên khắp đất trời. Nhưng tất cả Xuân là ở đây Tôi xin cám ơn đời..." Nếu lời nhạc cùng âm điệu của ca khúc "Cám ơn" này, ký dưới cái tên Ngân Khánh con gái ông và cũng được ca sĩ Duy Khánh trình bày rất thành công, cũng như Thái Châu có ca trong đĩa nhạc Shotguns 36, đi theo cùng thể loại bolero của những những ca khúc lính đã kể bên trên thì "Rước Xuân vào nhà" của Nhật Ngân có ca từ và giai điệu khác hẳn. Nó lạc quan, hy vọng và tươi sáng hơn, dù lời tự sự với Mẹ vẫn những lời tha thiết. Ca khúc này được ca sĩ Hoàng Oanh ca trong dĩa nhạc Shotguns Xuân 75 và sau này được một số ca sĩ trẻ trình bày lại khá thành công, diễn đạt được trọn vẹn cái hồn bản nhạc như ca sĩ Ngọc Liên trong PBN 80 hay đôi song ca Quốc Khanh-Hoàng Thục Linh của trung tâm Asia với cách luyến và thả chữ đầy riêng biệt, một phần cũng nhờ cách phối âm hay hơn. "Này Mẹ có nghe xôn xao lá đâm chồi Này Mẹ có nghe chim đua hót trên đồi Này Mẹ thấy chăng ngoài sân kia Đàn bướm đang nhởn nhơ đùa vui Này Mẹ thấy chăng cây mai trước sân nhà Nụ vàng ấp yêu bay trong gió la đà Này Mẹ thấy chăng trời bao la Đàn én đang nhởn nhơ dập dìu Mẹ hay chăng mùa Xuân vui đã sang Mẹ hay chăng khổ đau xưa đã chìm Mẹ thấy chăng phố vui chân người về Mẹ thấy chăng thôn xóm rực đèn treo..." Không tìm thấy chính xác thời gian nhạc sĩ Nhật Ngân sáng tác ca khúc này nhưng có lẽ nó đã được viết vào khoảng trước sau năm 1973, chung với các ca khúc như Qua Cơn Mê, Giã Từ Vũ Khí của ông, mang niềm hy vọng và lạc quan về sự thanh bình tái lập trên quê hương sau Hiệp Định Paris, tưởng rằng "mùa Xuân vui đã sang, khổ đau xưa đã chìm". Nhưng rồi điều này không kết thúc như ông và nhiều người mong đợi, bởi vô số người lính đã phải chịu cảnh tù tội, đâu phải ngưng tiếng súng là được trở về với Mẹ. Năm 1982 vượt biên sang nước ngoài, ông là một trong những nhạc sĩ tiếp tục sáng tác mạnh mẽ. Bên cạnh hàng trăm ca khúc trữ tình các thể loại, hay phổ thơ lẫn đặt lời Việt cho khá nhiều ca khúc ngoại quốc, nhạc sĩ Nhật Ngân vẫn tiếp tục viết những ca khúc Xuân về Mẹ rất cảm động. Những ca khúc tiêu biểu được xem như tiếp nối với "Xuân này con không về" có thể kể đến là "Xuân này con về Mẹ ở đâu" và "Xuân Nào Con sẽ Về" được sáng tác tại hải ngoại sau này. "Xuân này con về Mẹ ở đâu? Quê nghèo Xuân về mưa hắt hiu Vườn xưa xơ xác hoa rơi rụng Xuân về không Mẹ nụ hoa kém tươi Xuân này con về Mẹ ở đâu? Bao mùa Xuân hẹn con vẫn đi Đời trai như cánh chim phiêu bạt Bao lần Xuân về để mẹ hoài ngóng trông..." Sự lỗi hẹn với Mẹ không chỉ trong thời chiến chinh, trong những giai đoạn tù đày sau chiến tranh mà rồi khi phải ly biệt quê hương, mang theo nỗi nhớ Mẹ khôn nguôi. Nhưng xót xa hơn là Mẹ già "như chuối chín cây", Mẹ có sống mãi để chờ đến ngày gặp mặt con đâu. Nỗi đau mất Mẹ của Nhật Ngân nghe sao mà thảng thốt, xúc động: "Mẹ ơi! Trong thời chinh chiến Bao mùa Xuân con chẳng về nhà Thanh bình chưa kịp vui cùng Mẹ Lại đành xa cách quê hương Mẹ ơi! Bao mùa Xuân đến Bao lần con mong mỏi ngày về Xuân này con về quê tìm Mẹ Thì Mẹ giờ đã ra đi Xuân này con về Mẹ ở đâu Quê nghèo Xuân buồn thêm hắt hiu Còn đâu năm tháng xưa thơ dại Giao thừa bên Mẹ, ngồi kể chuyện tích xưa". Nhạc sĩ Nhật Ngân kể rằng ông viết ca khúc này theo lời đề nghị của Duy Khánh và dành cho Duy Khánh. Nhưng rồi Duy Khánh cũng chẳng có cơ hội trình bày ca khúc này bởi người ca sĩ ra đi năm 2003, trước khi ca khúc "Xuân này con về Mẹ ở đâu" được hoàn tất. Để rồi trong những ngày giáp Tết năm 2012, nhạc sĩ Nhật Ngân cũng đã đi theo ông, để lại hàng trăm ca khúc trữ tình, trong đó là những ca khúc Xuân bất hủ về Mẹ, ắt sẽ còn lại với thời gian. Tết này đã là giỗ thứ mười, ngày ông về canh nồi bánh chưng ngày Tết cùng Mẹ ở cõi xa xăm nào đó, như những ngày xa xưa còn thơ dại. Chuyến đăng trình lắm thăng trầm của mỗi người, dù có là người lính, nhạc sĩ hay bất cứ ai cũng mong được ngồi dưới chân Mẹ như trẻ thơ để đón nhận tình mẫu tử thiêng liêng, mênh mông đất trời. Riêng người nhạc sĩ tài hoa, ông đã hứa trước là sẽ về với Mẹ rồi mà. "Mẹ ơi con hứa con sẽ trở về Dù cho, dù cho Xuân đã đi qua Dù cho én từng bầy bay về ngàn Dẫu gì rồi con cũng về Chỉ bên Mẹ là mùa Xuân thôi". Thật vậy! Chỉ bên Mẹ, chỉ có lòng yêu thương bao la của Mẹ mới thật sự là mùa Xuân của những đứa con. Những ca khúc Xuân về Mẹ của nhạc sĩ Nhật Ngân như để thay lời giùm cho những người con mà thôi. LK Mùa Xuân Của Mẹ, Rước Xuân Về Nhà - Đặng Thế Luân, Hoàng Thục Linh, Quốc Khanh      https://www.youtube.com/watch?v=2IN9EZ1oK78 Dallas, Xuân 2022 ĐYT  
......

Buổi lễ tri ân thật ý nghĩa

Hình  Từ trái qua: Cô Lê Thị Ngân, nghệ  sĩ Kim Chi, Đặng Thu Huyền; Mạc Van Trang Tối 24/1/2022 vợ chồng tôi nhận được Thư Mời dự buổi “Lễ Tri ân Người Phụng Sự" từ cô Đặng Thị Thu Huyền. Đến nơi mới biết, CLB và cũng chính là “Bếp ăn 0 đồng” Tâm Vui và Tía Tô … tổ chức tri ân những người đã góp công sức, nguồn lực giúp cho những “Bếp ăn không đồng" hoạt động mấy tháng để hỗ trợ chống dịch covid-19 diễn ra khốc liệt tại TP Hồ Chí Minh. Kim Chi được mời với tư cách người đã vận động được một số bạn bè, học sinh cũ góp phần hỗ trợ mấy “bếp ăn không đồng"; tôi tham dự với tư cách người đã viết bài cổ vũ, động viên những việc làm thiện nguyện dấn thân không biết mệt mỏi, giữa đại dịch của các CLB này… Mọi người chuẩn bị dùng cơm chạy do CLB Tía Tô đãi Đến đây mới được gặp mặt những người thật, nghe kể những câu chuyện thật vô cùng cảm động. Cô Đặng Thị Thu Huyền - Chủ nhiệm CLB Tâm Vui, cô Lê Thị Ngân - Chủ nhiệm CLB Tía Tô đều là những Phật tử đã làm cơm chay trợ giúp các bệnh nhân ung thư, bệnh nhi… từ lâu, lúc thấy dịch covid bùng phát thì chuyển sang phục vụ bệnh nhân covid. Lúc đầu nghĩ là chỉ phục vụ các bệnh nhân ăn chay, sau rồi các bệnh nhân khác và cả các bác sĩ, nhân viên y tế cũng thích được ăn những bữa cơm/cháo chay thực dưỡng; và không ngờ cứ bị cuốn vào “cơn lốc" covid suốt mấy tháng liền, mỗi ngày làm việc đến 14 -15 tiếng, cho đến tháng 11 thì hai cô Chủ nhiệm và nhiều thành viên kiệt sức phải nghỉ đi dưỡng sức hơn một tháng… Những bếp ăn này thu hút nhiều tình nguyện viên hầu hết là Phật tử, người nào mệt thì tạm nghỉ, người khác lại tiếp sức; cao điểm có ngày làm đến hơn 3000 suất cơm, rồi còn chè/ súp/ bánh… phục vụ bữa ăn phụ cho các bác sĩ, nhân viên y tế… Đội ngũ phục vụ (phụng sự) gồm những người cung cấp thực phẩm, những người chế biến, những người đưa thức ăn vào bệnh viện… đều làm việc thiện nguyện hết mình, mà phần nhiều là phụ nữ. Bác sĩ Khang chia sẻ Tôi đặc biệt quan tâm đến sự chia sẻ của bác sĩ Khang. Bác sĩ cho biết, ông đã ở bệnh viện suốt từ tháng 7 đến tháng 11 mới về nhà, nhiều anh em đến tháng 12 mới được về. Những ngày đầu, vô cùng vất vả, khó tả nổi. Những ngày ấy mệt quá, thấy những bệnh nhân ăn cơm chay, nhiều bác sĩ, y tá cũng ăn cơm chay thấy dễ ăn, nhẹ người hơn… Ông hết sức cảm phục và biết ơn những bếp ăn này đã bền bỉ, bám sát nhu cầu ăn uống của bệnh nhân, nhân viên y tế để cung cấp những món ăn, nước uống hợp khẩu vị, trong một môi trường làm việc vô cùng căng thẳng, vất vả dài ngày … Lúc nghỉ chờ tặng quà, tôi tranh thủ hỏi ông: Anh nói, theo dõi các bệnh nhân, thấy những người ăn chay thường dễ vượt qua covid hơn, vì lẽ gì? Qua câu chuyện trao đổi, có thể rút ra mấy điều khá thú vị. Một là, người ăn chay ít mập, ít bị mỡ máu… máu ít bị vón cục như những người ăn nhậu nhiều thịt, thường mập và nhiều bệnh nền… Hai là, người ăn chay thường tu tập Thiền, nên biết thở sâu; còn nhiều người không học thở, nên không biết thở khi phổi bị tổn thương; họ cứ ngáp như cá trên cạn, không biết “thở bụng"... Nghe chuyện người lớn mà “không biết thở”, hơi buồn cười, nhưng đó là chuyện thật! Ba là, yếu tố tinh thần. Nhiều người, nhất là những người trẻ khoẻ, khi bị nhiễm covid thì chủ quan, nhưng khi chuyển nặng thì hoang mang, hoảng loạn, rất nguy hiểm. Trong khi đó những người có tu tập nhận thức được lẽ vô thường và tâm họ an định hơn, họ bình tĩnh, tự tin hơn trong lúc chữa trị. Yếu tố tinh thần vô cùng quan trọng… Hoà thượng Thích Bửu Chánh khi thuyết pháp cũng nhấn mạnh yếu tố tinh thần nhất là tình thương yêu đã giúp rất nhiều cho dân ta vượt qua đại dịch. Và đừng có sợ. Cái chết không đáng sợ bằng nỗi sợ chết! Lúc chia tay, cô Thu Huyền còn tâm sự với Kim Chi: Tặng quà nghệ sĩ Kim Chi áo xanh Em là một Phật tử Thuần Thành, hiểu sâu giáo lý Phật đà, tin sâu nhân quả và ước nguyện Cuối Cùng là tiếp nối sự trao truyền của các bậc Minh Sư thực hành Bồ Tát đạo Suốt thời gian tâm dịch ở Sài Gòn và cho đến bây giờ, em vẫn làm thiện nguyện trong lặng lẽ âm thầm, tận tâm tận lực với ước nguyện duy nhất mong sao chia bớt những nỗi khổ niềm đau của những người kém may mắn. Chia sẻ những khó khăn cũng như khích lệ động viên những người đang âm thầm lặng lẽ hy sinh vì đại dịch. Em không muốn nói gì về mình nhưng lại muốn ghi ơn và tri ân công hạnh những người đã hiểu, đồng hành và ủng hộ việc em làm. Em dành tất cả tình yêu thương và tri ân sâu sắc đến các bậc Minh Sư, các bậc thiện tri thức, các bậc Trưởng Lão tiền bối đã tin tưởng để em vững vàng dấn thân phụng sự vô điều kiện. Thành kính tri ân đến Chư Tăng Ni Chùa Từ Hiếu quận 8, Quan Âm Tu Viện Phú Nhuận, Tịnh Thất Lộc Uyển Hóc Môn, Chùa Kiều Đàm quận 9, Chùa Phổ Quang Di Linh Lâm Đồng... đã cho con cơ hội để phụng hiến. Biết ơn Quý Đạo Hữu Tri thức: Nghệ Sỹ Kim Chi, Tú Lan, Trinh Huỳnh, Thị Cúc, Thi Thi... đã cùng đồng hành trên hành trình thiện nguyện. Nơi diễn ra Lễ Tri ân là Tịnh thất tư nhân, có tên: “TRI ÁM NGHỆ THUẬT PHẬT GIÁO", nơi sưu tập, bảo tồn Nghệ thuật Phật giáo rất công phu và tuyệt đẹp; đồng thời đây cũng là một địa điểm thờ Phật, sinh hoạt tâm linh. Tôi sẽ giới thiệu sau về địa điểm tuyệt diệu này. 26/1/2022 Mạc Văn Trang  
......

Sản xuất giày từ bã cà phê và nhựa, tham vọng chinh phục thế giới của chủ start-up gốc Việt

Công ty khởi nghiệp Rens sản xuất giày từ bã cà phê và nhựa © AP Chi Phương - RFI   Thời trang là một trong những ngành công nghiệp gây ô nghiễm nhất trên thế giới. Chính vì vậy phát triển ngành thời trang bền vững trở thành một xu thế hiện nay. Giày thể thao được sản xuất từ bã cà phê và chai nhựa được ra đời từ xu thế này, do công ty khởi nghiệp Rens sản xuất, mà người sáng lập là hai du học sinh gốc Việt tại Phần Lan.  Làm giày thể thao từ cà phê ? Đúng vậy, đây là một ý tưởng điên rồ và chúng tôi biết điều đó. Nhưng trước tiên, hãy nghe câu chuyện về Rens. Chúng tôi đã dành hai năm để tìm kiếm chất liệu giày hoàn hảo nhất, sau nhiều thử nghiệm, cuối cùng chúng tôi đã tìm thấy nó. Đó chính là bã cà phê. Chúng tôi thích uống cà phê, nhưng để thực hiện ý tưởng này, chúng tôi biết rằng cái giá phải trả khá đắt. Thế giới uống hai tỷ cốc cà phê mỗi ngày và tạo ra hàng tấn chất thải. Đó là lý do vì sao chúng tôi chọn lấy bã cà phê, phần bỏ đi, trộn với những chai nhựa tái chế để sản xuất ra giày. Giày “trung tính carbon” đầu tiên trên thế giới   Trên đây là lời bình luận trong phần giới thiệu về công ty thời trang Rens, được thành lập vào năm 2019 bởi Trần Bảo Khánh (Jesse Tran) và Chu Hoàng Sơn, lớn lên ở Việt Nam rồi sang du học ở Helsinki, Phần Lan, cũng là nơi mà công ty đặt trụ sở. Việc công ty Rens kết hợp sử dụng vật liệu tái chế, từ những thứ tưởng như không sử dụng được nữa như bã cà phê để sản xuất giày, thực ra đều có nguyên do của nó. Mỗi năm, khoảng 6 triệu tấn chất thải cà phê được thải ra trên toàn thế giới. Giống như tất cả các chất thải hữu cơ, chúng thường được xử lý bằng việc chôn lấp, có tác động không nhỏ đến môi trường. Bên cạnh đó ngành công nghiệp thời trang cũng là một trong những ngành gây ô nhiễm nhất trên thế giới, phải chịu trách nhiệm từ 8 % đến 10 % lượng khí thải carbon toàn cầu, cao hơn cả lượng khí thải được tạo ra từ các chuyến bay quốc tế hay vận tải biển cộng lại. Những thải phát này chủ yếu liên quan đến việc sản xuất nguyên liệu thô, sản xuất hàng dệt và quá trình vận chuyển. Điều này đã khiến nhiều hãng thời trang trên thế giới định hướng theo phát triển bền vững. Công ty khởi ngiệp Rens cũng lựa chọn đi theo xu thế này. Với hy vọng tạo ra một đôi giây thân thiện với môi trường và trung tính carbon đầu tiên trên thế giới, từ năm 2017, Khánh và Sơn đã tìm kiếm cách tái chế bã cà phê để tạo ra giày thể thao. Khánh chia sẻ với AP như sau :  Khi chúng tôi bắt đầu nghiên cứu, chúng tôi nhận ra rằng chỉ có 5 % chất thải từ cà phê trên thế giới thực sự được tái chế. Chất thải cà phê là chất thải sinh học, nhưng thực ra nó lại tạo ra rất nhiều khí metan, khí này gây ra hiện tượng hiệu ứng nhà kính gấp 32 lần so với CO2. Những gì mà chúng tôi đang làm tại Rens chỉ là kéo dài thêm vòng đời của cà phê. Trong khi trụ sở của công ty được đặt ở Phần Lan, một nơi tiêu thụ cà phê tính trên đầu người lớn thứ hai thế giới, (12 kg mỗi năm theo số liệu của Tổ chức cà phê thế giới-ICO), thì nhà máy của Rens được đặt ở Việt Nam, quê hương của hai nhà sáng lập và cũng là một trong những quốc gia xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới. Việt Nam còn là một trong những nước sản xuất giây lớn và đang dần vượt thị trường Trung Quốc. Khoảng 60 % giày của hãng Nike và 50 % sản phẩm của Adidas được sản xuất tại quốc gia hình chữ S này. Nói đến hai nguyên liệu chính để tạo ra giày của Rens, đó là chai nhựa và chất thải từ cà phê thì dường như việc tái chế chúng góp phần giải quyết phần nào vấn nạn ô nhiễm môi trường mà Việt Nam đang phải đối mặt, nếu như sản xuất được thực hiện trên quy mô lớn hơn. Quay trở lại với ý tưởng làm giày từ bã cà phê, trước hết, Rens thu mua chất thải cà phê từ các chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn ở trong khu vực và các chai nhựa đã qua sử dụng. Vậy quá trình sản xuất giày trung hòa carbon được hiện như thế nào ?   Đầu tiên, chất thải cà phê được xử lý rồi trộn với hạt nhựa tái chế theo một tỷ lệ nhất định để tạo ra một loại chỉ polyester tạo nên phần da chính của giày. Trung bình để làm một đôi giày Rens, cần 300 gramme bã cà phê và 6 chai nhựa. Quá trình nghiên cứu này được thực hiện từ năm 2017, kéo dài 18 tháng. Năm 2019, startup cho ra mắt mẫu giày “trung hoà carbon” đầu tiên và tiến hành gọi vốn cộng đồng trên trang Kickstarter. Trong vòng 24 giờ, công ty khởi nghiệp đã đạt được mục tiêu : huy động được 550 000 đô la từ hơn 5000 người ủng hộ. Chiến dịch gọi vốn thứ hai được thực hiện vào tháng 8/2021 và huy động thêm 350 000 đô la, để sản xuất ra mẫu thứ hai, với tên gọi “Nomad”. Mẫu mới này có khả năng chống nước và khử mùi. dây giày cũng được làm từ polyester tái chế. Chiến dịch huy động vốn trên trang Kickstarter thực chất là một cơ chế đặt hàng trước. Những khách hàng cam kết trả tiền mua hàng trước và có thể nhận được giày Nomad với thời gian giao hàng vào khoảng vài tháng sau đó. Rens không đưa ra hạn chót về giao hàng. Theo Bloomberg, Nomad của Rens là thương hiệu giày đầu tiên được sinh ra thông qua nền tảng huy động vốn cộng đồng. Đây là chiến dịch gọi vốn cộng đồng cho thời trang bền vững thành công nhất ở Bắc Âu, được tài trợ nhiều nhất từ trước đến nay ở Phần Lan trên trang Kickstarter. Cho đến nay, Rens đã bán được 40.000 đôi giày trên toàn thế giới, (chủ yếu qua các kênh bán hàng trên mạng), tái chế hơn 250.000 chai nhựa và chất thải từ hơn 750.000 tách cà phê. Khi nói về ý tưởng thời trang bền vững của mình, đồng sáng lập Rens, Chu Hoàng Sơn trả lời trên AP như sau :   Ngày nay, trên thị trường, các sản phẩm bền vững, bảo vệ môi trường ngày càng phổ biến. Tuy nhiên chúng tôi nhận thấy một vấn đề đó là các sản phẩm này không thực sự hướng tới giới trẻ. Và nhất là thông điệp và cách mà họ bán sản phẩm giống như là : ‘hãy sử dụng chúng nếu không hành tinh này sẽ bị phá huỷ’. Chúng tôi không thích cách tiếp cận đó, chúng tôi muốn trở thành một thương hiệu qua các sản phẩm bền vững, nhưng chúng phải ‘tuyệt vời’, chúng có những công dụng thực sự hữu ích và mọi người có thể thực sự sử dụng. Tham vọng chinh phục thế giới  Bên cạnh việc định hướng thị trường tới giới trẻ, hai nhà sáng lập của Rens còn hướng đến tham vọng thương mại toàn cầu cho sản phẩm của mình. Tạp chí thời trang Drapers của Anh Quốc cho biết, công ty khởi nghiệp hiện có khoảng 20 nhân viên và giao hàng trên khắp thế giới. Rens đang đàm phán với các nhà bán lẻ ở Anh và Mỹ để cung cấp giày tại cửa hàng và trên các trang bán hàng trực tuyến tại hai quốc gia này. Theo AP, đi kèm với sự bền vững là cái giá khá cao. Hiện tại, một đôi giày của Rens có giá khoảng hơn 100 đô la. Những thành công ban đầu của giày thể thao làm từ nguyên liệu tái chế đã khiến công ty lên kế hoạch sản xuất các sản phẩm thời trang khác như quần áo, hướng tới phát triển một thương hiệu đồ thể thao bền vững theo đúng nghĩa của nó. Đồng sáng lập của Rens, Bảo Khánh nhận định với AP như sau :   Chúng tôi cũng sẽ mở rộng phát triển sang các mặt hàng khác. Và bất cứ sản phẩm nào chúng tôi làm, chúng tôi đều sẽ áp dụng cùng một công thức, đó là từ nguyên liệu phế thải. Đó có thể là chất thải từ cà phê một, hoặc có thể là một loại khác.  Trong tiếng Scandinavia, Rens có nghĩa là « sạch sẽ và tinh khiết ». Khẩu hiệu của công ty khởi nghiệp đó là “Phát triển bền vững, không phải là mục tiêu dễ dàng đạt được, mà đó là một quá trình không ngừng nghỉ ”. Dự án khởi nghiệp sản xuất giày thể thao từ bã cà phê đã đưa hai nhà sáng lập vào danh sách 30 nhà khởi nghiệp thành công trước tuổi 30 của tạp chí Forbes. Không chỉ riêng Rens, vấn đề về ô nhiễm do tiêu thụ cà phê gây ra cũng khiến nhiều doanh nghiệp tìm cách đưa ra giải pháp. Một công ty ở Anh (Bio Bean) đã biến chất thải cà phê thành gỗ, được sử dụng như một nhiên liệu. Công ty này cho biết, loại gỗ này vẫn thải ra khí carbon khi đốt cháy, nhưng điều này ít tác động tới môt trường hơn so với việc chôn lấp chất thải cà phê. Hay trường hợp của start-up Cupmena ở Ấn Độ với dự án trồng nấm từ bã cà phê, biến chất thải này thành một loại phân bón hữu ích trong nông nghiệp. Bã cà phê cũng được công ty Kaffe Buono ở Đan Mạch chế biến thành mỹ phẩm và hương liệu cho thực phẩm. Cơ quan truyền thông của Liên Hiệp Quốc nhận định rằng, các xu hướng thời trang bền vững “đầy hứa hẹn đang xuất hiện”. Một số công ty cam kết chỉ sử dụng bông hữu cơ trong sản xuất, chuyển sang các nguồn năng lượng tái tạo và tái chế và tái sử dụng nhiều hơn, hoặc thậm chí thiết lập hệ thống thu gom hoặc “kinh tế tuần hoàn” (économie circulaire). Ngoài ra, người tiêu dùng ngày càng được khuyến khích tiêu dùng ít hơn, tái sử dụng và ưa chuộng các mặt hàng có tuổi thọ cao hơn.    
......

Suy nghĩ từ hai chiếc quan tài của hai vị tu hành

Quan tài của Tổng Giám Mục Tutu. Ảnh trên mạng Mạc Văn Trang Ngắm nhìn chiếc quan tài của Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ (CHXHCNVN) và chiếc quan tài của Tổng Giám Mục Desmond Tutu (CH Nam Phi) ai là người có não đều phải suy nghĩ: Hai vị đều Đạo cao, Đức trọng, giữ vị trí cao trong Giáo hội. Nhưng sao Lễ tang và 2 chiếc quan tài lại khác nhau đến thế? Do đâu? 1. Theo NLĐO- “Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ cả đời sống cuộc sống giản dị, tụng kinh viết sách, tu tập. Đại lão Hoà thượng không chỉ là một vị cao tăng đức trí vẹn toàn mà còn là một nông dân thực sự. Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ, thế danh là Bùi Văn Quý, sinh ngày 12-4-1917, tại thôn Phùng Thiện (xã Khánh Tiên, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình) và xuất gia năm 1923 tại chùa Quán (Yên Khánh, Ninh Bình). Khi 8 tuổi, thụ Sa di giới, 20 tuổi thụ Đại giới Tỷ kheo và Bồ tát giới tại Đại giới Đàn chùa Bút tháp, Thuận Thành, Bắc Ninh năm 1937.   Quan tài của Hòa thượng Thích Phổ Tuệ. Ảnh: VNExpress   " Ai cũng biết Đức tổng giám mục Desmond TuTu người đấu tranh xóa bỏ độc tài , phân biệt chủng tộc tại Nam Phi , khi chết được đặt trong hòm ván thường ... Người đời đánh giá Ngài là bậc CHÂN TU Đại lão hòa thương  Thích Phổ Tuệ bậc chân tu , chức sắc cao trong GHPGVN có di thư chôn cất như người bình thường , nhưng người sống lại làm khác đi với áo quan , lễ an táng hoành tráng cho thấy nhận thức của người sống kém , vô hình chung làm sai lạc đi TÍN LÝ NHÀ PHẬT tạo cho dân hiểu sai về bậc chân tu được kính trọng"   Từ tháng 12-2007 đến nay, Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ giữ ngôi vị Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, là vị pháp chủ thứ 3 của Giáo hội. Đức Pháp chủ Thích Phổ Tuệ cả đời sống cuộc sống giản dị, tụng kinh viết sách, tu tập. Đối với người dân trong vùng, Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ không chỉ là một vị cao tăng uyên thâm Phật pháp, đức hạnh vẹn toàn mà còn là một nông dân thực thụ. Trong suốt cuộc đời, ngoài giờ hành lễ hay đi hoằng pháp, Đại lão Hòa thượng luôn cùng môn đệ cần cù cày cấy đến tận năm 80 tuổi. Khi tuổi sao sức yếu, không còn ra đồng trồng lúa được nữa, hàng ngày Đại lão Hòa thượng vẫn làm vườn, dọn dẹp trong chùa. Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ cả đời sống cuộc sống giản dị như vậy, sao khi Ngài viên tịch, lại có chiếc quan tài khủng như vua chúa, là sao? 2. Tổng Giám Mục Desmond Tutu là nhân vật lẫy lừng và tên tuổi vang danh toàn cầu. Ngài Desmond Tutu qua đời ngày 26 Tháng Mười Hai 2021 ở tuổi 90. Ngài là người đấu tranh không mệt mỏi chống chế độ phân biệt chủng tộc, chống chia rẽ các sắc tộc, chống tội ác đàn áp, đòi dân chủ, bình đẳng cho các tầng lớp bị áp bức. Ngài là biểu tượng của tinh thần đấu tranh phi bạo lực và tấm gương về đạo đức của người dân Nam Phi. Desmond Tutu đã được trao Giải Nobel Hòa bình năm 1984, Giải Albert Schweitzer cho chủ nghĩa nhân đạo năm 1986, Giải Pacem in Terris năm 1987, Giải Hòa bình Sydney năm 1999, Giải Hòa bình Gandhi năm 2005,[1] và Huân chương Tự do Tổng thống năm 2009. Lễ tang của Đức Tổng Giám Mục Tutu diễn ra vào ngày 01.01.2022 trong một nhà thờ tại Cape Town, nơi được trang hoàng với bức hình của Ngài và chỉ với một vòng hoa cẩm chướng từ gia đình, như Ngài mong muốn. Quan tài của Ngài chỉ là một chiếc quan tài bằng gỗ rẻ tiền với những đoạn dây thừng đơn sơ (để nhấc lên, di chuyển). Một câu hỏi: Vì sao Đại Lão hòa thượng lại bị rơi vào “hội chứng” của một thứ văn hoá kệch cỡm xa lạ với tinh tuý văn hoá Phật giáo dân tộc và những giá trị Chân, Thiện, Mỹ phổ quát của nhân loại.
......

Văn hoá làng xã của tội phạm có tổ chức người Việt ở Cộng Hoà Séc

Các nghi lễ thờ cúng được tổ chức trong lễ hội Cổ Loa tại đền thờ An Dương Vương, huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội, Việt Nam, 31/01/2009 AP - Chitose Suzuki Chi Phương  - RFI Cộng Hoà Séc là một trong những “miền đất hứa” của người Việt Nam đi tìm cơ hội phát triển ở nước ngoài. Nhờ mối quan hệ mật thiết giữa hai quốc gia, cộng đồng người Việt hình thành và lớn mạnh theo thời gian, kéo theo các hình thức phạm tội gia tăng. Đặc điểm gây khó dễ cho chính quyền đó là tính làng xã và tính cộng đồng trong các hoạt động tội phạm có tổ chức. Đó là các hội đồng hương được thành lập để tương trợ, nhưng cũng bao che nhau phạm tội. Từ lâu, tính cộng đồng và tính làng xã đã ăn sâu bám rễ vào tâm thức của người dân Việt Nam ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Những thành ngữ quen thuộc như “sớm lửa, tối đèn có nhau”, “bán anh em xa mua láng giềng gần”, tương thân tương ái, giúp đỡ nhau những khi cần thiết. Làng xã của người Việt xưa thường có kết cấu chặt chẽ, nghiêm ngặt thông qua các Hương ước, Hội đồng kỳ mục hay còn gọi là Hội đồng hương chính. Người dân trong cùng một làng chia sẻ những giá trị chung, gắn kết với nhau qua khu vực như ngõ, xóm; qua các hoạt động văn hoá tín ngưỡng tôn giáo, hay các mục đích kinh tế như hội cấy, hội cày, hội buôn hay phường thủ công…vv. Các hội này hoà quyện vào nhau, chồng xếp lên nhau, tạo thành những sợi dây chằng chịt, ràng buộc những người dân trong làng với nhau. “Phép vua thua lệ làng” hay “chiêng làng nào, làng đấy đánh”, đời sống làng xã Bắc Bộ cũng thể hiện tính tự trị cao và sự tự cung tự cấp, tự túc, khép kín, ít khi tiếp xúc với bên ngoài, hoạt động như một “nước riêng biệt”.    Đến nay, một số giá trị trên vẫn được lưu giữ, thậm chí ngay cả đối với những người Việt tại hải ngoại. Hương ước đã không còn tồn tại, nhưng “Hội đồng hương” vẫn được duy trì ở nhiều nơi, và ngày nay, được hiểu là nơi hội tụ những người đến từ cùng một vùng miền, chia sẻ tương trợ lẫn nhau ở nơi “đất khách quê người”. Cộng Hoà Séc được xem là một trong những “miền đất hứa” trong mắt của nhiều người Việt. Khoảng 65000 người Việt hiện đang sinh sống và làm việc hợp pháp, là cộng đồng người Việt lớn thứ ba châu Âu, sau Pháp và Đức. Vào năm 2013, người Việt được công nhận là một dân tộc thiểu số ở quốc gia 10 triệu dân này.  Các giá trị về tính cộng đồng được thể hiện rõ rệt trong việc hỗ trợ cùng nhau buôn bán, lập nghiệp. Tuy nhiên, như nhận định Lương Thanh Hải, nhà nghiên cứu về tội phạm học xuyên quốc gia, tại đại học RMIT ở Úc và Viện nghiên cứu về Tội phạm và An ninh Châu Á, “nếu như tính cộng đồng và các hội nhóm đồng hương mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển chung, thì chính đằng sau những hội nhóm này lại ẩn giấu một mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia”. Trong những năm gần đây, các hoạt động tội phạm liên quan đến cộng đồng người Việt ở nước ngoài thường xuyên được ghi nhận, thu hút sự quan tâm của giới chuyên gia và cảnh sát quốc tế. Ông Hải cho biết thêm, dưới góc độ tội phạm học, cộng đồng hội đồng hương “là những mối liên kết lỏng lẻo, nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng” trong mạng lưới tội phạm người Việt xuyên quốc gia, như buôn người, vận chuyển các chất cấm, rửa tiền, buôn bán vũ khí, thuốc phiện, làm giả giấy tờ khai báo hải quan. Tại Cộng Hoà Séc, cộng đồng di dân người Việt đã xuất hiện ở đây từ những năm 1940 và vẫn tiếp tục gia tăng, theo cách hợp pháp hay bất hợp pháp, kéo theo là hình thức phạm tội mới khác nhau. Đây là một trong những lý do mà Miroslav Minoza, và Filip Kraus đã đồng nghiên cứu về nhóm tội phạm người Việt tại Cộng Hoà Séc từ năm 2016-2019. Họ đã cho xuất bản cuốn sách “Vietnamese organized crimes in Czech Republic”, tạm dịch là “Tội phạm có tổ chức người Việt ở Cộng Hoà Séc”.  RFI Tiếng Việt đã có dịp trao đổi với hai tác giả của nghiên cứu này. Ông Miroslav Minoza hiện đang là nhà nghiên cứu tại Viện Quan hệ Quốc tế ở Praha. Ông đã làm việc trong vòng 25 năm về loại tội phạm có tổ chức từ châu Á, và bắt đầu nghiên cứu sâu về tình hình tội phạm người Việt từ năm 2007. Còn đồng tác giả, ông Filip Kraus, cựu cảnh sát chuyên điều tra về tội phạm có tổ chức người Việt và cộng đồng Việt kiều tại CH Séc và châu Âu, hiện là giảng viên khoa Nghiên cứu châu Á tại học Palacky. Cuốn sách của hai nhà nghiên cứu được xem là bản tổng hợp chi tiết nhất về nguồn gốc, sự phát triển và cách thức hoạt động của nhóm tội phạm có tổ chức người Việt Nam tại quốc gia châu Âu này. Và điều đáng chú ý đó là tính cộng đồng làng xã thể hiện trong các nhóm tội phạm có tổ chức. Khi nói đến tính cộng đồng, cuốn sách đề cập đề cập đến “sự đồng nhất trong các kỳ vọng xã hội”, đặc trưng hoá bởi động lực mạnh mẽ để đạt được lợi ích kinh tế, “ý thức tự giác mạnh mẽ”, tâm lý coi thường, nếu không muốn nói là bị coi thường, bởi thế giới bên ngoài, và nhấn mạnh mối quan hệ gia đình và xã hội. Người Việt Nam truyền thống coi mình không phải là một cá thể độc lập, mà là một thành phần không thể tách rời trong một hệ thống các mối quan hệ : như một thành viên của gia đình, làng xóm. Trong các tổ chức tội phạm, thì họ là một thành viên không thể tách rời của băng nhóm.    RFI Tiếng Việt xin cảm ơn ông Mirólav Nozina và ông Filip Kraus đã cùng dành thời gian trao đổi về nghiên cứu của các ông liên quan đến tội phạm có tổ chức người Việt Nam tại CH Séc. Trước tiên, tại sao lại chọn chủ đề nghiên cứu này, nhất là nhóm tội phạm người Việt Nam, thưa ông Miroslav Nozina ?  Kể từ sau năm 1990, sau khi chủ nghĩa cộng sản sụp đổ, trong  vòng 2 năm, nhóm tội phạm có tổ chức từ khắp nơi trên thế giới xuất hiện tại Cộng Hòa Séc. Nó phát triển rất nhanh, và tội phạm có tổ chức người Việt cũng nằm trong số đó, bởi vì một cộng đồng người Việt rất mạnh đã hình thành tại CH Séc vào thời điểm đó. Cho đến nay, cộng đồng người Việt Nam là cộng đồng lớn thứ 3 sinh sống trên lãnh thổ CH Séc, sau người Ukraina và người Slovakia. Chúng tôi thấy cần thiết để khám phá ra những gì đang diễn ra trong cộng đồng này và phát hiện ra những loại tội phạm tồn tại trong cộng đồng này. Nó hoạt động như thế nào, và cơ chế của các tội phạm chính trong cộng đồng người Việt. Vì vậy, đó là lý do chính. Tất nhiên phải mất một thời gian để đi vào cộng đồng, kết nối với lực lượng an ninh. Nguồn gốc của dự án (viết sách) bắt đầu khá muộn vào đầu thiên niên kỷ. Ban đầu, chúng tôi tập trung vào góc độ nhân loại học của vấn đề. Không chỉ với tư cách là nhà tội phạm học, mà còn là nhà nhân loại học. Để hiểu sự tương tác giữa các thành viên trong cộng đồng và các nhóm tội phạm hoạt động bên trong cộng đồng.  RFI Tiếng Việt : Vậy điều gì riêng biệt ở nhóm tội phạm gốc Việt Nam, có điểm gì khác biệt với các nhóm tội phạm có tổ chức đến từ các quốc gia khác ? Thưa ông Miroslav Nozina.  Miroslav Nozina :  Tại Cộng Hòa Séc, nhóm tội phạm đến từ những môi trường văn hóa khác nhau. Với những người đến từ châu Á, tất nhiên là khác với những người đến từ Slovakia hoặc Nam Mỹ. Và bạn phải hiểu rằng văn hóa và tội phạm có liên hệ với nhau. Hành vi trong tội phạm chịu ảnh hưởng của môi trường văn hóa. Vì vậy, điều quan trọng là phải nghiên cứu những điểm đó.  RFI Tiếng Việt : Thưa ông Filip Kraus có muốn bổ sung thêm gì hay không ? Filip Kraus :    Tôi muốn nói rằng tội phạm Việt Nam ít bạo lực hơn so với các nước khác.Tuy nhiên, họ còn chuyên nghiệp hơn nhiều, theo cách mà họ thay đổi và biến đổi nhanh chóng. Điều này thể hiện rõ trong  hành vi và hình thức phạm tội.   RFI Tiếng Việt : Trong cuốn sách của mình, hai ông đã dành một chương để nói về tính làng xã của các nhóm tội phạm. Vậy đặc tính này được thể hiện như thế nào trong các nhóm tội phạm có tổ chức người Việt Nam ? Và tại sao đặc điểm này lại được quan tâm nhiều như vậy ?  Miroslav Nozina :  Tính làng xã không phải là đặc điểm duy nhất của người Việt, mà nó có mặt ở nhiều cộng đồng văn hoá trên thế giới. Nhưng chúng tôi muốn mô tả một hiện tượng mà những người muốn kết nối với nhau trong một môi trường xa lạ, như ở một nơi “đất khách”. Đối với họ, các mối quan hệ xã hội quan trọng hơn các mối quan hệ với chính quyền chẳng hạn. Điều này có nghĩa là những người này tin tưởng những người đến từ cùng một đất nước hơn bất cứ ai.   Filip Kraus:    Trong trường hợp về tội phạm buôn người, di dân bất hợp pháp, theo tôi tâm lý làng xã thường sao chép rất nhiều mô hình Trung Quốc. Họ có một người đứng đầu đường dây, lãnh đạo tổ chức, ở những nước phương Tây và trong Liên Âu, điều hành toàn bộ đường dây. Những người ở Việt Nam, "lôi kéo" những người muốn di cư từ chính vùng miền của họ, rồi sau đó tổ chức di cư theo con đường rất phức tạp qua Nga và châu Âu. Quá trình này được thực hiện một phần bởi người địa phương tại những nước trung chuyển, một phần khác bởi những người trong băng đảng của chính họ. Miroslav Nozina :  Tôi cũng muốn nói thêm rằng đường dây tội phạm này giống như đường dây bán hàng.  Nội bộ đường dây này được phân khúc và chia ra theo những người đến từ cùng một đất nước. Tâm lý cộng đồng, làng xã đóng vai vai trò quan trọng trong việc xây dựng niềm tin và giao việc trong đường dây này. Và những đường dây buôn người này thì kết nối chặt chẽ với nhau.  RFI Tiếng Việt : Tại Cộng Hòa Séc, ngoài tính "làng xã" thì còn có đặc điểm gì đáng chú ý trong các hoạt động tội phạm có tổ chức của người Việt Nam ? Miroslav Nozina :  Có rất nhiều mối liên hệ giữa các các tổ chức tội phạm và cộng đồng người Việt ở hải ngoại. Theo tôi điều đặc biệt ở cộng đồng người Việt đó là các hoạt động phạm pháp thường xen lẫn hoặc ẩn giấu đằng sau các hoạt động hợp pháp. Có lúc hoạt động của họ hoàn toàn hợp pháp, có lúc lại chuyển sang bất hợp pháp. Đó là trường hợp của các nhà đầu tư hợp pháp của cộng đồng này, nhưng đôi khi, những người này lại cũng chính là người tham gia vào buôn bán ma tuý, trồng cần sa, và đầu tư vào dịch vụ kinh doanh bất hợp pháp. Nếu như trước kia những hoạt động tội phạm có tổ chức của người Việt ở Cộng Hoà Séc là tổ chức di cư bất hợp pháp, thì ngày nay, những gì chúng ta đang phải đối mặt là tội phạm trong cộng đồng, giống như các hình thức tội phạm mới : tội phạm ma túy, tội phạm kinh tế, v.v. Đây là vấn đề chính của chúng tôi.  RFI Tiếng Việt : Như nói ở trên, cộng đồng người Việt không ngừng gia tăng qua các đợt di cư hợp pháp (xuất khẩu lao động) và bất hợp pháp, kéo theo sự xuất hiện của các hình thức tội phạm mới, vậy theo ông, ngày nay, liệu tính cộng đồng làng xã, đặc trưng hóa bởi các hội đồng hương có còn duy trì ? Miroslav Nozina :  Trong cộng đồng người Việt, hiện nay chúng tôi đang phải đối mặt với thế hệ thứ hai và thế hệ thứ ba của người Việt di cư. Thế hệ thứ hai hay thứ ba này, gồm những người sinh ra tại CH Séc hoặc đến đây từ nhỏ. Trong lĩnh vực tội phạm,  tính cộng đồng không có nhiều thay đổi. Họ xây dựng các mối quan hệ mới, niềm tin mới, thông qua những mối quan hệ mà họ đã tạo ra ở CH Séc. Xu hướng này có thể nhìn thấy rõ ràng. Tính cộng đồng và tính làng xã xuất phát từ một khu vực ở Việt Nam, khi du nhập đến CH Séc, tạo thành một mối liên hệ mới. Filip Kraus:    Tôi thì lại cho rằng hiện nay, mối quan hệ “đồng hương” trong cộng đồng người Việt đang dần mất đi tầm quan trọng của nó. Ở CH Séc, điều này là do các sự gia tăng và tiếp nối của các gia đình di dân. Tại đây, môi trường của cộng đồng người Việt rất đặc biệt. Các gia đình những người di cư từ một vùng quen biết lẫn nhau, thông qua các hiệp hội đồng hương từ một vùng của Việt Nam. Khi gia đình được mở rộng ra, mạng lưới gia đình dần lớn hơn mạng lưới người đồng hương. Vì vậy ảnh hưởng của tội phạm có tổ chức theo hội đồng hương giảm dần.   RFI Tiếng Việt : Để kết thúc buổi trò chuyện hôm nay, theo ông, liệu hiện tượng tội phạm người Việt có tổ chức có ảnh hưởng gì đối với việc di cư hợp pháp của người Việt hiện nay không ?  Filip Kraus:    Chắc chắn là có ảnh hưởng. Tại CH Séc, vào năm 2016, chúng tôi mở lại đối thoại với Việt Nam về tuyển dụng lao động Việt Nam. Nhưng đột nhiên, cựu bộ trưởng Ngoại Giao đề cập đến việc tội phạm có tổ chức người Việt và vì thế CH Séc có thể sẽ không mở lại cánh cửa cho lao động người Việt. Dĩ nhiên, điều này là vô lý và giống như một hình thức phân biệt chủng tộc. nhưng qua ví dụ này, ta thấy sự hiện diện của tội phạm người Việt, dù cho họ có ít bạo lực hơn tội phạm người Nga hay vùng đông nam châu Âu, các chính trị gia sử dụng nó để hạn chế việc di cư của người Việt.    Miroslav Nozina :  Thêm vào đó, CH Séc có nhu cầu cao trong việc tuyển dụng lao động. Mặt khác, chính phủ Việt Nam cũng mong muốn điều này, vì đó là một phần của các kế hoạch phát triển 5 năm của chính phủ. Thế nên, nhìn chung thì cả hai đều có lợi. Nhưng 2 năm trước, kế hoạch này đã bị hoãn lại, do tỷ lệ tội phạm liên quan đến việc di dân bất hợp pháp. Điều này đã hạn chế khả năng xuất khẩu lao động của Việt Nam, cũng như nhu cầu du học của học sinh Việt Nam đến CH Séc.  RFI Tiếng Việt xin cảm ơn ông Miroslav Nozina, chuyên gia nghiên cứu về tội phạm châu Á tại Viện Quan Hệ Quốc Tế Praha và ông Filip Kraus, giảng viên tại đại học. https://www.rfi.fr/vi/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD-x%C3%A3-h%E1%BB%99i/20220105-v%C4%83n-ho%C3%A1-l%C3%A0ng-x%C3%A3-c%E1%BB%A7a-t%E1%BB%99i-ph%E1%BA%A1m-c%C3%B3-t%E1%BB%95-ch%E1%BB%A9c-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-vi%E1%BB%87t-%E1%BB%9F-c%E1%BB%99ng-ho%C3%A0-s%C3%A9c  
......

Nhật Bản phát triển vaccine bảo vệ trọn đời

Trần Thái Hưng   Các nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Y tế Thủ đô Tokyo (Nhật Bản) đang phát triển một loại vắc-xin ngừa COVID-19 được cho là có thể cung cấp khả năng bảo vệ trọn đời, chỉ cần tiêm một mũi duy nhất, bảo quản được ở nhiệt độ phòng, dễ dàng vận chuyển đến những nơi xa xôi trên thế giới. Đây được xem là một bước ngoặt giúp thay đổi cục diện trong bối cảnh đại dịch đang bước sang năm thứ 3.   Theo nhiều nhà nghiên cứu, tiêm vắc-xin COVID-19 giúp làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh nhưng không hiệu quả trong ngăn chặn sự lây lan của virus. Khi các hãng dược phẩm gấp rút phát triển những liều vắc-xin bổ sung riêng cho từng biến thể ở thời điểm đại dịch bước sang năm thứ 3, cộng thêm việc hiệu quả của vắc-xin sụt giảm theo thời gian, thì việc một loại vắc-xin duy nhất có thể cung cấp bảo vệ trọn đời có thể được coi là một thông tin đáng chú ý.   Loại vắc-xin mới đang được phát triển bởi nhà nghiên cứu Michinori Kohara và nhóm cộng sự của ông, dựa trên loại vắc-xin từng được sử dụng trước đó là vắc-xin phòng bệnh đậu mùa.   Nhóm nghiên cứu sử dụng một dòng virus không gây bệnh nhưng thay thế một số thành phần protein của nó bằng một số thành phần từ protein gai (protein đột biến) của virus corona gây ra COVID-19.   Mặc dù việc tái kết hợp protein gai với một cơ chế khác là một chiến lược phổ biến được sử dụng trong quá trình tạo ra vắc-xin ngày nay, nhưng ông Kohara tin rằng vắc-xin của mình không chỉ cung cấp các kháng thể trung hòa mạnh, chỉ với một liều duy nhất, mà còn tạo ra khả năng miễn dịch tế bào mạnh mẽ, cung cấp sự bảo vệ trong dài hạn.   Các cuộc thử nghiệm tiến hành trên chuột chỉ ra rằng những con chuột đã tiêm chủng duy trì lượng kháng thể cao trong hơn 20 tháng, tương đương thời gian sống trung bình của chúng. Khi tiêm 2 liều, cách nhau 3 tuần, các kháng thể trung hòa trong cơ thể chuột thí nghiệm tăng gấp 10 lần.   Các thí nghiệm tương tự được thực hiện trên khỉ cho thấy vắc-xin đã bảo vệ chúng khỏi bị nhiễm virus vì mức độ virus trong cơ thể khỉ đã tiêm chủng vẫn thấp hơn giới hạn có thể phát hiện, dù ở thời điểm 7 ngày sau khi chúng nhiễm COVID-19.   Nhà nghiên cứu Kohara cho hay rằng loại vắc-xin COVID-19 bảo vệ “trọn đời” sẽ mang lại một lợi thế là gây ra ít tác dụng phụ hơn so với các loại vắc-xin khác đã được cấp phép sử dụng khẩn cấp. Ông cho biết rằng chủng virus gây bệnh được sử dụng trong quá trình chế tạo vắc-xin này không có khả năng tái tạo ở động vật có vú và sẽ gây ra ít phản ứng phụ hơn.   Các nhà nghiên cứu Nhật Bản đã thử nghiệm loại vắc-xin nêu trên chống lại 4 biến thể COVID-19 “đáng lo ngại” (theo phân loại của WHO – Tổ chức Y tế Thế giới) và nhận thấy rằng chúng phát huy tác dụng bảo vệ.   Ông Kohara nói với các phương tiện truyền thông rằng ông hy vọng loại vắc-xin mới này cũng có thể chống lại biến thể Omicron. Điều đặc biệt là vắc-xin trên có thể được bảo quản ở nhiệt độ phòng, dễ dàng vận chuyển và sử dụng ở các nước đang phát triển có khí hậu nhiệt đới.   Viện Khoa học Y tế Thủ đô Tokyo đã ký hợp đồng với nhà sản xuất thuốc trong nước tên là Nobelpharma để đưa vắc-xin nêu trên qua các thử nghiệm lâm sàng. Giai đoạn đầu tiên và giai đoạn thứ 2 của cuộc thử nghiệm lâm sàng trên người dự kiến chỉ bắt đầu vào năm 2023 trên 150 – 200 tình nguyện viên (bảo gồm cả người đã tiêm chủng đầy đủ và người đã nhiễm bệnh trước đó), tiếp đến là giai đoạn thử nghiệm cuối cùng nếu không có những kết quả gây lo ngại về hiệu quả và độ an toàn. Nếu mọi việc diễn ra thuận lợi, theo dự kiến, vắc-xin COVID-19 bảo vệ “trọn đời” có thể được bán trên thị trường sớm nhất vào năm 2024.   Theo Japan Times,  
......

Thư giãn Chủ nhật, Chuyện cười Liên Xô

Ảnh; Đấu tranh nội bộ Đảng Cộng sản Liên Xô (Bolshevik) vào thập niên 1920 Mạc Van Trang Mình hay kể chuyện tiếu lâm Liên xô, nhưng chuyện này là nghiêm túc 100%. Cơ mà tuỳ, các bạn đọc mà thấy buồn cười quá thì cho nó vào dạng tiếu lâm cũng được. Cũng như nhiều người đã cho các tác phẩm của Marx vào hạng mục Viễn tưởng, không có thật thôi.   Lược sử các Lãnh đạo Đảng Cộng sản Liên Xô   Ngay sau khi Lenin qua đời (1924). Hóa ra người thứ hai trong đảng, đồng chí Trotsky, là một kẻ phản bội. Kamenev, Zinoviev, Bukharin và Stalin lật đổ Trotsky và trục xuất khỏi Liên Xô (1927).   Nhưng sau vài năm, hóa ra Kamenev, Zinoviev và Bukharin cũng là kẻ thù và là loài sâu bọ. Sau đó đồng chí dũng cảm Heinrich Yagoda bắt họ (1936).   Chưa đầy 1 năm sau, Yagoda bị Yezhov bắt giữ vì làm điệp viên cho kẻ thù (1937). Nhưng sau một năm nữa, hóa ra Yezhov không phải là đồng chí, mà là một kẻ phản bội tầm thường và là tay sai của kẻ thù. Và Yezhov bị Beria bắt (1938).   Sau cái chết của Stalin, mọi người đều nhận ra rằng Beria cũng là một kẻ phản bội. Sau đó Zhukov bắt Beria (1953).   Nhưng ngay sau đó Khrushchev biết được Zhukov là kẻ có âm mưu. Và ông đã đày Zhukov đến Ural, tước mọi quyền hành cho đến chết.   Và một thời gian sau, người ta tiết lộ rằng Stalin là kẻ thù, kẻ phá hoạt và kẻ phản bội (1956). Và cùng với ông ta là hầu hết Bộ Chính trị đương thời. Sau đó, Stalin được đưa ra khỏi lăng, Bộ Chính trị và Shepilov, những người cùng hội cùng thuyền với họ, đã bị giải tán bởi các đảng viên trung thực do Khrushchev lãnh đạo (1957).   Nhiều năm trôi qua và các lãnh đạo trẻ hơn phát hiện: hóa ra Khrushchev là một người bốc đồng, bất hảo, phiêu lưu và cũng là kẻ thù của đảng và nhân dân Xô Viết. Sau đó Brezhnev tống Khrushchev về hưu và sống ẩn dật (1964). Sau cái chết của Brezhnev, mới thấy hóa ra ông là kẻ gây hại và là nguyên nhân của sự trì trệ (1964-82).   Sau đó, có hai người nữa mà không ai đủ rảnh để nhớ ra (1982-85). Nhưng rồi một Gorbachev trẻ trung, năng động lên nắm quyền. Và hóa ra toàn bộ đảng là đảng của những kẻ tàn phá và kẻ thù. Gorbachev bắt tay vào sửa chữa mọi thứ ngay lập tức. Cái mà người ta gọi là Cải tổ, Đổi mới, Perestroyka… đó   Thế rồi, cải không kịp, Liên Xô sụp đổ (1991). Và Gorbachev thành ra kẻ tội đồ, là kẻ thù và kẻ phản bội lại tất cả những kẻ phản bội trước đó. ... Rồi Elxin lãnh đạo nước Nga khi về hưu cũng bị quy là kẻ phản bội này nọ. Giờ đến lượt Putin thì chưa thôi chức cũng đã rõ là ai rồi.    Stanislav Sadalsky   (St một người bạn gửi cho)  
......

Tesla, thiên tài bất tử

Nikola Tesla [Nikola Tesla (10/7/1856 - 7/1/1943) là một nhà phát minh, kỹ sư điện và kỹ sư cơ khí người Mỹ gốc Serbia. Ông theo chủ nghĩa vị lai và được xem là một trong những nhà khoa học sáng tạo và điên rồ nhất trong lịch sử. Tất cả các thiết kế của ông - khoảng 300 trong số đó được cấp bằng sáng chế - đều hướng tới tương lai và đó là lý do mọi người gọi ông là "nhà phát minh ra thế kỷ 20".] Có nhiều người đã cho rằng trong toàn bộ lịch sử nhân loại chỉ có đúng 2 thiên tài vĩ đại, 2 cá nhân kiệt xuất với những tầm nhìn vượt quá xa thời của họ, 2 người duy nhất được đưa ra thuyết âm mưu là người ngoài hành tinh, một là Leonardo da Vinci, và người thứ hai, lại là một người hùng vô danh với những phát minh, những ý tưởng mà chúng ta đang được sử dụng hôm nay (kể cả mạng Internet mà bạn đang dùng), người thứ 2 là Nikola Tesla. Leonardo da Vinci Nếu Leonardo da Vinci là thiên tài toàn năng, được biết đến với những tác phẩm nghệ thuật vĩ đại, những công trình chép tay về máy bay, về giải phẫu sinh lý người ở … thế kỷ 16, thì Nikola Tesla lại bị coi là nhà bác học điên, một kẻ lập dị với những ý tưởng bị coi là điên rồ thời đó. Người đàn ông sinh năm 1856 này đã từng nói về những tên lửa, những ngư lôi, thiết bị bay điều khiển bằng vô tuyến, máy bay phản lực, tàu có đệm không khí từ những năm cuối thế kỷ 19. Vì vượt thời đại quá xa, còn công nghệ thì không theo kịp, ông bị coi là nhà bác học điên. Cùng thời với ông, trong khi Edison nổi tiếng và được hâm mộ cho đến tận về sau này, thì Tesla lại bị kì thị và coi là kẻ lập dị “Tôi có thể dỡ tung trái đất, nhưng tôi không bao giờ làm việc đó. Mục đích của tôi là tìm ra những ý tưởng mới và để cho những nghiên cứu mới.” Vào thời đó, chỉ có những chính phủ là tin vào những ý tưởng điên rồ đó. Đấy là lý do có nhiều thuyết âm mưu về việc Tesla có liên quan đến cuộc chiến tranh thế giới thứ 2, và những ý tưởng của ông là khởi phát cho vũ khí mà Đức Quốc Xã sử dụng trong cuộc chiến tranh này. Nhưng ông cũng đến Nga, đến Mỹ. Giống như một sứ giả đi xếp đặt cho sự cân bằng của các cường quốc. Telsa không phục vụ các quốc gia riêng rẽ, ông là người của nhân loại. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người xếp Tesla cạnh Da Vinci trong nhóm 2 thiên tài dị biệt theo kiểu tương lai học. Họ từng kể rằng ông từng khuyên 1 người bạn đừng đi chuyến du lịch TITANIC. Tiên đoán chiến tranh thế giới thứ nhất sẽ diễn ra trong vòng 4 năm và kết thúc vào tháng 12. Thế giới không hòa bình được lâu và thế giới sẽ đến cuộc chiến tranh mới sau đó 20 năm. Số lượng khổng lồ các ý tưởng mà Tesla viết nên và phác thảo ra vượt quá suy nghĩ đương thời. Giống như thể ông lấy chúng từ trong giấc mơ, và khi tỉnh giấc ông dùng hiện thực chép lại. Từ năm 19 tuổi đến tận khi qua đời, mỗi ngày Tesla chỉ ngủ đúng 2 tiếng đồng hồ. Ông không thể rời khỏi bàn làm việc, và khi ngủ thiếp thì lại mơ thấy chúng. Ông làm việc điên cuồng và không ngừng nghỉ chỉ để giải đáp cho câu hỏi “Chúng ta là ai? Từ đâu đến? Để làm gì? Chúng ta có những khả năng gì?” Cuộc đời của ông cho đến lúc nhắm mắt là sống với các ý tưởng tràn ra như thác đổ. Hơn 300 phát minh, đa phần là đi trước thời đại nhưng tên tuổi của ông mới chỉ được cả thế giới ghi nhận trong vòng 20 năm trở lại đây. Câu hỏi: Tại sao hồi nhỏ chúng ta chỉ biết mỗi về Thomas Edison, cha đẻ của dòng điện, mà không biết về Nikola Tesla, cha đẻ của điện xoay chiều, của sóng vô tuyến? Nhiều câu chuyện về sự ngược đãi của Edison giành cho Tesla, những mưu mô hay cả nhiều người tin rằng rất nhiều phát minh mà Edison đóng dấu bản quyền vốn là của Tesla. Cũng có một vài bài báo minh oan cho mối quan hệ này. Tùy các bạn, nhưng có một điều mà ta phải sử dụng tính logic để giải quyết vấn đề. Bạn lên cỗ máy thời gian và quay ngược lại hình ảnh thời thơ ấu, bên những bóng đèn vàng, và chiếc tivi đen trắng. Lúc đó, bạn có biết sẽ đến một ngày có Internet hay không? Câu trả lời rằng không. Ngày đó, chúng ta đọc các câu chuyện về những danh nhân, về nỗ lực của nhà phát minh Edison. Nhưng nếu có một người nói với ta rằng có một lão bác học điên cùng thời với Edison luôn nói về truyền dẫn không dây, và dự báo về tương lai thế giới sẽ có một ngày ta ở London và được nghe, được thấy một linh mục ở New York giảng đạo, thì chắc chắn chúng ta không tin. Vâng, xin thưa cái nhà bác học điên ấy là Tesla, và cái ông miêu tả là Internet, livestream hôm nay đấy. Kể cả Edison cũng không theo kịp Tesla. Ngày đó, trong cơn bi phẫn, Telsa đã thốt lên: “Thế giới thiển cận và lầm lạc đã cười nhạo các ý tưởng của tôi. Biết bao nhiêu người gọi tôi là kẻ hay tưởng tượng. Nhưng hãy để cho thời gian trả lời tất cả. Thế giới non dại và tàn nhẫn này, một ngày rồi sẽ sử dụng các thí nghiệm của tôi.” Khi Internet ra đời, công nghệ vô tuyến phát triển, công nghệ không dây đang đi đến thời đại 5G. Loài người khi đó mới sửng sốt phát hiện ra rằng cách đó 100 năm đã có một con người nói về những điều này, và kẻ đó bị coi là người điên. Trong hối hận, họ đi đòi công bằng cho ông, hòng đưa tên tuổi Tesla trở lại với công chúng, bên cạnh và vượt qua luôn Edison. Vào ngày 1/7/2003, tại thung lũng Silicon huyền thoại có hai người đàn ông tên là Eberhard và Tarpenning cùng một người bạn thứ 3 là hàng xóm Ian Wright đã thành lập một công ty. Họ thống nhất đặt cho nó cái tên là Tesla Motors. Họ chọn cái tên đó là để mục đích vinh danh nhà khoa học bị lãng quên vừa tìm lại được chỗ đứng trong lịch sử: Nikola Tesla. Và cũng như Tesla, những gì họ có trong tay chỉ là những ý tưởng, bản phác thảo. Cho đến một ngày định mệnh của tháng 4/2004, có một triệu phú trẻ gốc Nam Phi với tầm nhìn cũng điên không kém Tesla đã quyết định đầu tư vào Tesla Motors 6,35 triệu đô la trong lần rót vốn đầu tiên. Người đàn ông đó đã nắm lấy con thuyền non trẻ này. Với vị trí CEO, anh đổ mồ hôi, công sức, và rót cả tài sản bản thân hòng đưa con thuyền ấy vượt qua giông tố, từng bước từng bước đi qua chướng ngại công nghệ đến chướng ngại con người, chính phủ. Cuối cùng cũng đến hồi chiến thắng. Cùng với Tesla, ông trở thành người giàu nhất thế giới. Tên gã đàn ông đó là Elon Musk. 78 năm từ sau ngày Nikola Tesla mất trong tủi nhục, sự xa lánh, và sự nghèo đói, những hậu bối thần tượng ông giờ đã đòi lại cho ông sự công bằng, tự tôn, lòng thành kính. Từ đêm dài lãng quên, giờ đây họ đã biến cái tên Tesla thành bất tử. Khôi Nguyen (sưu tầm)
......

Omicron kháng vaccine thế nào?

Xe xét nghiệm COVID-19 lưu động giữa lúc biến thể omicron lây lan, tại Manhattan, New York, ngày 8/12/2021. Reuters - VOA Các cuộc nghiên cứu trong phòng thí nghiệm công bố tuần này cho thấy biến thể Omicron sẽ làm mai một công năng của vaccine Pfizer/BioNTech trong việc ngăn ngừa nhiễm COVID sau hai mũi tiêm dù dữ liệu sơ khởi chứng tỏ mũi tiêm thứ ba có thể khôi phục sự bảo vệ này. Vẫn còn chờ dữ liệu để xem vaccine COVID bảo vệ tới mức nào trong thực tế trước biến thể Omicron đột biến cao. Omicron gây bệnh nặng hơn, hay nhẹ hơn? Dù một số dữ liệu sơ khởi cho thấy phiên bản mới của virus corona gây bệnh nhẹ hơn những biến thể trước, nhưng vẫn chưa có kết luận cuối cùng, ông John Moore, giáo sư về vi sinh học và miễn dịch học tại trường y Weill Cornell, nói. Để đánh giá sự trầm trọng của biến thể, các nhà khoa học sẽ theo dõi xem có bao nhiêu người đã chích ngừa vẫn bị nhiễm Omicron, và xem họ có phải nhập viện hay phải vào phòng hồi sức tích cực hay không. Cần dữ liệu trên thực tiễn đối với những người chưa tiêm chủng, những người đã tiêm hai mũi và những người đã tiêm ba mũi vaccine. Có lẽ phải cần các bằng chứng này từ nhiều nước vì kinh nghiệm với biến thể có thể thay đổi tại những khu vực khác nhau, theo ông Shane Crotty, một nhà virus học tại Viện Miễn dịch học La Jolla ở San Diego. Các nhà hoa học hy vọng có đáp án cho những câu hỏi này trong vài tuần tới. Omicron có thay thế Delta? Delta sát thương và lây nhiễm cao vẫn đang là biến thể chiếm ngự, chiếm 99,8% các ca nhiễm toàn cầu, tính đến ngày 7/12, theo Tổ chức Y tế Thế giới. Muốn ‘soán ngôi’ Delta, Omicron phải thay đổi tỷ lệ đó để trở thành chủ đạo. “Nếu chúng ta thình lình bắt đầu thấy 10% ca nhiễm mới là Omicron, và tuần sau tăng lên thành 20%, điều đó nghĩa là chúng ta đang trong một đợt ‘soán ngôi’ như hồi Delta lấn áp Alpha, ông Moore nói. Ngược lại, Omicron có thể giống như Beta, chứng tỏ khả năng làm giảm hiệu quả của vaccine nhưng không bao giờ trở thành mối đe dọa toàn cầu. “Sẽ thú vị khi thấy…hai biến thể này đối đầu với nhau như thế nào và chúng cạnh tranh giành nạn nhân ra sao” trong một nước tiêm chủng cao, bác sĩ Amesh Adalja, một chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm An ninh Y tế Johns Hopkins, nói. Các vaccine khác thì sao? Các cuộc nghiên cứu trong phòng thí nghiệm về các vaccine của Moderna, AstraZeneca và Johnson & Johnson cũng đang được tiến hành. Những cuộc nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng của biến thể Omicron trên các mẫu máu của những người từng bị nhiễm COVID và những người đã tiêm chủng. Nhiều nhà khoa học dự kiến ba loại vaccine này cũng sẽ cho thấy giảm sút trong khả năng trung lập hóa Omicron so với những biến thể trước đây. Vacine của Moderna dùng kỹ thuật tương tự như Pfizer/BioNTech, nhưng cho thấy bảo vệ lâu dài hơn chống lây nhiễm đối với các biến thể trước, và người ta tin rằng lợi thế này nhờ vào liều lượng cao và khoảng cách lâu hơn giữa hai liều tiêm. Moderna có thể ít bị giảm kháng thể trung lập hoá virus so với Pfizer, ông Adalja nói. Hãng Sinovac Biotech của Trung Quốc nói đang tiến hành những cuộc nghiên cứu để xem vaccine dùng virus bất hoạt của họ có thể chống lại Omicron hay không, hay họ cần phải phát triển vaccine mới. Có thể phải mất ba tuần nữa mới biết được vaccine Sputnik của Nga chống Omicron hữu hiệu như thế nào, ông Kirill Dmotriev, người đứng đầu Quỹ Đầu tư Trực tiếp của Nga, nói với CNBC.  
......

Covid: Hố ngăn cách giàu – nghèo sâu thêm đe dọa tương lai nhân loại

Covid làm trầm trọng thêm hố sâu ngăn cách giàu nghèo. Ảnh minh họa : Xếp hàng chờ xét nghiệm tại New York, đầu tháng 12/2021. REUTERS - JEENAH MOON Trọng Thành  - RFI Ba đảng chính trị Đức thỏa thuận lập được chính phủ sớm hơn dự kiến. Chính phủ « Đèn Ba Màu » của nước Đức có ý nghĩa gì với Pháp, với Liên Hiệp Châu Âu? Đây là chủ đề lớn của nhiều báo Pháp hôm nay, 08/12/2021. Hố sâu ngăn cách giàu – nghèo ngày càng nghiêm trọng hơn đe dọa tương lai nhân loại là chủ đề chính của Le Monde, nhân kết quả điều tra chưa từng tại hơn 100 quốc gia, công bố hôm qua. Le Monde nhấn mạnh : Chuyển đổi sang nền kinh tế Xanh là con đường mà nhân loại buộc phải tiến hành trong những thập niên tới, « thách thức lớn nhất » là bảo đảm được « công bằng xã hội » trong tiến trình gian nan này. Nhật báo cánh trung Pháp với tựa đề « Bất bình đẳng hủy hoại hành tinh như thế nào » giới thiệu kết quả điều tra « chưa từng có » của World Inequality Lab (WIL), tổng kết tình trạng « bất bình đẳng về thu nhập và tài sản » từ hai thế kỷ nay, để định vị xem xã hội đương đại của chúng ta đang ở đâu về chuyện này. Các đại gia kiếm thêm hàng nghìn tỉ đô la nhờ Covid Với Covid, các đại gia đã giàu càng giàu hơn, dân đã nghèo càng nghèo hơn. Bài xã luận Le Monde, nhan đề « Để xã hội được bình đẳng hơn, giải pháp phải là chính trị », giải thích : hố sâu ngăn cách giàu nghèo không phải là chuyện mới, tuy nhiên tình hình trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều với đại dịch Covid-19. Trong đại dịch, nhóm những người giàu nhất càng giàu hơn nữa, tình trạng của nhóm những người nghèo khổ bấp bênh nhất lại càng trở nên tệ hại hơn nữa. Năm 2020 trong đại dịch, các tỉ phú đã kiếm thêm được hơn 3.000 tỉ đô la, nhờ giá bất động sản và cổ phiếu gia tăng. Hơn 10% dân số giàu nhất thế giới sở hữu hơn ba phần tư tài sản của nhân loại, trong lúc 50% dân cư thế giới, gồm những người nghèo nhất, sở hữu 2%. Le Monde nhấn mạnh là đại dịch Covid là nhân tố làm hố sâu ngăn cách giàu - nghèo thêm rộng ra, khác hẳn với nhiều cuộc đại khủng hoảng, khiến khoảng cách giảm bớt, như hai cuộc đại chiến thế giới, hay khủng hoảng kinh tế 1929. Tại các nước phát triển, chính quyền rót những khoản tiền trợ cấp khổng lồ để bảo vệ doanh nghiệp, duy trì thu nhập, tránh nghèo đói bùng phát, nhưng bên hưởng lợi, phần lớn là các đại gia, điều này khiến khoảng cách giàu nghèo tăng mạnh hơn. Ba điều khẩn cấp: Tăng thuế, đẩy mạnh giáo dục-y tế và chia sẻ « trách nhiệm môi trường » Theo Le Monde, có « ba sự thật hiển nhiên » mà chính quyền các nước phải đối mặt. Thứ nhất là không thể tránh khỏi việc tăng thuế nhắm vào các tài sản lớn, được hưởng lợi nhờ đại dịch, để bù lấp hố ngăn cách giàu – nghèo. Việc cộng đồng quốc tế thỏa thuận đánh thuế tối thiểu 15% các công ty đa quốc gia chỉ là bước đầu. Thứ hai là cần phải có chính sách thu hẹp bất bình đẳng thông qua đầu tư cho giáo dục, y tế, lĩnh vực vốn được nhiều nơi coi là gánh nặng ngân sách. Về điểm này, việc Hoa Kỳ bắt đầu hướng sang học tập mô hình châu Âu, nơi « dịch vụ công » được coi là « phát triển nhất thế giới » là một dấu hiệu tích cực. Điều hiển nhiên thứ ba thứ ba là phải bảo đảm gánh nặng đóng góp cho cuộc chiến chống biến đổi khí hậu phải công bằng. Những gia đình có tài sản lớn nhất phải đóng góp nhiều hơn. Le Monde nhắc lại bài học của phong trào phản kháng « Áo Vàng » tại Pháp, khi gánh nặng « chuyển đổi sinh thái » bị chính quyền đặt chủ yếu lên vai những người nghèo nhất. Nhật báo cánh trung Pháp khép lại với lời cảnh báo : « cuộc khủng hoảng hiện nay bắt buộc chúng ta phải tính đến ba sự thật hiển nhiên nay, trước khi quá muộn ». Du lịch không gian gây tổn hại khủng khiếp cho khí hậu Nhật báo thiên tả Libération có nhiều bài viết về chủ đề « bất bình đẳng ». Về bất bình đẳng trong trách nhiệm với môi trường, Libération có bài tố cáo các chuyến bay du lịch lên không gian là thủ phạm gây ô nhiễm trầm trọng. Minh chứng rõ ràng cho tình trạng bất bình đẳng khủng khiếp giữa những người giàu nhất với xã hội. Tỉ phú Nhật Yusaku Maezawa có chuyến bay lên trạm không gian quốc tế hôm nay. Ngày mai, đến lượt tỉ phú Mỹ Jeff Bezos có chuyến bay lên không gian với 6 người khác. Mỗi chuyến bay như thế xả ra hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tấn CO2, trong lúc để thực thi hiệp định Khí hậu Paris, giữa Trái đất không tăng quá 1,5°C, mỗi người không được phép phát thải quá 2 tấn CO2/năm. Libération cho biết tình hình sẽ càng trở tồi tệ hơn trong những năm tới, khi dịch vụ du lịch không gian phát triển mạnh. Libération điểm mặt các thủ phạm chính của những « hành động điên rồ » này (« xét về mặt xã hội và sinh thái ») : Space X, Blue hay Virgine Galactic. Libération nhấn mạnh là 10% người giàu nhất thế giới chịu trách nhiệm về một nửa số lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Dân nước nghèo ít tiêm chủng: Nguy cơ biến thể mới « kháng mọi vac-xin » Trang nhất Libération hôm nay cũng dành cho chủ đề bất bình đẳng với tựa lớn « Hãy cấp thật nhanh vac-xin cho các nước nghèo nhất ». Libération nhấn mạnh là, đúng một năm sau mũi tiêm chủng Covid đầu tiên tại châu Âu, cho đến nay mới chỉ có 8% dân các nước nghèo nhất nhận được liều đầu tiên. Tỉ lệ này ở các nước phát triển là 65%. Bài xã luận của Libération « Ích kỷ » lưu ý là không phải ngẫu nhiên mà biến thể Omicron mới đang gây lo lắng xuất hiện tại Nam Phi, nơi tỉ lệ tiêm chủng mới là khoảng 25%. Tờ báo nhắc lại là xác suất cao cho việc virus lưu truyền mạnh, dẫn đến các biến thể mới, là nơi dân cư ít được tiêm chủng. Libération cảnh báo, « sự ích kỷ » của một số nước giàu và tập đoàn dược phẩm có thể dẫn đến hệ quả là trong tương lai xuất hiện một biến thể « kháng được tất cả các vac-xin ».   Các nước nghèo không có đủ vac-xin vì rào cản bằng sáng chế. Libération có bài phỏng vấn chủ tịch tổ chức Y Sĩ Không Biên Giới, bà Carine Rolland với tựa đề « Chúng ta có thể sẽ phải trả giá đắt cho các sai lầm của chúng ta trong nhiều năm ». Chủ tịch Y Sĩ Không Biên Giới kêu gọi dỡ bỏ ngay lập tức quy định bảo vệ bằng sáng chế với vac-xin Covid-19, để thế giới có thể thoát được cuộc khủng hoảng y tế hiện nay. Bà Carine Rolland cũng chỉ rõ vì sao bế tắc. Ví dụ cụ thể là, công ty BioNtech (Đức) sở hữu vac-xin Pfizer chống lại việc dỡ bỏ bằng sáng chế, bởi họ sẽ thu được nhiều lời lãi nhất do việc bán được vac-xin cho các nước giàu với giá cao, hơn là bán vac-xin với giá thấp cho các nước nghèo. Chính phủ liên minh Đức : Những thách thức đầu tiên Nước Đức có chính mới là chủ đề chính của nhiều báo Pháp hôm nay. « Những thách thức với tân thủ tướng Olaf Scholz » là tít trang nhất của Le Figaro. « Thách thức đầu tiên » với tân thủ tướng Đức Xã hội – Dân chủ là phải dung hòa được các cương lĩnh về kinh tế gần như đối lập nhau của hai đảng khác trong liên minh « chưa từng có », đảng Xanh và đảng Tự do – Dân chủ. Đảng Xanh muốn đầu tư mạnh cho cơ sở hạ tầng, theo hướng chuyển đổi sang nền kinh tế Xanh, đảng Tự do – Dân chủ muốn trở lại với chính sách kinh tế khắc khổ trước đại dịch. « Olaf Scholz, vị thủ tướng tạo niềm tin »  Báo Le Monde tỏ ra rất tin tưởng vào ê-kíp mới lãnh đạo nước Đức, với bài « Olaf Scholz, vị thủ tướng tạo niềm tin ». Le Monde thuật lại cuộc phỏng vấn đầu 2020, với hai cố vấn của ông Olaf Scholz, lúc đó là bộ trưởng Tài Chính trong chính phủ liên hiệp của bà Merkel. Hai cố vấn của Olaf Scholz dự báo cấp trên của họ là người nhiều khả năng nhất trở thành thủ tướng Đức. Vào thời điểm đó, đảng Xã hội – Dân chủ chỉ đạt 15% ủng hộ của cử tri, trong lúc đảng CDU-CSU được 40%, đảng Xanh gần 20%. Vào thời điểm đó, một trong hai cộng sự của Olaf Scholz nhấn mạnh « người Đức sẽ chọn sự ổn định và liên tục » trong bối cảnh đầy bất trắc hiện nay. Và « người có khả năng nhất để làm được điều này là Olaf Scholz ». Le Monde cũng có bài phân tích về « Những cân bằng tinh tế của chính phủ liên minh ‘‘Đèn Ba Màu’’ ». Đặc biệt đáng chú ý là thế đối đầu giữa hai nhân vật hàng đầu của chính phủ, sau thủ tướng. Bộ trưởng Tài Chính Linner, đảng Tự Do – Dân Chủ, và bộ trưởng Kinh tế và Khí hậu Habeck, đảng Xanh. Khát vọng Đức hướng đến Liên Bang Châu Âu đồng điệu với Pháp Chính phủ mới của nước Đức có ý nghĩa thế nào với Pháp và Liên Âu là câu hỏi mà Le Figaro và La Croix cùng đặt ra. Xã luận Le Figaro nhan đề « Châu Âu của nước Đức » nhấn mặt đến phương diện xây dựng châu Âu. Thứ nhất là tân chính phủ Đức sẽ giúp cho chính quyền Macron « thúc đẩy việc xây dựng châu Âu ». « Khát vọng châu Âu » của tân thủ tướng Olaf Scholz có thể cộng hưởng với khát vọng châu Âu của tổng thống Pháp, được đưa ra năm 2017, nhưng đã không được các đồng minh châu Âu hưởng ứng. Mong muốn của Pháp tăng cường khả năng quốc phòng của châu Âu có thể nhận được hậu thuẫn của Đức. Chính trị gia đảng Xanh Annalena Baerbock, tân ngoại trưởng Đức, ủng hộ chính sách tăng cường thống nhất chính sách đối ngoại của châu Âu, từ bỏ quy tắc đồng thuận 100% giữa các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, Le Figaro nhấn mạnh là : một nước Đức ủng hộ mạnh mẽ cho việc nâng cao sự thống nhất của châu Âu, cũng sẽ khiến châu Âu « mang đậm chất Đức ». Le Figaro cũng cho biết rõ là tân chính phủ ba đảng của Đức cho biết muốn nhanh chóng khởi động đối thoại với Pháp về các cải cách liên quan đến châu Âu. Quyết tâm hành động vì châu Âu của tân thủ tướng mạnh hơn nhiều so với người tiền nhiệm, Angela Merkel, có thể thúc đẩy « Liên Hiệp Châu Âu hướng đến một Nhà nước Liên Bang ». Mục tiêu này được ghi rõ trong thỏa thuận lập chính phủ liên hiệp ba đảng nước Đức. « Một Liên Âu có chủ quyền » đặc biệt là chủ trương của đảng Xanh. Khác biệt lớn Đức - Pháp đòi hỏi tinh thần thỏa hiệp Chủ đề lớn của báo Công Giáo La Croix hôm nay cũng là chính phủ liên minh ba đảng của Đức, nhưng với một góc nhìn rất khác. Tựa lớn của La Croix là : « Thỏa thuận của Đức làm Paris chao đảo », nhấn mạnh đến những điểm khác biệt lớn trong chương trình hành động của chính phủ Đức, về nhập cư hay năng lượng tái tạo. Xã luận nhật báo Công Giáo, với nhan đề « Sau sức mạnh bình thản » (giai đoạn 16 năm cầm quyền của bà Merkel), nhấn mạnh đến việc nước Đức sắp bước vào giai đoạn của « các cải cách táo bạo ». Về mặt hình thức, tân thủ tướng Đức thể hiện là người tiếp nối « phong cách » của thủ tướng tiền nhiệm, nhưng theo La Croix, về thực chất, các cải cách của nước Đức trong thời gian tới sẽ tác động rất mạnh đến các nước láng giềng, trước hết là Pháp. Về mặt chính trị châu Âu, khác hẳn bà Merkel, tân chính phủ Đức sẽ thúc đẩy những cải cách triệt để đối với các định chế châu Âu theo hướng mô hình Liên Bang. Về mặt môi trường, chủ trương của chính phủ Đức là 80% điện năng sẽ xuất xứ từ năng lượng tái tạo trước 2030. Lập trường này là khác hẳn với các chính trị hàng đầu của Pháp. Bầu cử Pháp sẽ diễn ra trong ít tháng nữa, chắc chắn hai bên sẽ có nhiều thảo luận sôi nổi. Cho dù thế nào, La Croix kết luận, để tránh cho Liên Âu bị tê liệt, Pháp và Đức phải tìm được thỏa hiệp. https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20211208-covid-ho-ngan-cach-giau-ngheo-sau-them-de-doa-tuong-lai-nhan-loai
......

Phận bạc của những tay nhà giàu Trung Quốc

Nhân viên bảo vệ trước cửa nhà một đại gia Trung Quốc tại Thượng Hải. AP Thanh Hà - RFI Tiền bạc, danh vọng và kể cả uy tín lẫy lừng trên thế giới không còn là những lá bùa hộ mạng cho những người giàu có tại Trung Quốc. Phải chăng đó là nét đặc thù của nền kinh tế thị trường theo mô hình xã hội chủ nghĩa của Bắc Kinh ? Trung Quốc là nơi quy tụ nhiều nhà tỷ phú nhất thế giới nhưng nhiều người trong số đó gặp tai ương. Nhà báo người Anh Gideon Rachman trên tờ Financial Times ngày 29/11/2021 trong bài viết mang tựa đề Tại sao giới tinh hoa ở Trung Quốc đang trên con đường đầy chông gai ? nhắc lại một thống kê khá xưa được báo China Daily cung cấp, ở thời điểm năm 2011, « 15 tỷ phú bị sát hại, 17 người tự vẫn, 7 chết vì tai nạn 14 trong số đó bị tử hình và 19 người chết vì bệnh tật ». Đó là chuyện của một chục năm trước. Tháng 3/2021 trang mạng Hồ Nhuận Hurun.net công bố danh sách các nhà tỷ phú Trung Quốc trong năm 2020. Vào thời điểm mà cả thế giới lao đao vì một con virus nhỏ thì Trung Quốc có thêm 253 doanh nhân tham gia câu lạc bộ khép kín của các đại gia bạc tỷ. Tính cả tại Hoa lục lẫn Hồng Kông, Trung Quốc dẫn đầu thế giới, với 992 người trong danh sách này. Về số lượng, Trung Quốc có đông tỷ phú hơn so với cả Mỹ (696 người) và Ấn Độ (177 người) cộng lại. Vẫn theo số liệu của trang mạng Trung Quốc này, điều thú vị là lần đầu tiên, không một ông vua địa ốc nào có tên trong số 10 tài sản lớn nhất tại Hoa lục. Thí dụ như trong trường hợp của sáng lập viên tập đoàn Evergrande, Hứa Gia Ấn (Xu Jiayin) : đang từ là người giàu có nhất tại Trung Quốc năm 2017, trong bảng xếp hạng 2020, ông này bị đẩy xuống hạng thứ 70 do khủng hoảng vì nợ nần.  Còn bản thân tỷ phú Hồng Kông Lê Trí Anh (Jimmy Lai), chủ báo Apple Daily, tài sản đã bị phong tỏa và đang phải ngồi tù vì luật an ninh quốc gia Bắc Kinh áp đặt tại đặc khu hành chính này. Hiếm nơi nào trên thế giới mà những nhà tài phiệt, những cái tên tuổi trong làng giải trí, hay của giới truyền thông, thể thao, dù có là niềm tự hào của đất nước, cũng chịu nhiều tai ương như trên quê hương của Mao Trạch Đông. Nhà báo trên tờ Financial Times kể lại trường hợp cụ thể của một đồng nghiệp Trung Quốc rất nổi tiếng trên đài truyền hình tại Hoa lục, là phóng viên trẻ Nhuệ Thành Cương (Rui Chenggang) mà ông đã gặp hồi năm 2014 tại Diễn đàn Kinh tế thế giới Davos. Nhưng chỉ một sớm một chiều, ngôi sao trên màn ảnh nhỏ đó không bao giờ còn được xuất hiện trước công chúng. Giờ đây đến lượt nữ vận động viên quần vợt Bành Súy mất tích rồi xuất hiện trở lại nhưng « tương lai chẳng có gì là chắc chắn » cho dù  thế giới đã lên tiếng đòi Bắc Kinh trả lời « Bành Súy đang ở đâu ? ». Không một ai được an toàn Tác giả bài báo, Gideon Rachman ghi nhận : tại Trung Quốc « những người giàu có, nổi tiếng và quyền lực đều dễ sa cơ, dễ bị thất sủng dễ mất tích hay gặp phải những gì còn tệ hơn thế nữa ». Tháng 9/2021 một người « tay trắng dựng lên cơ đồ », trở thành tỷ phú bất động sản, là ông Thẩm Đống (Desmond Shum) đã cho ra mắt một cuốn sách mang tên Red Roulette trong đó ông kể lại thăng trầm của chính mình. Cùng với vợ là bà Đoàn Vĩ Hồng (Whitney Duan) họ từng dễ dàng chi ra 100.000 đô la tiền rượu trong một bữa ăn ở Paris. Họ phát đạt nhờ có được những chiếc ô dù rất tốt. Điểm tựa thứ nhất của bà là một người thế lực trong giới « áp-phe ». Thế nhưng, gió đã xoay chiều khi nhân vật đó « mất tích rồi bị tử hình ». Nhưng tại Trung Quốc, để thành công bắt buộc phải có một điểm tựa về chính trị. Vị ân nhân đó của cặp vợ chồng tỷ phú Thẩm Đống-Đoàn Vĩ Hồng là ông Tôn Chính Tài (Sun Zhengcai) người có lúc được coi là có triển vọng kế vị ông Tập Cận Bình. Nhưng rồi họ Tôn bị khai trừ khỏi Đảng, năm 2018 lãnh án chung thân vì tội tham nhũng. Một mối quan hệ nguy hiểm khác của bà Đoàn Vĩ Hồng chính là phu nhân cựu thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo. Bản thân cựu lãnh đạo Trung Quốc này cũng đang trong tầm ngắm của chế độ từ khi ông ra mắt hồi ký về mẹ ông. Cuốn sách đó bị coi như một lời chỉ trích gián tiếp nhắm vào Tập Cận Bình và ấn phẩm này đã nhanh chóng biến mất khỏi các hiệu sách, cũng như trên các cổng vào tìm kiếm thông tin trên mạng. Quyền sinh sát trong tay Đảng Báo tài chính Anh, Financial Times đương nhiên chú ý nhiều đến trường hợp của nhà tỷ phú Mã Vân (Jack Ma). Dù đã trở thành ông vua trong ngành mua bán trên mạng, là doanh nhân nước ngoài đầu tiên bắt tay tỷ phú Mỹ Donald Trump khi ông vừa đắc cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2016, là một ngôi sao trên các diễn đàn kinh tế uy tín của thế giới, số phận ông chủ Alibaba vẫn trong tay Đảng Cộng Sản Trung Quốc. Chỉ một lời chỉ trích cung cách quản lý của Nhà nước hồi tháng 10/2020 cũng đủ để họ Mã trở thành « một cái bóng ». Cũng tác giả bài báo, Gideon Rachman, cho rằng, lẽ ra Bắc Kinh phải hãnh diện vì ông Mạnh Hoành Vĩ (Meng Hongwei) người Trung Quốc đầu tiên lãnh đạo cơ quan Cảnh Sát Quốc Tế, Interpol nhưng rồi trong một chuyến về nước năm 2018 ông này đã « biệt vô âm tín » trước khi bị buộc tôi tham nhũng và lãnh án hơn 13 năm tù. Tóm lại tại Trung Quốc « không một ai được an toàn » dù có là những ngôi sao đầy triển vọng trên chính trường, dù là biểu tượng của sự thành công tại một quốc gia đã vươn lên đến đỉnh cao trong một số lĩnh vực như thể thao như trường hợp của vận động viên Bành Súy, hay nghệ thuật như giải thưởng dương cầm Chopin, nhạc sĩ Lý Vân Địch (Yindi Li) … Cũng nhà báo Rachman lưu ý độc giả về mô hình kinh tế khá đặc biệt của Trung Quốc : nơi mà « các hoạt động kinh doanh phải dựa vào những mối liên hệ (với các quan chức trong guồng máy lãnh đạo) » vì vậy mà mọi người đều nằm trong « vùng xám » như trường hợp của cặp vợ chồng tỷ phú địa ốc Thẩm Đống. Các doanh nhân Trung Quốc thành đạt cũng nhờ có sự nâng đỡ của Đảng, nhưng tất cả đều có thể tan vỡ cũng chính vì hệ thống từng giúp họ ngồi trên những núi bạc.  Tỷ phú Trung Quốc đoản mệnh ? Mở lại với báo cáo chính thức của China Daily năm 2011 : tờ báo này tổng kết 72 tỷ phú Trung Quốc đều gặp tai ương, không bị tù đầy, tử hình thì cũng gặp tai nạn. Đó là không kể trường hợp cố lãnh đạo tập đoàn HNA. Báo Libération (tháng 3/2019) đã có bài điều tra về cái chết đáng ngờ của ông Vương Kiện (Wang Jian), 56 tuổi, chủ tịch HNA hoạt động trong ngành tài chính, khách sạn, hàng không … Họ Vương đã chết trong một « tai nạn » tại vùng Lubéron, miền nam nước Pháp. Cảnh sát điều tra nói đến một « cái chết ngu xuẩn » khi nhà tỷ phú Trung Quốc này « ngã từ trên một bức tường cao 8 mét » trong lúc ông cầm ống kính để chụp hình. Nhưng tại Hoa Kỳ, một tỷ phú Trung Quốc khác, là ông Quách Văn Quý (Guo Wengui) quả quyết đây là một vụ « ám sát chính trị » bởi Vương Kiện « biết quá nhiều về liên hệ mờ ám giữa tập đoàn do ông điều hành với chính quyền Bắc Kinh- đặc biệt là về vai trò của Vương Kỳ Sơn, cánh tay mặt của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ». Điều tra của báo Libération khi đó nhắc lại : HNA trên danh nghĩa là một tập đoàn tư nhân, là biểu tượng thành công của tư bản đỏ Trung Quốc, trị giá « hàng trăm tỷ đô la » nhưng bản thân tập đoàn này lại « nợ nần chồng chất ». Tổng nợ của công ty ước tính khoảng 90 tỷ đô la tương đương với « 250 % doanh thu của tập đoàn ». Trước cái chết đáng ngờ của lãnh đạo HNA ở miền nam nước Pháp thì tại Macao, một nhà tài phiệt Trung Quốc khác đã chết vì « ngã từ chung cư » và tai nạn xảy ra trước ngày Macao khánh thành cây cầu nối liền sòng bạc lớn nhất châu Á này với Hoa Lục. Về phần tỷ phú Mã Vân, ông chủ Alibaba có lẽ linh cảm hậu vận không hay của những đại gia Trung Quốc nên đã sớm thông báo về  hưu non, vậy mà vẫn không tránh khỏi búa rìu của Bắc Kinh. Người ta không còn thấy Jack Ma xuất hiện trên các diễn đàn kinh tế thế giới bên cạnh những Bill Gates hay Jeff Bezos, Elon Musk... Alibaba và những chi nhánh của nhà phân phối trên mạng này liên tục « lãnh đòn » trong nỗ lực của chính quyền Trung Quốc đưa « công nghệ kỹ thuật số vào khuôn phép ». Trông người lại nghĩ đến ta : những nhà tỷ phú mới nổi lên tại Trung Quốc như Trương Nhất Minh (Zhang Yiming) sáng lập viên Bytedance, rút được kinh nghiêm gì từ những người đi trước hay không ? Mới 38 tuổi, không hiểu rằng tài sản 53 tỷ đô la của anh có độ bền tới mức độ nào ?   https://www.rfi.fr/vi/ch%C3%A2u-%C3%A1/20211203-ph%E1%BA%ADn-b%E1%BA%A1c-c%E1%BB%A7a-nh%E1%BB%AFng-tay-nh%C3%A0-gi%C3%A0u-trung-qu%E1%BB%91c?fbclid=IwAR26Pic3wxXEjUvH62lTE6uyCZxtcMly0hrH0S7K6fy8RrYWWG86KtcaqJU&ref=fb_i  
......

Tiêm liều 3 : Các loại vac-xin có thích ứng được với các biến thể ?

Tại một điểm tiêm chủng ngừa Covid-19 ở thành phố Saint Jean de Luz, phía tây nam Pháp, ngày 29/11/2021 © AP Photo/Bob Edme Anh Vũ  - RFI| Tại Pháp, chiến dịch tiêm vac-xin ngừa Covid-19 liều thứ 3 đã được mở rộng cho các đối tượng từ 18 tuổi trở lên. Không ít người có những thắc mắc về liều tiêm chủng nhắc lại này. Thành phần và hoạt tính trong vac-xin liều 3 có được thay đổi không ? Đây là câu hỏi chính đáng khi biến thể virus Delta lây lan hơn virus corona ban đầu đang tràn lan ở châu Âu.  Trong lúc đó, các loại vac-xin hiện có đều được bào chế trên cơ sở virus gốc. Các nhà bào chế có làm gì để vac-xin của họ thích ứng với biến chủng Delta? Trước hết cần nhắc lại là tiêm vac-xin tức là tiêm vào cơ thể một mảnh virus để cơ thể sản sinh ra miễn dịch tự vệ với virus đó. Trong trường hợp cụ thể đối với Covid-19, các loại vac-xin ngừa virus Sars-CoV2 cho phép hệ miễn dịch nhận biết các protéine có tác dụng như « chìa khóa » để virus xâm nhập vào tế bào cơ thể người. Proteine này có tên gọi tiếng Anh là « spikes » nằm trên bề mặt virus. Nhưng protéine này không cố định, tùy theo các biến thể khác nhau, nó có thể thay đổi để tồn tại bằng cách đột biến gien. Proteine này càng đột biến thì các chìa khóa vào tế bào cũng thay đổi so với phiên bản ban đầu làm cho hệ miễn dịch đã có được từ tiêm chủng hay tự nhiên không còn nhận biết được và kháng thể tạo ra trước sẽ kém hiệu quả. Điều này gần giống với những gì diễn ra với biến thể Delta, nhưng ở mức độ hạn chế. Virus corona đã có hơn chục đột biến ở protéine Spike so với virus gốc. Nhưng những thay đổi đó không đủ vô hiệu hóa vac-xin. Chuyên gia nhiễm trùng học Pháp  Odile Launay giải thích : « Hiện tượng giảm công hiệu vac-xin được ghi nhận với biến thể Delta không lớn. Điều này còn là do thời gian từ mũi tiêm đầu tiên ». Ông Jean-Daniel Lelièvre giáo sư miễn dịch học, trưởng khoa bệnh truyền nhiễm bệnh viện Henri-Mondor, Créteil, Pháp thì khẳng định, « việc tiêm liều vac-xin thứ 3 có công hiệu tốt chống các thể nặng. Trên cơ sở những yếu tố đó mà các nhà bào chế không triển khai vac-xin mới thích ứng với biến thể Delta.  Khi biến thể không khác nhiều với virus gốc, thì không cần thiết phải làm lại toàn bộ sơ đồ vac-xin bằng loại mới ». Hãng Moderna cách đây vài tháng đã bào chế một loại vac-xin thích ứng với biến thể Bêta, xuất hiện ở Nam Phi tháng 5/2020. « Họ đã chứng minh rằng tỷ lệ kháng thể có được sau tiêm liều thứ 3 với vac-xin cũ và vac-xin chống Bêta là như nhau », theo giáo sư Jean-Daniel Lelièvre. Biến thế Beta này hầu như không còn tìm thấy trên thế giới từ tháng 9/2021, theo các dữ liệu của Tổ Chức Y Tế Thế Giới. Hiện tại chưa có cập nhật các loại vac-xin Tất cả các hãng bào chế Moderna, Pfizer/BioNTech, Janssen hay AstraZeneca đều chưa đưa ra thị trường phiên bản cập nhật vac-xin. Ngay cả liều lượng cũng không bị thay đổi, chỉ có Moderna cho giảm một nửa lượng ARN thông tin cho liều thứ 3. Vac-xin của Moderna ngay từ đầu đã có liều lượng cao hơn Pfizer. « Mũi tiêm nhắc lại của Moderna chứa 50 micrograme ARN thông tin, trong khi của Pfizer có 30 micrograme », giáo sư miễn dịch học Stéphane Paul, thành viên Ủy ban vac-xin Covid 19 của Pháp cho biết cụ thể. Chuyên gia này cho rằng không cần phải đưa nhiều hoạt chất vào liều tiêm nhắc để đánh thức các tế bào miễn dịch sản xuất kháng thể. Tuy nhiên các nhà khoa học đều không tin vac-xin chống biến thể Delta là thừa. Nếu có liều nhắc lại riêng cho biến thể Delta thì vẫn tốt hơn. Theo giáo sư Stéphane Paul, « nhưng trên thực tế việc này cần có thời gian. Cách tính toán là thế này : Nên chăng đợi thêm 6 tháng để tiêm liều nhắc lại hiệu quả hơn hay  tiêm nhanh và sớm hơn với vac-xin gốc ? » Dù sao cũng không loại trừ trong tương lai sẽ có một công thức vac-xin mới. Biến thể Omicron vừa được phát hiện lại càng khẳng định hướng này. Dù hiện tại, người ta không biết liệu vac-xin hiện nay có còn công hiệu chống lại biến thể mới này hay không ? Các kết quả phân tích phải đợi trong hai tuần nữa. « Với các loại vac-xin công nghệ ARN thông tin, không khó lắm để triển khai một loại vac-xin mới. Nhưng đi kèm với việc đó là phải triển khai quy trình sản xuất riêng. Chỉ khi nào vac-xin thực sự mất nhiều công hiệu thì mới tính đến chuyện thay đổi ». Theo các chuyên gia, trong trường hợp phải bào chế vac-xin mới các hãng dược cũng có thể sẽ không phải làm lại tất cả các xét nghiệm lâm sàng từ A đến Z. Nhưng họ sẽ phải tiến hành các nghiên cứu so sánh sinh học, thí dụ như giữa 1000 người đã tiêm nhắc lại với vac-xin cũ và 1000 người người khác được tiêm vac-xin mới. Dự tính cập nhật vac-xin với Omicron Rất năng động, các phòng thí nghiệm Pfizer, Johnson&Johnson và cả Moderna ngay hôm thứ Hai tuần này (29/11) cho biết họ đã bắt đầu nghiên cứu về một phiên bản mới vac-xin chống Covid nhằm riêng vào biến thể Omicron, trong trường hợp các loại vac-xin hiện có không đủ hiệu quả chống biến thể mới. Ngày 30/11, Cơ quan quản lý thuốc châu Âu đã có phản hồi, bảo đảm rằng các loại vac-xin được thích ứng chống lại biện thể mới Omicron có thể sẽ được cấp phép trong vòng 3 đến 4 tháng nếu vac-xin đó là cần thiết. Người ta vẫn còn chưa biết các đặc tính của biến thể này, nhưng dù gì độ nhạy cảm của biến thể mới này với vac-xin sẽ không phải hoàn toàn không lo lắng, theo đa số các chuyên gia. Hầu hết đều khẳng định sự cần thiết phải nhanh chóng tiến hành tiêm liều thứ 3. Mặt khác, mũi  nhắc lại sẽ càng có hiệu quả hơn khi phải tiêm loại khác với hai mũi ban đầu. «  Nhiều người ban đầu tiêm vac-xin AstraZeneca, sau đó tiêm nhắc lại bằng Pfizer hay Moderna, cho thấy phản ứng miễn dịch mạnh hơn, biết đâu lại kháng tốt hơn với các biến thể », giáo sư Stéphane Paul nhấn mạnh. Không loại trừ trong tương lai, các hãng dược sẽ quan tâm đến một loại vac-xin đa dụng để có thể chống lại cùng lúc nhiều biến thế. « Việc làm này cần triển khai các quy trình lâm sàng riêng, khó quản lý trong giai đoạn đại dịch như hiện nay », giáo sư Paul khẳng định. Ông cho rằng, nếu tiêm nhắc lại định kỳ là cần thiết cho mọi người hay một bộ phận dân cư thì có lẽ người ta sẽ đi theo hướng đó. (Theo Le Figaro)  
......

Chặt Cây

Đường Nguyễn Bỉnh Khiêm  bị tàn phá  gây tiếc nuối trong lòng dân Sài Gòn Do Duy Ngoc   Chỉ cần một cây cổ thụ cả trăm năm trốc gốc, người ta chặt hết cây của một con đường. Có lẽ trên thế giới, kể cả các nước lạc hậu, người ta cũng không bao giờ xử sự như thế. Đó là quan niệm không quản được thì diệt. Một lối tư duy kỳ lạ và hiếm thấy.    Đấy là trường hợp hàng cây lâu năm ở đường Nguyễn Bỉnh Khiêm đang bị xử lý gây tiếc nuối trong lòng dân Sài Gòn. Nhất là những người có nhiều kỷ niệm với hàng cây trên con đường này. Đó là một trong mấy con đường đẹp của Sài Gòn còn sót lại sau những chiến dịch triệt hạ những cổ thụ của thành phố. Một con đường Tôn Đức Thắng(Cường Để) đẹp như tranh mất hàng trăm năm mới có được đã từng bị chặt hạ, san phẳng. Và giờ đến Nguyễn Bỉnh Khiêm. Con đường đã từng đi vào văn học, nghệ thuật với tà áo dài Trưng Vương, với khung trời nhiều kỷ niệm của những chàng học sinh trường Võ Trường Toản một thời.   Con đường chỉ dài một cây số với hai hàng cây cao vút giờ còn những cây chặt cụt đầu ngậm ngùi với khoảng trời xanh. Chỉ vì một cây bị bật gốc, người ta hạ luôn một con đường. Và từ nay khung trời kỷ niệm đó chỉ còn những gốc cây nham nhở và rồi năm tháng sẽ xoá nhoà đi. Cùng đợt này, nhiều cây lớn trong thành phố cũng sẽ bị đốn cụt như hàng cây ở đường Trần Hưng Đạo, Nguyễn Công Trứ, Công xã Paris (quận 1); Võ Thị Sáu, Pasteur, Nguyễn Thiện Thuật (quận 3); Mai Văn Thưởng (quận 6); Trường Sơn (quận 10); Hồng Bàng, Nguyễn Kim (quận 5).   Đến một lúc nào đó, thành phố sẽ chỉ là những khối bê tông sừng sững, khô cứng, lạnh lùng, sẽ không còn bóng cây xanh. Hồn của những con phố cũng không còn nữa, ký ức cũng bị đánh cắp và vẻ đẹp của thành phố này cũng chẳng còn. Phải mất gần cả thế kỷ, thành phố mới có được những hàng cây. Nhưng chỉ cần một nhát cưa, người ta sẽ xoá sạch. Vẫn biết cây cối trăm năm sẽ bị mối mọt, côn trùng tấn công làm gãy đổ. Nhưng nhiệm vụ của những tổ chức liên quan là chăm sóc, là nuôi dưỡng cho nó tồn tại chứ không phải là chặt đầu nó khi có sự cố xảy ra. Quản lý như thế thì cần gì có chuyên môn nhỉ? Ở nước ngoài có những con đường với những cây cổ thụ mấy trăm năm, khoa học kỹ thuật bây giờ dư sức để bảo dưỡng và chăm sóc chúng tồn tại. Sao lại phải chặt đi? Nhìn những gốc cây bị đốn hạ, lõi cây còn quá đẹp chưa bị hư hỏng chút nào, nếu nuôi dưỡng đúng cách chúng sẽ vẫn tồn tại cả thế kỷ nữa.   Ông Nguyễn Công Sơn, Trưởng phòng kỹ thuật Công ty Công viên cây xanh TP HCM, cho biết hiện trong tổng 14 cây xanh, đơn vị đã chặt và di dời 11, còn 3 cây trên đường Trần Hưng Đạo, Mai Xuân Thưởng và Nguyễn Kim sắp xử lý. "Các cây sau khi đốn hạ được cắt thành từng lóng, sau đó kiểm đếm và đưa về bãi gỗ ở huyện Hóc Môn, chờ làm các thủ tục thẩm định để đấu giá"   Thử hỏi số tiền thu được khi bán cây được bao nhiêu mà phải đánh đổi những mảng xanh nhiều kỷ niệm của một thành phố? Đấu giá thu về mấy tiền mà phá nát hồn của những con đường? Chỉ biết buồn và tiếc nuối cho những hàng cây và những con đường rợp bóng từ đây không còn thấy nữa. 18.11.2021 DODUYNGOC
......

Biến chủng Omicron - những gì chưa biết?

Vu Hong Nguyen    Trong ngày vừa qua có lẽ mọi người trên thế giới đang rất lo lắng với tin tức về biến chủng mới của virus SARS-CoV-2! Các thông tin hầu như có vẻ rất bi quan, hàng loạt các quốc gia đã tạm thời đóng cửa với các nước Châu Phi. Vậy chúng ta cần biết rõ các thông tin này như thế nào, những gì các nhà khoa học đã biết, những gì chưa chắc chắn và cần làm những gì để hiểu rõ hơn về biến chủng này?!   Bài nói trên Youtube hôm nay mình sẽ phân tích những thông tin liên quan để tìm ra hướng trả lời những câu hỏi trên.   Timeline của bài nói (khoảng 13 phút):   (1:18) Virus SARS-CoV-2 biến chủng như thế nào? (4:30) Những điều đã biết về chủng Omicron (6:30) Những điều chưa biết về chủng Omicron (8:05) Làm gì để tìm ra những câu trả lời cho những điều chưa biết?   Bảo trọng nhe bà con.   TS. Nguyễn Hồng Vũ, Viện Nghiên cứu ung thư, City of Hope, California, USA Cố vấn khoa học Ruy Băng Tím Tài liệu tham khảo: https://www.who.int/.../26-11-2021-classification-of... (Classification of Omicron (B.1.1.529): SARS-CoV-2 Variant of Concern) https://www.nature.com/articles/s41392-021-00644-x (Fast-spreading SARS-CoV-2 variants: challenges to and new design strategies of COVID-19 vaccines) https://theconversation.com/whats-the-difference-between... (What’s the difference between mutations, variants and strains? A guide to COVID terminology) https://www.mdpi.com/2076-0817/9/5/331/htm (The Human Coronavirus Disease COVID-19: Its Origin, Characteristics, and Insights into Potential Drugs and Its Mechanisms)   #drvunguyen #COVID19 #Omicron  
......

Biến thể cúm tàu mới ở châu Phi: "Biến thể tồi tệ nhất" cho đến nay?

Phan Ba   Các nhà nghiên cứu phát hiện một biến thể đáng lo ngại ở miền Nam châu Phi. Một biến thể cúm tàu mới với nhiều đột biến đang hoành hành ở đó. Nó không chỉ dễ lây lan hơn mà còn có thể chống lại sự bảo vệ qua chích ngừa.   Các chuyên gia lo ngại rằng biến thể B.1.1529 không chỉ rất dễ lây lan do số lượng đột biến lớn bất thường mà còn có thể đột phá lá chắn bảo vệ của vắc-xin một cách dễ dàng hơn. Viện về các bệnh truyền nhiễm Nam Phi NICD thông báo hôm qua, thứ Năm, rằng 22 trường hợp đầu tiên của biến thể mới B.1.1529 đã được phát hiện ở Nam Phi. Dự kiến sẽ có thêm nhiều trường hợp trong tiến trình phân tích bộ gen đang được thực hiện. "Mặc dù tình hình dữ liệu vẫn còn hạn chế, các chuyên gia của chúng tôi đang làm việc thêm giờ với tất cả các hệ thống giám sát để tìm hiểu về biến thể mới này và những tác động có thể có liên quan đến nó."   Bộ trưởng Y tế Joe Phaahla cho biết biến thể mới khẳng định rằng "sự thực là kẻ thù vô hình này rất khó lường". Ông kêu gọi người dân Nam Phi đeo khẩu trang, giữ khoảng cách và đặc biệt là đi chích ngừa.   "Biến thể tồi tệ nhất" cho đến nay?   Sau đó, Israel xếp các quốc gia Nam Phi, Lesotho, Botswana, Zimbabwe, Mozambique, Namibia và Eswatini vào diện "các quốc gia đỏ". Văn phòng Phủ Thủ tướng Naftali Bennett cho biết người nước ngoài không còn được phép nhập cảnh vào Israel từ các quốc gia này. Khi người Israel trở về nước từ những quốc gia này, họ phải cách ly trong khách sạn tới 14 ngày, nhưng có thể được ra ngoài nếu xét nghiệm âm tính hai lần sau một tuần.   Nhật Bản, Ấn Độ và Anh quốc cũng đang áp dụng các biện pháp tương tự. Có dấu hiệu cho thấy B.1.1529 thậm chí còn dễ lây lan hơn biến thể Delta và các loại vắc xin hiện có kém hiệu quả hơn.   Hãng thông tấn PA dẫn lời một chuyên gia từ Vương quốc Anh đánh giá rằng B.1.1529 là "biến thể tồi tệ nhất" được tìm thấy cho đến nay. Cho đến nay chỉ có các trường hợp được xác nhận ở Nam Phi, Botswana và Hồng Kông. Mới đây, theo thông tin chính thức, một người ở Israel được xác định là đã bị nhiễm biến thể mới này. Bộ Y tế cho biết người bị nhiễm bệnh này đã trở về Israel từ Malawi. Hai người khác là trường hợp nghi ngờ vẫn đang chờ kết quả xét nghiệm.   Ủy ban EU cũng muốn hạn chế việc đi lại từ miền nam châu Phi đến EU ở mức tối thiểu. Chủ tịch Ủy ban EU Ursula von der Leyen thông báo trên Twitter rằng chính quyền Brussels sẽ đề xuất với các quốc gia EU rằng họ cần nên đình chỉ giao thông hàng không qua những biện pháp khẩn cấp đã được dự kiến.   Phan Ba
......

Thế hệ 5G và những ứng dụng thần kỳ trong đời sống

Trúc Giang MN 1*. Mở bài  5G (5 gờ) là chữ viết tắt của 5th Generation, là thế hệ thứ năm của mạng di động, tiếp theo sau 3G và 4G. Căn cứ vào 3G và 4G, các nhà khoa học đã nâng cấp, cải tiến, tạo ra những đặc tính kỹ thuật vượt trội, về tốc độ cao, về tín hiệu (Signal) lớn cho phép chứa nhiều dữ liệu (data) hơn. Để tín hiệu lớn nầy được phóng đi nhanh, các nhà khoa học tạo ra đường đi lớn, gọi là băng thông rộng (Bandwidth). Băng thông rộng để tín hiệu đi nhanh, với tốc độ cao, nên thời gian đi thấp, gọi là độ trễ (Latency) nhỏ.   5G là công nghệ (Technology) cao, tạo ra công nghiệp (Industry) thần kỳ. Dựa vào đặc tính quan trọng, là nối kết, công nghiệp nầy sản xuất ra những dụng cụ, gọi là thiết bị, thông minh.    Hệ 5G cho phép tạo ra những thiết bị (Device, equipment) thông minh phục vụ đời sống con người trong nhiều lãnh vực như: y tế, kinh tế, quản lý, quân sự, giao thông vận tải, thực phẩm… Những thiết bị thông minh như điện thoại thông minh, điện nhà thông minh, nhà thông minh và thành phố thông minh, các robot thông minh… Hệ 5G làm căn bản để phát triển hệ 6G, mà các đại gia nhà mạng di động đang ra sức tranh đua nhau để chiếm vị trí hàng đầu, đưa vào thương mại để hốt bạc. 2*. Những đặc điểm của hệ 5G Bảng so sánh tốc độ của các hệ 3G, 4G và 5G 1). Tín hiệu lớn cho phép truyền tải dữ liệu khổng lồ. 2). Băng thông lớn cho phép tín hiệu được phóng đi rất nhanh. Về tốc độ. So sánh việc tải một bộ phim dài 2 tiếng đồng hồ xuống máy tính: Hệ 3G mất 26 giờ. Hệ 4G mất 6 phút. Hệ 5G chỉ mất 3.6 giây. 3). Độ phủ sóng to, Tín hiệu ở 1 Km2 trên không gian, có khả năng kết nối với một triệu thiết bị dưới đất. 4). Khả năng kết nối của 5G rất hữu hiệu, dẫn đến tự động hóa, tự hành trong những thiết bị phục vụ đời sống con người. 3*. Điện thoại thông minh hoạt động như thế nào? 3.1. Hoạt động của điện thoại thông minh Smartphone là thiết bị di động, kết hợp điện thoại di động với computer di động. Một điện thoại có hai bộ phận, phần cứng (Hard drive) và phần mềm (Software). Phần cứng là một circuit board gồm những mạch in dẫn điện li ti nối liền chân của những con chip với nhau, và với những linh kiện điện tử như điện trở (Resistor), tụ điện (Capacitor) để cho điện thoại vận hành được. Phần mềm, còn gọi là nhu liệu (Software) được chứa trong những con chip, còn được gọi là IC (IC=Integrated Circuit). Những con chip nầy điều hành hệ di động bằng cách kết nối với internet, có những chức năng thực hiện những phương tiện như: âm nhạc, video, máy ảnh, máy quay phim, chơi game. Do đó, smartphone dần dần sẽ thay thế những dụng cụ giải trí như máy nghe nhạc cầm tay MP3, máy chụp hình, máy ghi âm, máy quay phim cầm tay. 3.2. Bảng xếp hạng của các điện thoại thông minh Những điện thoại thông minh hiện đang thịnh hành trên thế giới như của những hãng Samsung, Huawei (Trung Quốc), Apple, Xiaomi (Trung Quốc), Sony. Theo thống kê của Counterpoint Research, thì vào quý 3 của năm 2018, 5 hãng sản xuất điện thoại trên thị trường thế giới, được xếp hạng theo thứ tự như sau: Samsung 19%, Huawei 14%, Apple 12%, Oppo (Trung Quốc) 9% và Xiaomi (Trung Quốc) 9%. 3.3. Những biện pháp giữ an toàn của chủ điện thoại thông minh 1). Công nghệ cảm biến vân tay. Dùng chỉ tay để xác định chủ máy. 2). Nhận diện khuôn mặt Máy iPhoneX của Apple. Năm 2017, Apple cho ra mắt điện thoại đầu tiên có bộ cảm biến đo gương mặt để xác định chủ máy. 3). Bảo mật bằng quét tĩnh mạch ở bàn tay. (Hand ID). Tháng 2 năm 2019, LG (Lucky Goldstar) (Hàn Quốc) cho ra mắt LG G8 ThinQ, quét tĩnh mạch bàn tay để xác định chủ máy. Ngay cả anh em sinh đôi cũng có tĩnh mạch bàn tay khác nhau. 4). Nói thêm về chữ “i” trong iPhone Chiếc iPhone của Apple đầu tiên ra mắt năm 2007. Chữ “i” được hiểu là Internet, Sau đó, “i” được hiểu là Individual (Tính cá nhân), Instruct (Hướng dẫn), Inform (Truyền thông tin) và Inspire (Truyền cảm hứng). 4*. Hàn Quốc sản xuất robot 5G khử trùng, để ngăn chặn sự lây lan của COVID-19 Ngày 19-4-2021, nhà mạng viễn thông lớn nhất Hàn Quốc, SK Telecom Co, cho biết đã sản xuất robot thế hệ 5G nhằm mục đích khử trùng. Con robot nầy tự di chuyển chung quanh bịnh viện, được trang bị bằng tia cực tím để diệt vi trùng và vi khuẩn, nhằm mục đích chống lây lan dịch COVID-19. Đó là robot 5G đầu tiên thế giới, hoạt động tại bịnh viện Yongin Severance. Con robot nầy tự di chuyển chung quanh bịnh viện, để theo dõi nhiệt độ của mỗi người và phát hiện họ có đeo khẩu trang hay không. 5*. Quán cà phê robot áp dụng mạng 5G đầu tiên trên thế giới Ngày 25-12-2018, hãng viễn thông KT (Hàn Quốc) cho biết đã áp dụng mạng viễn thông 5G cho quán cà phê robot tên “B;eat” không có con người phục vụ, quán được đặt tại trụ sở công ty bảo hiểm nhân thọ Samsung ở quận Seocho, thủ đô Seoul. “B;eat” hoàn toàn do người máy phục vụ.    Các robot barista tại quán cà phê, lịch sự và nhanh nhẹn tiến về phía khách hàng nói: “Đây là trà hạnh nhân của quý khách, mờithưởng thức. Sẽ ngon hơn nếu quý khách khuấy nó”, robot nhẹ nhàng nói, khi một khách hàng với tay lấy đồ uống của cô trên một cái khay được đặt sẵn trên thân robot. Với một đơn đặt hàng gồm 6 món đồ uống phức tạp, robot chỉ pha chế mất 7 phút. Robot còn có khả năng nhận ra tiếng nói để biết khách hàng quen thuộc hay mới đến. Khả năng nhận dạng để biết khách hàng ở lớp tuổi nào. Nhà sản xuất và viện khoa học đã phát triển robot barista có mục tiêu cung cấp ít nhất 30 hệ thống robot quán cà phê như vậy trong năm 2020. 6*. Nhật Bản sử dụng mạng 5G cho robot phẩu thuật bịnh nhân từ xa. Theo bản tin tiếng Nhật, ngày 17-4-2021, nhóm nghiên cứu của Đại học Kobe (Nhật) đã bắt đầu thử nghiệm phẩu thuật từ xa, thông qua robot Hinotori, do Nhật chế tạo. Trước kia robot Hinotori đã thành công trong ca phẩu thuật cho bịnh nhân ung thư, nhưng các bác sĩ phải có mặt tại phòng mổ để theo dõi. Tuy nhiên, trong thử nghiệm lần nầy, các nhà khoa học Nhật Bản đã thành công trong việc thử nghiệm bằng cách sử dụng công nghệ 5G của công ty truyền thông NTT Docomo, để tiến hành cắt bỏ một mẫu giả trong thành bụng của một bịnh nhân giả. Nhóm nghiên cứu cho biết, không có độ trễ trong các thao tác của robot. Tức là, mặc dù bác sĩ ở khoảng cách xa nhưng vẫn nhìn thấy tức khắc những thao tác của robot. Xem như bác sĩ đang có mặt tại ca mổ. Đó là ứng dụng tốc độ cao của công nghệ 5G được xem như không có độ trễ. Thử nghiệm nầy nhằm mục đích để các bác sĩ chuyên khoa tài giỏi, nhiều kinh nghiệm, giúp các bác sĩ mới ra trường ở các vùng xa thủ đô Tokyo. 7*. Ứng dụng 5G trong y tế Hệ thống chăm sóc sức khỏe tại nhà và theo dõi tình trạng sức khỏe từ xa. Một hệ thống thiết bị (equipment) y tế nối kết qua internet (Internet of Medical Things) tiếp xúc với bộ cảm biến (Sensor) được đặt trên cơ thể bịnh nhân, về đo huyết áp, nhịp tim và những tình trạng sức khỏe khác. Việc theo dõi sức khỏe từ xa được tự động kiểm soát suốt 24/7. Những con số thu được, sẽ lập thành một hồ sơ bịnh án. Khi phát hiện những dấu hiệu không tốt, thì được báo ngay với thiết bị tự động của bác sĩ. Và việc chữa trị được thực hiện ngay tức khắc. Trường hợp cấp cứu.Biện pháp cấp cứu thông thường hiện nay có thể gặp những bất tiện về thời gian xe cứu thương đến nhà bịnh nhân. Sự chậm trễ có thể tạo ra những tai biến ngoài ý muốn, hoặc tử vong trên đường đi. Với những tiến bộ vượt bực của thế hệ 5G, xe cứu thương sẵn sàng chạy đến địa chỉ đã được cho vào bộ nhớ. Các bác sĩ đã có sẵn bịnh án trong tay, nên rất thuận tiện cho việc chữa trị. 8*. Dùng hệ 5G để thiết lập thiết bị “điện thông minh” trong nhà Thiết bị điện thông minh trong nhà là sự kết hợp với những bộ cảm biến về tiếng động (Sound sensor), cảm biến về ánh sáng (Light sensor) là một hệ thống kỹ thuật tự động hóa, kết nối với những dụng cụ chạy bằng điện trong nhà, để tự động giải quyết rồi thông báo cho chủ nhà qua điện thoại. Điểm đặc biệt của hệ thống điện tinh khôn trong nhà, là không cần bàn tay trực tiếp điều khiển của con người, như bấm vào remote control hay điện thoại, máy tính… Thiết bị “Điện thông minh” trong nhà còn thông báo về kẻ trộm xâm nhập vào nhà, về khói và gas… Ví dụ như khi kẻ trộm vào nhà, đèn trong nhà bật sáng lên, các tấm màng tự động vén lên, hệ thống báo động vang lên…Và chủ nhà được thông báo, mặc dù đang ở xa. Tóm lại, điện thông minh trong nhà đem lại sự an toàn và tiện nghi cho con người. 9*. Áp dụng hệ 5G trong “Nhà thông minh” Nhà thông minh, (Smart home, Intellihome) có mục đích bảo đảm an toàn và an ninh cho gia đình của chủ nhà. Hệ thống nầy hoạt động 24/24, được lắp đặt các thiết bị điện và điển tử, tự động hóa, giao tiếp với chủ nhà ở bất cứ nơi nào có mạng di động. 10*. Áp dụng hệ 5G trong việc xây dựng thành phố thông minh   Thành phố thông minh hay đô thị thông minh (Smart city) là một khu đô thị được dùng những phương pháp điện tử, và những bộ cảm biến (Sensor) khác nhau để thu thập dữ liệu (Data) trong việc quản lý tài sản và tài nguyên của thành phố. Đó là việc kiểm tra, giám sát mức độ ô nhiễm trong không khí, đo lường chất lượng không khí, nhằm kịp thời cung cấp thông tin cảnh báo cho người dân. Nhất trong thời kỳ dịch bệnh COVID-19 hoành hành. Như những người dân trong thành thị có nguy cơ nhiễm bệnh, hệ thống sẽ giám sát cũng như thông báo cho cơ quan chức năng nhằm ngăn chặn kiệp thời. Dùng cảm biến theo dõi tình hình rò rỉ nước sạch. Hệ thống chiếu sáng công cộng. Kiểm soát giao thông, đỗ xe trên đường, liên lạc với xe tự hành, phát hiện tình trạng đường sá… Tóm lại áp dụng hệ 5G, giúp việc quản lý thành phố một cách có hiệu quả hơn.   11*. Quân đội Mỹ đã chế tạo thành công áo choàng tàng hình cho binh sĩ qua hệ 5G. Bộ quần áo tàng hình của quân đội Mỹ * Máy bay không người lái Quân đội Mỹ hiện đang phát triển một bộ quần áo tàng hình cho binh sĩ. Các loại vải tàng hình đã được thử nghiệm các nguyên mẫu đầu tiên trong vòng 18 tháng Bộ quân phục tàng hình này có thể làm việc trong mọi địa hình, từ sa mạc đến rừng rậm, và ở mọi nhiệt độ. Quân đội Mỹ cho biết: "Một hệ thống ngụy trang giống như tắc kè hoa, sẽ liên tục cập nhật những màu sắc và hoa văn, theo thời gian thực, giúp che giấu sự hiện điện của những binh sĩ trên chiến trường". Tắc kè với khả năng thay đổi màu sắc theo môi trường để ngụy trang, thì bộ quần áo tàng hình này sẽ hoạt động với nguyên lý tương tự của tắc kè. Về quân sự, Không Quân Mỹ đã sản xuất nhiều loại máy bay không người lái, làm nhiều nhiệm vụ khác nhau như trinh sát, tấn công, tiếp nhiên liệu trên không. 12*. Áp dụng hệ 5G để sản xuất xe không người lái. Xe tự lái Uber đã vận chuyển 50.000 lon bia trên quảng đường 193Km Xe không người lái tự động chạy trên đường phố, thả chủ chiếc xe xuống chỗ làm, rồi tự động chạy ra bãi đậu xe, và nằm chờ”. Đó là dự án mà công ty Google đã thực hiện. Một cách tổng quát, xe không người lái được trực tiếp điều khiển bằng smartphone, mà smartphone được nối kết với internet, như việc hướng dẫn đường đi bằng hệ thống định vị toàn cầu GPS (Global Positioning System) do hệ thống vệ tinh cung cấp. Riêng “bản thân” chiếc xe phải có một bộ nhu liệu (software) nối kết tần số với smartphone. Chiếc xe được trang bị bằng những máy radar, những bộ cảm biến (sensor), những máy camera và những dụng cụ điện tử khác vô cùng phức tạp.   Tất cả những thông tin về giao thông, thời tiết, và về tình trạng xe, được đưa vào smartphone trước khi người chủ bước lên xe. Trên xe, người chủ dùng màn hình cảm ứng chọn điểm đến và xe tự động chạy đến nơi an toàn.   Nói chung, chiếc xe không cần người tài xế ngồi sau tay lái, nhưng cần người có trình độ làm việc với software, và biết sử dụng smartphone để điều khiển chiếc xe theo ý muốn. Ở Mỹ, chương trình huấn luyện người điều khiển chiếc xe tốn 3,000USD.   Trường hợp chiếc xe chỉ chạy một mạch từ nơi khởi hành đến điểm đến, không ngừng dọc đường, thì không cần phải có người ngồi trên xe. Đó là vào năm 2016, Công ty Otto, hãng phát triển xe tự lái thuộc Uber đã vận chuyển thành công 50.000 lon bia Budweisers bằng xe tự lái trên quãng đường dài 193 km. Những bộ cảm biến về ánh sáng, âm thanh, những radar, camera…sẽ giúp cho xe dừng lại khi đèn vàng, đèn đỏ. Tự động bật đèn pha khi qua đường hầm hoặc trời tối. Xe giữ đúng làn xe của mình, giữ khoảng cách an toàn với xe trước. Tốc độ xe cũng tự điều chỉnh tùy theo khung cảnh trên đường phố… 1). Ưu điểm vượt trội của xe không người lái   Hạn chế tắc nghẻn giao thông. Ít va chạm. Giảm bớt sự tham gia của con người. (Người chủ có thể ngủ, xem phim, đọc sách…)   Gia tăng số người lái xe, như người già, người khuyết tật.   Không còn lo lắng tìm chỗ đậu xe. Khả năng tìm bãi đậu xe và tự động đi vào chỗ đậu.   Khi nhậu say ngà ngà chủ xe có thể về nhà một cách an toàn mà không sợ bị cảnh sát bắt làm “chim bay, cò bay” giữa công lộ. Nếu quên mất chỗ đậu xe hồi sáng thì chiếc xe sẽ tìm đến ông chủ, khi nghe lịnh gọi. 2). Những trở ngại phức tạp Trong thành phố, xe gặp phải những trở ngại phức tạp bao gồm những người đi bộ băng ẩu qua đường, những người đi xe đạp, một tài xế vượt ẩu trước ngã tư có 4 bảng stop, và những góc khuất tầm nhìn… là những thách thức lớn cho máy điện toán trong xe.  Thành phố đầy xe ma. Tin tặc có thể kiểm soát xe không người lái để tấn công khủng bố. 13*. Ứng dụng 5G để quản lý tổ ong Loài ong mật rất nhạy bén với nhiệt độ, độ ẩm trong không khí, và tiếng động. Nếu những điều kiện nầy không phù hợp với cuộc sống thì loài ong bỏ “nhà”, bay sang tổ ong khác. Mật ong có giá trị kinh tế khá cao vì thế những người nuôi ong phải tìm ra phương pháp tốt nhất để quản lý tổ ong.    Công ty công nghệ NimbeLink hợp tác với The Bee Corp đã phát triển ra một thiết bị 5G để quản lý và bảo vệ ong, theo đó những dữ liệu cần thiết như nhiệt độ, độ ẩm, chuyển động…liên quan đến đời sống của ba loại ong trong tổ, là ong chúa, ong đực và ông thợ.   Loại ong mật sống từng đàn, có đàn trên 25,000 con. Tổ chức, phân công rõ ràng. Ong chúa lớn nhất, ong cái có nhiệm vụ đẻ trứng, nhưng không làm ra mật. Ong chúa sống từ 3 đến 5 năm. Ong đực chỉ có nhiệm vụ duy nhất là giao phối với ong chúa, sống từ 1 đến 2 tháng. Ong thợ đông nhất. Làm đủ mọi việc, từ việc bay đi lấy mật hoa, nuôi ấu trùng, bảo vệ và xây dựng tổ. Sống từ 2 đến 6 tháng.   14*. Áp dụng hệ 5G để sản xuất thịt nhân tạo   Thịt nhân tạo đã được cơ quan NASA (National Aeronautics and Space Administration-Cơ quan Hàng không và Không gian Hoa Kỳ) sản xuất đầu tiên, để phục vụ bữa ăn của các phi hành gia và những người làm việc lâu ngày trong không gian.   Các nhà khoa học lấy tế bào của bò, heo, gà nuôi trong ống nghiệm. Cho dung dịch protein phù hợp với mỗi loại tế bào, và đồng thời dùng thiết bị năng lượng để tế bào hoạt động và nhân đôi để tăng trưởng. Và sản xuất ra thịt thật sự.   Quá trình sản xuất thịt nhân tạo rất nhiều tốn kém, mặc dù không cung cấp thức ăn để nuôi heo, bò từ nhỏ đến ngày mổ thịt.  Một số nhà nghiên cứu cho rằng, với 10 tế bào của con heo, họ có thể tạo ra 50.000 tấn thịt nhân tạo trong hai tháng. 15*. Đồng hồ thông minh Tính đến quý III năm 2013, hệ điều hành Android là phổ biến nhất, chiếm 81.9% trong tổng số 211.6 triệu điện thoại được sử dụng trên thế giới. Năm ngoái, đứa con gái nhận được quà sinh nhật, là cái đồng hồ thông minh của hãng Apple. Giá 350USD. Đồng hồ chỉ giờ, phút, giây. Ngày, tháng, năm. Nhiệt độ bên ngoài nhà. Chỉ nhịp tim (Heart rate). Số bước đi trong ngày được tính bằng mile, tiêu chuẩn là 10,000 bước. Đặc biệt là nghe, và nói như một điện thoại di động, khi cho số cell phone vào đó. 16*. Cuộc chạy đua giành vị trí hàng đầu thế giới về 5G Hiện nay, các quốc gia đang nổ lực tham gia cuộc chiến tàn khốc để giành vị trí hàng đầu về 5G trên thế giới. 1). Hoa Kỳ đứng hàng đầu. Theo báo cáo từ trang Business Insider, thì Mỹ là quốc gia chiếm vị trí hàng đầu thế giới, do những đại công ty lớn nhất như AT&T, Sprint, Verizon Wireless (Mỹ)… Các công ty tư nhân nầy có những chiến lược riêng, cạnh tranh nhau ráo riết để thúc đẩy sự đổi mới và chiếm khách hàng trên thế giới. 2). Hàn Quốc thứ hai. Vị trí thứ hai thế giới là Hàn Quốc. Với những đại công ty như Samsung KT, LG (Lucky Goldstar), LG Uplus. Hàn Quốc hiện có trên một triệu người đang sử dụng 5G thương mại. 3). Trung Quốc hạng thứ ba Thứ ba là Trung Quốc với những công ty như ZTE (Zhongxing Telecommunication Equipment), China Mobile, China Telecom, Huawei. 17*. Thế hệ mạng di động 6G Mặc dủ thế hệ 5G chưa được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới, nhưng các nhà mạng hàng đầu thế giới như Samsung (Hàn Quốc), Huawei (Trung Quốc) và Nokia (Phần Lan), Ericsson (Thụy Điển) đã triển khai những phương tiện thử nghiệm về mạng 6G. Hệ 6G đang ở trong thời kỳ thử nghiệm, dự đoán là sẽ đưa vào sử dụng thương mại vào năm 2028 hoặc 2030. Đặc điểm của 6G là tốc độ cao, nhanh 50 lần hơn 5G. Độ trễ nhỏ, chỉ bằng 1/10 của 5G. Tín hiệu rất lớn, chứa nhiều data hơn 5G. Và băng thông cũng rất lớn để tín hiệu nhẹ nhàng phóng qua, tạo độ trễ rất nhỏ. Điểm khác biệt giữa 5G và 6G là, trạm gốc phát tuyến của 5G đặt trên mặt đất, trái lại, trạm gốc phát tuyến của 6G là một hệ thống vệ tinh ở quỹ đạo thấp, có thể phủ sóng toàn cầu. Trung Quốc đã phóng thành công một vệ tinh thử nghiệm vào không gian, và theo kế hoạch, sẽ phóng 10,000 vệ tinh phục vụ cho 6G. Về mạng lưới vệ tinh, thì Mỹ đang dẫn đầu với 1.300 vệ tinh quỹ đạo thấp của hệ thống Starlink, thuộc SpaceX của tỷ phú Elon Musk. Starlink đã phóng thêm 120 vệ tinh mỗi tháng. Mỹ sẽ phóng 12,000 vệ tinh quỹ đạo thấp nhằm mục đích phủ sóng toàn thế giới. 17.1. Huawei của Trung Quốc đặt mục tiêu dẫn đầu 6G Ngày 16-9-2021, hãng tin Nikkei (Nhật) đưa tin, ông Nhậm Chính Phi, Giám đốc Huawei, cho biết, công ty của ông đã đầu tư vào 20 công ty trong nước, để sản xuất chíp bán dẫn hiện đại. Huawei cũng tiếp tục thuê nhân tài hàng đầu thế giới, đặc biệt là ở Châu Âu và Mỹ, với mức lương cao nhất, để Huawei dẫn đầu công nghệ 6G.  Nhà mạng Trung Quốc nầy sẽ chú trọng mở rộng thị trường công nghệ 6G vào những quốc gia đang phát triển (Nghèo) ở Châu Phi và Trung Đông, bằng cách cho thuê tài chánh nhẹ lãi, để thực hiện công nghệ 6G nầy. 17.2. Hàn Quốc với 6G Hàn Quốc muốn trở thành quốc gia đầu tiên triển khai dịch vụ thương mại 6G. Samsung và LG Electronics (LG=Lucky Goldstar) đã thiết lập trung tâm nghiên cứu, Seoul đã có dự án phát triển trị giá 976 tỷ won (800 triệu USD) 17.3. Hoa Kỳ thành lập Liên Minh 6G Liên Minh 6G gồm những thành viên nổi bật, những gã khổng lồ trong lãnh vực truyền thông như: AT&T, Sprint, Verizon Wireless, Microsoft, Qualcomm, Apple, Google, Nokia (Phần Lan), mục đích chiếm vị trí hàng đầu trong cuộc tranh đua với Huawei. Liên minh nầy không cho Huawei và ZTE của Trung Quốc tham gia. Chính phủ Mỹ hợp tác với Nhật để phát triển 6G. Tổng thống Joe Biden và Thủ tướng Nhật, Yoshhide Suga đã ký một quỹ đầu tư 4.5 tỷ USD để phát triển công nghệ 6G. Với nguồn vốn khổng lồ của các thành viên trong Liên Minh 6G,  Hoa Kỳ quyết ăn thua đủ với Trung Quốc. 18*. Kết luận Thế hệ mạng di động 5G là một cuộc cách mạng trong công nghệ và công nghiệp thế giới. So với thế hệ 4G, 5G đã có những bước tiến nổi bật. Tín hiệu lớn mang rất nhiều dữ liệu, lại có thêm một băng thông rộng rãi, là phương tiện để có tốc độ cao, mà độ trễ nhỏ. Đặc tính kỹ thuật cao độ của 5G được ứng dụng để sản xuất, tạo ra những thiết bị và công trình thần kỳ, giúp cho đời sống của con người trong những ngành nghề như sau: kinh tế, y tế, giáo dục, quân sự, giao thông vận tải, sản xuất…Những nhà mạng di động nổi bật thế giới như Samsung của Hàn Quốc, Huawei của Trung Quốc, riêng Hoa Kỳ đã có những đại gia mạng di động như AT&T, Google, Apple, Qualcomm, Sony, Microsoft, Sony…   Trong khi những ứng dụng của hệ 5G chưa được thực hiện rộng rãi trên toàn thế giới, thì các nhà khoa học về mạng di động đã triển khai nghiên cứu thế hệ 6G. Trung Quốc đặt mục tiêu sẽ chiếm vị trí hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, ý đồ đó chưa chắc gì đã đạt được. Mặc dù Trung Quốc đã chai mặt, ăn cắp kỹ thuật màn hình gập (có thể xếp lại được), và ý đồ dùng tiền bạc mua chuộc các nhà khoa học hàng đầu thế giới thuộc Châu Âu và Mỹ.   Vì Liên Minh 6G của Hoa Kỳ rất mạnh, nhiều vốn như 8 đại gia tư nhân ở Mỹ, cộng thêm Nokia của Phần Lan và Nhật Bản.   Hoa Kỳ cũng sẽ chiếm hạng nhất trong cuộc chay đua với Trung Quốc./.   Trúc Giang MN  
......

Trung Quốc khoác áo tư nhân để thâu tóm lãnh vực bán dẫn châu Âu

Thụy My - RFI| Năm 2020, Trung Quốc nhập khẩu 350 tỉ đô la chip bán dẫn, cao hơn cả dầu lửa. Đây là mặt hàng chiến lược cần thiết cho điện thoại thông minh, máy tính, xe hơi và cả hỏa tiễn đạn đạo. Nhà nước Trung Quốc đều can dự trong mỗi thương vụ mua các đơn vị nghiên cứu, sản xuất chất bán dẫn nhưng giấu mặt sau các quỹ tư nhân. Nhiều nước châu Âu không biết được vì thông tin nằm rải rác và bằng tiếng Hoa. Chỉ số chứng khoán CAC 40 của Pháp phá kỷ lục, khí hậu, vấn đề chẩn đoán vô sinh, đó là các chủ đề lớn trên báo chí Paris hôm nay. Trên lãnh vực kinh tế, Le Monde giải thích "Trung Quốc tìm cách kiểm soát các công ty bán dẫn châu Âu như thế nào". Đang lẹt đẹt phía sau, Bắc Kinh âm thầm ẩn mình sau các công ty bình phong để thâu tóm công nghệ này, kể cả tại Pháp. Mua được các công ty bán dẫn, Bắc Kinh cho xây nhà máy tại Hoa lục Hôm 13/05, quỹ đầu tư Trung Quốc Wise Road Capital đề nghị mua lại công ty Pháp Unity Semiconductor (SC) SAS. Quỹ này có vẻ vô hại: được thành lập năm 2017 để đầu tư vào các công ty công nghệ nhất là bán dẫn, trên trang web cho biết là « tư nhân », khẳng định có « quyết định độc lập ». Thế nhưng theo cơ quan tình báo kinh tế Datenna, nhiều cổ đông có liên hệ chặt chẽ với Nhà nước Trung Quốc, và thực tế là công cụ của Bắc Kinh để nâng cao sức mạnh công nghệ. UnitySC tuy ít được biết đến nhưng có tương lai rất sáng sủa. Nhờ trung tâm nghiên cứu ở « thung lũng Silicon mini » Grenoble, công nghệ của công ty rất cần thiết khi những con chip bán dẫn ngày càng được thu nhỏ. Theo South China Morning Post, nhiều trung tâm nghiên cứu, đơn vị sản xuất đã bị rơi vào tay Wise Road Capital và được chuyển giao cho Trung Quốc. Chỉ một tháng sau khi bị mua lại, United Test and Assembly Center (UTAC) của Singapore thông báo xây nhà máy tại Sơn Đông, công ty Đức Huba Control cũng cùng chung số phận, được đưa về Tứ Xuyên. Công ty liên doanh với Áo AMS thì xây nhà máy tại An Huy. Với công nghệ số, chip điện tử là mặt hàng không thể thiếu trong kỹ nghệ thế giới, có mặt trong điện thoại thông minh, máy tính, xe hơi và cả hỏa tiễn đạn đạo. Một chiếc xe hơi cần từ 1.000 đến 1.400 con chip. Việc sản xuất tập trung vào một số ít nước, và Trung Quốc vốn chỉ làm được 15% số chip tiêu thụ, đang lệ thuộc vào Nhật Bản, Đài Loan. Năm 2020, Trung Quốc nhập khẩu 350 tỉ đô la chip bán dẫn, cao hơn cả dầu lửa. Dù chỉ 1% chip bán dẫn được sử dụng trong quân sự, Hoa Kỳ vẫn thận trọng hạn chế xuất sang Trung Quốc. Lập 1.800 quỹ đầu tư để đứng đầu thế giới trong 10 công nghệ Với kế hoạch Made in China 2025 tung ra năm 2015, Bắc Kinh tự ra hạn định 10 năm để đứng đầu thế giới trong mười công nghệ chủ chốt, và lập ra trên 1.800 quỹ đầu tư công về kỹ nghệ, sở hữu 390 tỉ euro, theo Viện Mercator. Tổng giám đốc Datenna nhấn mạnh, riêng về lãnh vực bán dẫn, Nhà nước Trung Quốc đều can dự trong mỗi thương vụ nhưng giấu mặt sau các quỹ tư nhân. Nhiều nước châu Âu không biết được vì thông tin nằm rải rác và bằng tiếng Hoa. Ủy ban Đầu tư Nước ngoài ở Hoa Kỳ đã bác việc Wise Road Capital, thông qua hai chi nhánh ở quần đảo Caiman và bang Delaware, mua lại nhà sản xuất bán dẫn Magnachip của Hàn Quốc niêm yết tại Wall Street. Anh chặn việc bán Newport Wafer Fab cho chi nhánh ở Hà Lan của một công ty điện tử Trung Quốc. Tại Pháp, cả bộ Kinh Tế lẫn UnitySC đều từ chối bình luận về khả năng Trung Quốc mua lại. Từ ngày 01/04/2020, việc nước ngoài mua các công ty bán dẫn phải được cơ quan chức năng xét duyệt, vì lý do an ninh quốc gia. Mùa xuân 2019, Liên Hiệp Châu Âu đã loan báo cơ chế thanh lọc, các quốc gia thành viên phải thông tin về mọi đầu tư ngoại quốc trong công nghệ nhạy cảm. Nhưng Viện Thẩm kế châu Âu vẫn gặp khó khăn trong việc có được dữ liệu hoàn chỉnh cập nhật, và như vậy vẫn chưa có được cái nhìn chung về các hoạt động thâu tóm của Bắc Kinh. Phái đoàn nghị sĩ châu Âu đến Đài Loan Trong khi đó cũng theo Le Monde, một phái đoàn châu Âu lên đường thăm Đài Loan, đất nước đang thống trị về chip bán dẫn. Chuyến đi này tiếp theo « chuyến công du » vô tiền khoáng hậu tại Liên Hiệp Châu Âu của ngoại trưởng đảo quốc. Phái đoàn thuộc Ủy ban đặc biệt của Nghị Viện Châu Âu về bóp méo thông tin và can thiệp của nước ngoài vào các tiến trình dân chủ (INGE) xuất phát từ hôm qua 02/11 để thăm Đài Bắc ba ngày. Được nghị sĩ Pháp Raphaël Glucksmann dẫn đầu, nhóm bảy nghị sĩ sẽ gặp nhiều bộ trưởng và tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn. Ông Glucksmann nằm trong số mười nghị sĩ châu Âu bị Bắc Kinh « trừng phạt » vì ủng hộ người Duy Ngô Nhĩ. Hôm 28/10, Nghị Viện Châu Âu đã thông qua với đa số phiếu một văn bản đòi hỏi tăng cường quan hệ giữa Liên Hiệp Châu Âu (EU) với Đài Loan. Chủ yếu là nghiên cứu một thỏa thuận đầu tư song phương trước cuối năm – một dự án chưa bao giờ được cụ thể hóa. Nghị Viện cũng bày tỏ « hết sức quan ngại » về thái độ « hiếu chiến » của Bắc Kinh đối với Đài Bắc, kêu gọi « bảo vệ nền dân chủ Đài Loan ». Một số dự án khác đang được xem xét, trong đó có một phái đoàn quy mô hơn của Ủy ban Đối ngoại Nghị Viện. Lần đầu một ngoại trưởng Đài Loan thăm châu Âu, Bắc Kinh tức tối Vốn tương đối dè dặt, EU từ hai tuần qua đã cao giọng hơn về vấn đề Đài Loan. Phó chủ tịch Ủy ban Châu Âu Margrethe Vestager tố cáo áp lực và sự hiện diện quân sự của Trung Quốc tại eo biển, có thể ảnh hưởng đến « an ninh và thịnh vượng » của châu Âu. EU lo ngại việc cung ứng chất bán dẫn của công ty Đài Loan TSMC, « thiết yếu cho việc phát triển kỹ nghệ và chuyển đổi kỹ thuật số của Liên hiệp ». Bà Vestager kêu gọi « đối thoại », « chấm dứt các hành động đơn phương gây căng thẳng ». Mới đây ngoại trưởng Đài Loan Ngô Chiêu Tiếp (Joseph Wu) đã thăm Cộng hòa Sec và Slovakia, tham gia (qua video) một hội nghị của các nghị sĩ chống Trung Quốc tại Roma bên lề thượng đỉnh G20. Bắc Kinh giận dữ tố cáo Thượng Viện Sec « khiêu khích ». Ông Ngô Chiêu Tiếp cũng thăm Bruxelles cuối tuần rồi, nhưng các định chế châu Âu ít đề cập và báo chí Hoa lục tránh nói đến. Đây là lần đầu tiên một ngoại trưởng Đài Loan thăm các nước châu Âu, một sự kiện vô cùng nhạy cảm. Ông Ngô cũng thăm Hoa Kỳ nhân kỷ niệm 11 tháng Chín, nhưng chính quyền Biden không có tuyên bố chính thức nào, và ngoại trưởng Đài Loan được tiếp ở Maryland chứ không phải Washington. Đài Bắc cũng đã gởi một phái đoàn do bộ trưởng Kinh Tế kiêm nhiệm phụ trách TSMC, ông Cung Minh Hâm (Kung Ming Hsin) dẫn đầu, thăm Cộng hòa Sec, Slovakia, Litva. Ông nói với trang Politico là cả ba nước đều mong được phát triển chất bán dẫn. Các tập đoàn internet Mỹ lần lượt rời Hoa lục Vẫn về công nghệ, Le Figaro và Les Echos đều chú ý đến việc các tập đoàn internet của Mỹ như Fortnite, Yahoo !, Linkedln… lần lượt rời khỏi thị trường khổng lồ Trung Quốc. Đầu tháng 11, Fortnite tuyên bố bỏ cuộc, và Epic Games, nhà sản xuất trò chơi video có 350 triệu người sử dụng trên thế giới, cũng loan báo rút khỏi Hoa lục. Hôm qua đến lượt công cụ tìm kiếm Yahoo ! cho biết không còn cung cấp dịch vụ tại Trung Quốc sau hai thập niên hiện diện, nêu lý do môi trường pháp lý và các quy định « ngày càng khó khăn ». Một tháng trước, mạng LinkedIn quyết định « một đi không trở lại ». Các loan báo này trùng hợp với việc các quy định mới của Bắc Kinh bắt đầu có hiệu lực từ đầu tuần này, đòi hỏi các công ty ngoại quốc phải báo cáo với các cơ quan giám sát của Trung Quốc. Đặc biệt các thông tin cá nhân lưu trữ tại Hoa lục không thể được chuyển giao cho các nước có « tiêu chí thấp hơn » Trung Quốc, trước hết là Hoa Kỳ. Các tập đoàn kỹ thuật số muốn ở lại Hoa lục phải chặn các nội dung mà Bắc Kinh không thích. Linkedln năm nay đã bị chỉ trích dữ dội vì chặn tài khoản của nhiều nhà báo, giảng viên đại học, nhà đấu tranh nhân quyền. Trước đó từ 2009 Facebook, Twitter, Instagram, YouTube, Wikipédia đã bị « Vạn lý Hỏa thành » phong tỏa, còn Google sập cửa ra đi năm 2010. Tình báo Mỹ : Đại dịch Covid có thể xuất xứ từ phòng thí nghiệm Vũ Hán Trên lãnh vực dịch tễ, Les Echos cho biết Washington nhận định khả năng con virus corona thoát khỏi phòng thí nghiệm Vũ Hán là khả tín. Một báo cáo tổng hợp của năm cơ quan tình báo Mỹ được giải mật hôm thứ Sáu 29/10 kết luận con virus SARS-Cov-2 gây ra đại dịch Covid rất có thể đã thoát ra từ một phòng thí nghiệm ở thành phố Vũ Hán. Đặc biệt FBI ưu tiên cho khả năng tai nạn phòng thí nghiệm. Cho dù con virus được nuôi cấy thậm chí chuyển đổi trong phòng thí nghiệm P4, các cơ quan tình báo Mỹ không cho là với mục đích tạo ra vũ khí sinh học, và nhận định bí ẩn này chỉ có thể giải mã với sự hợp tác hoàn toàn của Bắc Kinh. Dù giọng điệu báo cáo khá ôn hòa, Bắc Kinh vẫn giẫy nẫy tố cáo « trò đùa chính trị » khi nhắc đến Viện Virus học Vũ Hán (WIV), tuy các trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên tháng 12/2019 được phát hiện chỉ cách đó vài con đường. Ban đầu Bắc Kinh khẳng định con virus là từ những con dơi bán ở ngôi chợ gần đó, nhưng đến tháng 4/2020 người ta biết rằng chợ này chưa bao giờ bán dơi. Chế độ Trung Quốc lại càng rơi vào thế thủ sau khi Quốc Hội Mỹ thứ Tư tuần trước tiết lộ các thông tin gây bối rối về công việc của WIV. Viện Y tế Quốc gia (NIH) thông qua Eco Health Alliance (EHA) đã tài trợ mấy chục triệu đô la cho thí nghiệm « tăng cường chức năng » (GOF) con virus. Peter Daszak, chủ tịch EHA năm 2018 từng xin ngân sách của DARPA, cơ quan nghiên cứu của quân đội nhưng bị từ chối vì quá nguy hiểm. Trung Quốc kiên định zero Covid, cơn ác mộng cho người lao động nước ngoài Trong khi đó Trung Quốc vẫn tự cô lập với chiến lược zero Covid, gây khó khăn cho những người ngoại quốc làm việc tại Hoa lục. Hiện nay ít nhất 6 triệu người đang bị cách ly, chủ yếu ở Lan Châu. Tại Thượng Hải, Disneyland hôm thứ Hai phải đóng cửa sau khi phát hiện một khách bị dương tính, khiến gần 34.000 khách phải xét nghiệm mới được rời khỏi khu giải trí. Ba ngày trước đó, một chuyến tàu đang hướng về Bắc Kinh bị chận đột ngột vì hai ca tiếp xúc trên tàu. Tất cả 211 hành khách bị xét nghiệm, tất cả đều âm tính nhưng… đều bị đưa đi cách ly ! Tình trạng Hoa lục đóng cửa là cơn ác mộng cho những người ngoại quốc làm việc tại đây. Phòng Thương mại châu Âu tại Trung Quốc trong báo cáo mới nhất cho biết khó thể tuyển dụng người mới, thậm chí không giữ được những người cũ đang làm việc tại chỗ. Về phía chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ (AmCham) tại Thượng Hải, Ker Gibbs lo ngại nhân viên ngoại quốc tại Hoa lục sẽ lũ lượt về nước. Qua điều tra 338 doanh nghiệp thành viên, trên 70% gặp khó khăn trong việc giữ chân người giỏi việc./.
......

Ga Hàng Cỏ sau lưng đồng chí

Phạm Xuân Cần    Những năm 1970, 1980 việc đi lại rất khó khăn. Mấy chàng công an trẻ thường mượn quần áo, mũ, quân hàm và một số trang bị của cảnh sát giao thông để ra đường chặn xe ô tô đi nhờ. Không phải lúc nào cũng trót lọt, nhưng cũng đỡ phải lo lắng chuyện mua vé tàu, vé xe.   Lần đầu tiên ra Hà Nội, Lực cũng phải đi theo cách này. Anh phải đón đến mấy chặng xe mới ra đến Hà Nội. Ra Hà Nội rồi, nhưng chẳng biết đâu là đâu. Nghe người ta nói ra Hà Nội cứ đến Ga Hàng Cỏ là đi đâu cũng dễ tìm, Lực quyết định chặn một chiếc xe tải. Chiếc xe ngoan ngoãn dừng theo hiệu lệnh của chàng cảnh sát giao thông “nghiệp dư”. Lực giơ tay chào rất đúng điều lệnh, sau đó bằng giọng Nghệ nguyên chất, anh dõng dạc: - Tôi có nhiệm vụ khẩn cấp. Đề nghị đồng chí cho về Ga Hàng Cỏ.   Lái xe trợn mắt nhìn anh cảnh sát từ đầu đến chân, sau đó cũng dõng dạc không kém: - Báo cáo đồng chí, Ga Hàng Cỏ sau lưng đồng chí!   Lực quay lại, quả thật Ga Hàng Cỏ sau lưng mà anh không biết. Quê quá, Lực đành khoát tay: - Thôi, đồng chí đi!   Lực đã mất hai mươi năm rồi. Bây giờ về dưới đó chắc anh chẳng còn sợ lạc đường nữa.   Nhưng mà anh Lực ạ, bây giờ trên đời này vẫn còn những kẻ lạc đường vĩ đại lắm. Có biết bao nhiêu nhà thông thái đã nói với họ: “Ga Hàng Cỏ sau lưng đồng chí!”. Vậy mà, họ có thèm quay đầu lại đâu anh...  
......

Nghe lại tiếng ca Cô Út, nhớ thương cải lương miền Nam

Nhớ về một giọng ca đi vào lịch sử cải lương miền Nam. Khi những ngôi sao lóe sáng trên bầu trời, mới biết chúng ta đang ở thăm thẳm đêm đen như thế nào của cải lương hôm nay. Kỷ niệm 5 năm ngày mất của bà, nghệ sĩ Út Bạch Lan (2016 – 2021). Nhạc sĩ Tuấn Khanh   Út Bạch Lan - giọng ca sầu nữ mang nặng nghiệp cầm ca  https://www.youtube.com/watch?v=nd2ZU_JUGOo Người trong xóm kể rằng đám tang của cô Út không quá rình rang, vì con cháu trọng ý của cô – một người quen cuộc sống nhẹ nhàng, sống bằng tấm lòng chứ không sống bằng hư danh. Từ lúc nằm bệnh, cô Út đã dặn con cháu rằng cô không cần mộ phần trọng vọng, thiêu và rải tro xuống sông. “Đất dành cho người còn sống”, cô nói. Rồi cô dặn cũng không cần phải làm đám giỗ chi cho phiền. Nhớ nhau để một chén cơm, vái đôi câu đã là có lòng vui hưởng. Cuộc đời một danh ca lừng lẫy Sài Gòn lục tỉnh, tên tuổi có lúc làm sốt ruột khách hâm mộ ở tận trời Tây, vậy mà cô Út mới thanh bạch và an nhiên làm sao. Giới cải lương hay nhắc chuyện cô được khuyên làm đơn để xin danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân, nhưng cô Út nói thôi. Không phải ai cũng hiểu được cô Út. Là một Phật tử, cô Út tin rằng mang một danh phận, cũng không khác gì mang thêm một nghiệp mới nơi trần gian mà cô Út thấy mình đã được rất nhiều. Trong một vài cuộc trả lời phỏng vấn hiếm hoi về chuyện này, cô Út cười thiệt thà mà nói: “Chuyện Nhà nước muốn tặng danh hiệu cũng là một vinh dự, nhưng Út thì chỉ thấy thêm nữa cũng không làm gì. Lúc mình lên sân khấu, thấy người ta vỗ tay, hết bài, khán giả người ta lên ôm mình, khóc với mình, rồi hun mình… ôi vậy là đủ làm Út vui lắm rồi”. Ngày cô Út thôi hát trên trần gian, chắc cô sẽ còn thương sân khấu, thương khán giả nhiều hơn khi chứng kiến thế hệ nghệ sĩ sau cô rơi nước mắt như mưa. Trong những video tình cờ ghi lại, có một người tựa như khuyết tật và ăn xin trên đường phố, đã để tấm hình của cô tựa vào cột đèn, để mấy cái bánh men, thắp một cây nhang rồi chắp tay vái cô. Khán giả miền Nam, cải lương miền Nam thương cô Út đứt ruột. Nói đến cải lương, thì Sài Gòn – Gia Định giống như Hollywood của Huê Kỳ, nơi dân đờn ca tài tử, hát bội… đổ về. Rồi cải lương ra đời với sự kết hợp trình diễn điệu bộ theo kiểu Tây phương nhưng giữ nguyên nền nhạc cổ truyền, tạo nên một nét đặc sắc về nghệ thuật và giải trí của người dân miền Nam đầu thế kỷ XIX. Khởi nguyên, các nhà nghiên cứu đã ghi lại rằng nghệ thuật hát bội, vốn là một trong những món nghệ thuật độc đáo của dân ngũ Quảng miền Trung (Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Đức, Quảng Nam, Quảng Ngãi) khi di dân mở cõi vào Nam đã mang theo và khiến không ít giới nhà giàu, quan lại triều đình say mê. Cụ thể như Tổng trấn thành Gia Định Lê Văn Duyệt nuôi hẳn một ban hát bội để giải trí. Con của Lê Văn Duyệt là Lê Văn Khôi cũng mê hát bội không kém. Nhưng sau năm 1832, khi Lê Văn Duyệt mất đi, vua Minh Mạng lòng giận vẫn không nguôi chuyện riêng nên cho san bằng mộ, xiềng lại và đúc chữ ghi rằng “Chỗ hoạn quan lộng quyền Lê Văn Duyệt chịu tội chết”. Ba năm sau khi tận diệt Lê Văn Khôi tội làm phản, vua Minh Mạng cấm hẳn hát bội trong một thời gian. Tài tử xao xác trốn đi, tìm nghề khác sinh sống nên hát bội ở miền Nam yếu dần. Mãi đến năm 1874, khi người Pháp cai trị miền Nam, hát bội mới quay lại. Nhưng lúc đó, việc thưởng thức trở nên phổ biến hơn trong dân chúng, nên chuyện mỗi lần muốn thưởng thức phải mời cả một ban hát, lại quá cầu kỳ hoặc tốn kém dựng rạp, đãi người… vì vậy các gia chủ khi có đám tiệc hay muốn thưởng thức ngắn giờ thì chỉ cần mời ít người đến hát, gọi là “hát chặp”. Thầy đờn, đào kép ngồi hát tại chỗ, không cần tô vẽ mặt rườm rà. Thích đoạn nào hát đoạn đó, không cần lớp lang. Mà dàn nhạc thì thu gọn lại, chỉ còn kìm, cò, tranh, sáo. Ấy là buổi hình thành của nhạc tài tử. Giai thoại về đời cô Út, kể lại rằng từ lúc mới mười tuổi (khoảng 1945-1946), lang bạt lên Sài Gòn cô Út gặp anh thanh niên Văn Vĩ khiếm thị, nhưng có ngón đờn thần sầu quỷ khốc. Cả hai cùng nhau lang thang xa cảng, Chợ Lớn, Sài Gòn để hát kiếm tiền nuôi gia đình. Khách nghe mới đầu chỉ định giải trí tạm, riết rồi cứ nhích tới gần, nghe rồi đòi nghe nữa… ai cũng lạ lùng hai đứa nhỏ có tuyệt kỹ của ngành đờn hát, thương mà cho tiền, nhờ vậy cô Út và anh Văn Vĩ mới lây lất qua ngày, chờ đến lúc vụt sáng như những ngôi sao lớn trên sân khấu cải lương miền Nam. Vào thập niên 1950, tên của cô Út lừng danh cùng kép độc Thành Được. Lúc đó, khán giả coi tờ quảng cáo, cũng để ý có Út Bạch Lan hay không. Đặc biệt, ngành ghi âm thu đĩa nhựa Việt Nam thời đó, không thể nào thiếu cái tên Út Bạch Lan trong các tuồng định ra mắt. Một trong những dĩa hát gây chấn động thời đó là Thuyền ra cửa biển (hãng dĩa Hồng Hoa), tập hợp toàn danh ca tài tử như Út Trà Ôn, Hoàng Giang, Minh Chí, Thanh Hương. Đặc biệt cô Út (vai Chiêu Trúc Lệ) và Thành Được (vai Diệp Băng Đình) cũng hớp hồn không biết bao nhiêu khán giả. Có một chi tiết khá độc đáo về chuyện này, là cô Út nổi tiếng trước Thành Được. Nhưng do lỡ thương anh nghệ sĩ này rồi nên khi bà bầu của gánh Kim Chưởng mời ký tái giao kèo, cô Út nài nếu vậy thì phải ký thêm giao kèo với Thành Được. Khi thấy hai người hát ăn ý, mà Thành Được cũng quá xuất sắc, bà bầu gánh Kim Chưởng làm liền. Và đó cũng là lý do mà cả hai xuất hiện đồng diễn trong tuồng Thuyền ra cửa biển. Lịch sử ghi âm Việt Nam có ghi nhận bản tân nhạc đầu tiên được ghi âm là bài Kiếp hoa (1938) của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tuyên phổ thơ Nguyễn Văn Cổn, người ở Huế. Nhưng thật sự tạo ra một thị trường rộng lớn và thu về vô số tiền bạc, lại là dĩa cải lương miền Nam. Tuồng Thuyền ra cửa biển là một trong những ví dụ, thậm chí thời đó, khán giả đài phát thanh mê mệt, yêu cầu nhiều quá, đến mức đài phải mua bản quyền phát đi phát lại cả năm. Chỉ nhiêu đó, tiền đã không biết bao nhiêu mà kể. Khán giả miền Nam thời đó chịu móc tiền túi mua dĩa hát lắm. Nhưng đặc biệt là phải dòm coi có tên danh ca như Út Trà Ôn, Út Bạch Lan, Thành Được, Hữu Phước… hay không mới mua. Thậm chí, có những tuồng không kịp thu âm, nhưng bài ca thì hay quá khiến dân chung phải đi mua các bản in lời bài ca (hồi xưa gọi là bài ca nhỏ). Lúc này thì người Hoa cũng nhảy vô kinh doanh bài ca nhỏ, vì bán chạy vô cùng mà lại dễ làm. Một bài ca có mấy cắc, ai cũng mua được, mà sẵn có đài phát thanh như quảng cáo giùm, giờ chỉ đem ra chợ khắp mọi miền mà bán thôi. Thập niên 1970, thời của truyền hình đưa những ngôi sao cải lương truyền hình xuất hiện như Thanh Nga, Mộng Tuyền, Kim Ngọc, Dũng Thanh Lâm… nhưng cũng là thời đánh dấu một giai đoạn sân khấu truyền thống của cải lương miền Nam suy yếu. Chuyện xưa ghi lại rằng vào Tết âm lịch Canh Tuất 1970, đoàn Dạ Lý Hương đang thu tiền ầm ầm, tự nhiên đến suất 8 giờ tối ở rạp Quốc Thanh, lại vắng teo, thu về được có gần 300 ngàn đồng. Hóa ra trước đó, đoàn nhận lời thu hình tuồng cho truyền hình, được tiền tưởng bở. Ngay giờ đó, truyền hình chiếu đúng tuồng của đoàn Dạ Lý Hương đang diễn. Được coi miễn phí mà lại qua tivi, nên dân chúng chọn ở nhà. Đó là một trong những bài học và cuộc xung đột đầu tiên của truyền hình và sân khấu cải lương miền Nam vậy. Cũng vì thâm hụt, nên sau đó ít lâu, có đến bảy đoàn hát ở Sài Gòn hợp lại, ra quyết nghị là cùng nhau không đụng vô truyền hình để còn sống sót. Nghe cô Út nỉ non, sầu muộn mà nhớ cải lương miền Nam. Ngành ca hát ra đời – với sự kết hợp lời thoại và điệu bộ diễn xuất của kịch nghệ phương Tây, âm nhạc thì truyền thống và tuồng tích là những drama thượng thừa không thua gì các kịch bản trên thế giới – lúc này dường như những drama lặng lẽ hơn bao giờ hết. Nhất là khi thiếu vắng những tượng đài lớn như cô Út Bạch Lan. ——————————-  * Bài viết sử dụng tư liệu tham khảo từ nhà nghiên cứu Ngành Mai, nhà nghiên cứu Nguyễn Tuấn Khanh, tạp chí Nông Cổ Mín Đàm, Du ngoạn trong âm nhạc truyền thống Việt Nam của Trần Văn Khê. https://nhacsituankhanh.com/2021/11/02/nghe-tieng-hat-co-ut-nho-cai-luong-mien-nam/ *** Nghệ sĩ ưu tú Út Bạch Lan không có con ruột nhưng trong đám tang của bà, con cháu rất đông. Họ đều là con nuôi, cháu nuôi của bà… Hơn 20 người con nuôi đội tang nghệ sĩ Út Bạch Lan Cùng với nghệ sĩ Phương Hồng Thủy, tác giả Hoàng Song Việt là hai người con nuôi "đời đầu" của nghệ sĩ Út Bạch Lan. Sau này, bà còn nhận nhiều người con nuôi khác. Trong số đó, có cả những đứa con rơi của chồng cũ… Theo lời kể của tác giả Hoàng Song Việt, một trong hơn 20 người con nuôi về chịu tang "má" Út Bạch Lan thì tang lễ được thực hiện theo đúng di nguyện của bà lúc còn sống. Tác giả Hoàng Song Việt được ở cạnh nghệ sĩ Út Bạch Lan khi bà trút hơi thở cuối cùng. Ông chia sẻ: "Trước khi mất, má rất tỉnh. Không mê không lẫn. Buổi tối hôm má mất, má vẫn còn nói chuyện với con cháu bình thường. Chỉ đến lúc con cháu cho má ăn cháo, má bị ói rồi đi luôn. Má đi nhanh, không đau đớn. Trước ngày mất 2, 3 hôm, má dặn dò từng người từng việc, kể cả chuyện tang lễ của mình sẽ làm ra sao. Thi thể quàn ở đâu, nghi thức thế nào, hỏa thiêu hay chôn cất… má đều dặn hết. Hồi xưa má muốn lúc chết được hỏa táng và tro đem vãi ở khắp nơi. Nhưng trước khi mất, má bảo muốn tro cốt được đưa về để gần mẹ ruột của má ở chùa Huỳnh Kim quận Gò Vấp". Tác giả Hoàng Song Việt cũng cho biết thêm, ngay đêm nghệ sĩ Út Bạch Lan mất, mười mấy người con nuôi đều đã về với bà. Do công việc và cuộc sống, nghệ sĩ Phương Hồng Thủy định cư ở nước ngoài nhưng cô cũng đang trên máy bay về Việt Nam. Tác giả Hoàng Song Việt nói thêm: "Phương Hồng Thủy đã có lịch về Việt Nam biểu diễn từ lâu nhưng khi biết má yếu, Thủy chủ động đổi vé máy bay về sớm. Nếu giờ này Thủy đang trên máy bay thì có lẽ cũng chưa biết là má đã mất". Trong số hơn 20 người con nuôi chịu tang nghệ sĩ Út Bạch Lan, chỉ có 3 người cùng huyết thống là ông Hùng, cô Hạnh, cô Dung và cô Châu. Đó là 4 người con ruột của em trai ruột nghệ sĩ Út Bạch Lan. Họ được bà nuôi từ bé, sống chung một nhà. Sinh thời, nghệ sĩ Út Bạch Lan từng nuôi 4 người con rơi của chồng. Tình cảm mẹ con cũng rất tốt nhưng trong đám tang bà ngày 5/11 chưa thấy họ có mặt. https://giadinh.net.vn/khong-co-con-ruot-hon-20-nguoi-con-nuoi-ve-doi-tang-nghe-si-ut-bach-lan-trong-dau-xot-172161106145728714.htm  
......

Cựu đại sứ VNCH Bùi Diễm qua đời

Cựu Đại Sứ Bùi Diễm. (Hình: Jimmy TV) VOA Tiếng Việt   Ông Bùi Diễm, cựu đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Hoa Kỳ, qua đời sáng nay, 24/10/2021, tại tư gia ở thành phố Rockville, bang Maryland, Mỹ, hưởng thọ 98 tuổi, theo tin từ gia đình. Chân dung cựu Đại sứ Bùi Diễm. (Photo by Ngy Thanh) Ông Lã Quy Dũng, con rể của cựu đại sứ, nói với VOA: “Ông nằm ở nhà gần tháng nay. Ba ngày chót thì sức khỏe rất yếu. Trước đó thì cũng tạm tạm được, ăn uống rất ít. Ông đi trong giấc ngủ của ông sáng nay.” “Ông là một người rất nhẹ nhàng, không có đòi hỏi gì nhiều ở đời cả. Chúng tôi rất tiếc là bố đã đi,” ông Dũng, chồng của trưởng nữ Lưu Bùi của cựu đại sứ nói với VOA. Ông Bùi Diễm là đại sứ tại Hoa Kỳ đại diện cho chính quyền Việt Nam Cộng hòa từ năm 1966 đến năm 1972, và sau đó ông tiếp tục giữ vai trò đại sứ lưu động cho đến khi Sài Gòn sụp đổ vào năm 1975. Ông Bùi Diễm quê ở Hà Nam, sinh năm 1923, thân phụ là cụ Phó Bảng Bùi Kỷ. Cô ruột của ông Bùi Diễm là phu nhân của Thủ tướng Đế Quốc Việt Nam, Trần Trọng Kim. Nhiều người bày tỏ sự đau buồn trước sự ra đi của cựu đại sứ Bùi Diễm. Kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa từ bang California, nói với VOA: “Cuộc đời của ông ấy gắn bó với lịch sử cận đại của nước Việt Nam vì hoàn cảnh khá đặc biệt trong gia đình của ông, có liên hệ đến cụ Bùi Kỷ và ông Trần Trọng Kim, cũng như những biến động của Việt Nam sau năm 1954 cho đến năm 1975. “Ông ấy là một người tràn đầy tinh thần yêu nước và luôn tìm một giải pháp đỡ tệ hơn cho Việt Nam nhưng cuối cùng nó không thành. “Gia đình tôi và gia đình cụ Bùi Diễm rất thân với nhau. Tôi biết rằng cụ đã ý thức được sự tỉnh giấc của giới trẻ, từ kinh nghiệm của bản thân cho những năm 1942-1945. Và sau này cụ vẫn muốn giúp cho giới trẻ những ý thức, những hiểu biết đó. Và từ đó, cụ kể lại, viết lại một cách khá trung thực, ôn hòa và khách quan từ thời cụ Trần Trọng Kim đến thời cựu hoàng Bảo Đại, cho đến sau này là nền Đệ Nhất và Đệ nhị Cộng hòa.” Cũng từ California, ký giả Đinh Quang Anh Thái, chia sẻ: “Cụ Bùi Diễm là một người xuất thân từ đảng phái cách mạng là đảng Đại Việt. Sau đó cụ bắt đầu tham gia chính trường của Việt Nam với nhiều vai trò, từ vai trò Bộ Trưởng Phủ Thủ tướng cho đến vai trò Đại sứ. “Khi tiếp xúc với cụ Bùi Diễm chúng ta thấy rằng cụ có tấm lòng nhiệt thành của người làm cách mạng, có sự khéo léo cân nhắc, thận trọng của một người làm chính trị và một người làm ngoại giao. “Năm 1975 khi qua Mỹ, cụ tiếp tục là một tiếng nói đóng góp vào dòng chính để cho dòng chính của nước Mỹ hiểu ý nghĩa của Việt Nam Cộng Hòa ra sao. Đồng thời, cụ đi đây đó để trao truyền bó đuốc cách mạng cho những thế hệ trẻ về sau.” Từ bang Virginia, nhà hoạt động nhân quyền, Giáo Sư Đoàn Viết Hoạt nêu nhận định: “Trong các vị của Việt Nam Cộng hòa trước 1975, cụ Bùi Diễm là người được rất nhiều người quý mến. Cụ đóng góp rất nhiều, không những cho công việc chung mà còn từ những kiến thức của cụ. Tôi có nhiều dịp nói chuyện với cụ và tôi rất kính trọng cụ. “Rất tiếc là chúng ta mất một người đã đóng góp rất nhiều trong thời Việt Nam Cộng Hòa trước năm 1975. “Sau 1975, cụ cũng có những đóng góp rất lớn cho cộng đồng hải ngoại. Tiếng nói của cụ trong giai đoạn đầu giúp cho cộng đồng người Việt hải ngoại có những sinh khí và sự kích thích để hoạt động. Sau này, cụ Bùi Diễm vẫn tiếp tục đóng góp ý kiến, và có những buổi nói chuyện và xuất bản sách – đó là đóng góp rất tốt cho sinh hoạt cộng đồng hải ngoại.” Ông Hoàng Đức Nhã, cựu Bí Thư và cựu Tham vụ Báo chí của Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu, nói với VOA: “Đối với tôi, cụ Bùi Diễm là một trong những là đàn anh, cụ lớn hơn tôi khoảng 20 tuổi, nhưng lúc nào cụ cũng coi tôi như một chiến hữu của chính sách Việt Nam Cộng Hòa. Suốt đời cụ đánh trận giặc ngoại giao trong những lúc khó khăn buộc phải thương thuyết, không những với cộng sản mà còn với đồng minh Hoa Kỳ. "Cụ dấn thân từ lúc còn làm Đại sứ tại Washington cho đến khi làm Đại sứ lưu động. Đó là công ơn mà người dân Miền Nam Việt Nam và Chính phủ Việt Nam Cộng Hòa không bao giờ quên cả. “Sau khi qua Mỹ cụ vẫn tiếp tục nêu cao chính nghĩa của mình và qua bao nhiêu bài viết, bao nhiêu hội thảo, cụ cũng đều nói lên cuộc tranh đấu của nhân dân miền Nam. “Chúng ta mất đi một chiến hữu chính nghĩa của Việt Nam Cộng Hòa.” Cựu Đại Sứ Bùi Diễm từng viết nhiều tác phẩm bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt nói về Cuộc chiến Việt Nam, trong đó có hồi ký chính trị Việt Nam trong Gọng kìm lịch sử, xuất bản hồi năm 2000.      
......

Vĩnh biệt ông Lê Văn.

  Ông Lê Văn làm việc cho VOA từ thời chiến tranh năm 1964, ông nghỉ hưu vào năm 2002. Nhân kỷ niệm một năm Viễn Xứ 30/04/1976, ông Lê Văn là người đầu tiên đã đưa nhạc phẩm “Sai Gòn Ơi Vĩnh Biệt” của nhạc sĩ Nam Lộc đến với quần chúng qua chương trình phát thanh VOA. *** Lê Văn, biên tập viên kỳ cựu của VOA, qua đời ở tuổi 84 Hoàng Long - VOA Lê Văn, chủ biên kỳ cựu của ban Việt ngữ Đài Tiếng nói Hoa Kỳ với giọng nói thân thuộc với hàng triệu thính giả Việt Nam suốt nhiều thập niên, qua đời ngày thứ Bảy, 23 tháng 10, thọ 84 tuổi. Ông ra đi thanh thản trong giấc ngủ và sau hai năm mắc bệnh ung thư, vợ của ông cho biết. Bà không cho biết thêm chi tiết về bệnh tình của chồng. Làm việc cho VOA từ năm 1964 đến khi về hưu vào năm 2002, ông được các đồng nghiệp thuộc mọi thế hệ kính trọng về tác phong chuyên nghiệp và vốn hiểu biết sâu rộng, và được thính giả gần xa tin tưởng và quý mến về những thông tin mà ông đem tới cho họ. Ông được xem là một trong những tượng đài trong lĩnh vực phát thanh tin tức tiếng Việt ở Mỹ. Với kinh nghiệm gần 40 năm trước micro, ông là một trong những tiếng nói tiêu biểu nhất của ban Việt ngữ, mang đến cho thính giả những tin tức mới nhất và đáng tin cậy nhất từ những thời khắc nóng bỏng của Chiến tranh Việt Nam cũng như khơi lên hy vọng cho những người dưới đáy vực tuyệt vọng trong những năm hậu chiến. Trong những phát biểu cuối cùng của ông trước khi qua đời, ông trò chuyện với VOA về những kỷ niệm đáng nhớ của ông với thính giả khắp nơi, nêu bật sức lan tỏa và tác động to lớn từ những chương trình phát thanh của ông. “Sau năm 1975, mỗi một lần tôi có dịp lên sân khấu phát biểu về một điều gì đó thì đến khi tôi đi xuống rất nhiều người tới nói với tôi rằng là ông Lê Văn, tôi xin phép cho tôi ôm ông một cái,” ông nói trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 9. “Tôi mới bảo ủa tại sao có người muốn tới đây ôm mình một cái, thì họ mới nói là bởi vì hồi xưa tôi ở Việt Nam tôi nghe ông nói về những chương trình ở bên Mỹ này giúp cho người Việt có cơ hội thoát khỏi chế độ cộng sản và đi ra nước ngoài, thì cái điều đó khiến chúng tôi nức lòng phấn khởi bởi vì đã có lúc nhiều người trong bọn chúng tôi, những người đi tù cải tạo thất vọng muốn tự tử. “Nhưng mà đến khi tôi nghe ông loan tin về những chương trình của chính phủ Mỹ thương thuyết với Việt Nam để đưa những người trước kia từng cộng tác với Mỹ, từng làm việc cho các cơ quan của Mỹ hay là những người muốn được sang thế giới tự do thì có thể ra đi theo những chương trình mới đó, lúc đó chúng tôi nhớ có những tin tức như vậy mà chúng tôi sống sót, chúng tôi bỏ ý định tự tử đi. “Đấy là cái tác động tâm lý lớn nhất và nó cũng là một niềm an ủi đối với tôi bởi mình đã đem đến cho đồng bào những tin tức mà họ rất mong muốn, họ rất cần được biết.” Lê Văn và vợ trong một bức ảnh chụp gần đây. ‘Tiếng nói’ của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ Những người từng làm việc với Lê Văn nói họ mãi biết ơn ông về sự giúp đỡ mà họ từng nhận được từ ông. Ông được mô tả là một ký giả tài năng luôn hết lòng với công việc và tận tâm hướng dẫn những đồng nghiệp ít kinh nghiệm hơn. Cựu phát thanh viên Lan Phương, nhân viên của VOA Tiếng Việt từ năm 1986 đến năm 2012, nói đến giờ này bà vẫn xem Lê Văn như một người anh cả trong gia đình. Bà nói những chỉ dẫn của ông trong tư cách chủ biên là những bài học quý giá đầu tiên khi bà bắt đầu sự nghiệp của mình. “Trong vấn đề dịch thuật, khi mình dịch tin bác ấy chỉ dẫn cho mình sửa đổi làm sao cho thoát ý. Trong những bài phóng sự mình viết, bởi vì mình không có thì giờ nhiều cho bài viết để phát thanh, bác ấy luôn luôn hướng dẫn viết làm sao cho nó cô đọng, súc tích, đầy đủ và phải trong một thời lượng cho phép. Bác ấy chỉ dẫn từng chút từng chút một,” bà chia sẻ. Đó cũng là những nhận xét của nhà báo Nguyễn Văn Khanh, cựu giám đốc ban Việt ngữ Đài Á Châu Tự do. Ông từng được Lê Văn tuyển mộ và làm việc tại ban Việt ngữ của VOA trong những năm 1990. Đến giờ ông vẫn nhận mình là học trò của ông. “Anh ấy bắt tôi phải ngồi xuống, đưa cái bài tôi biết và bảo rằng cái chỗ này thêm một dấu phẩy, chỗ kia phải thêm một dấu chấm. Những điều nhỏ nhoi như thế đã khiến tôi học hỏi được rất nhiều từ anh,” nhà báo kỳ cựu này nói. “Ông ấy rất bình tĩnh khi ông ấy ngồi trước micro. Điểm đó tôi tập mãi mà không được. Điểm thứ nhì là giọng nói của ông ấy rất đặc biệt, một giọng nói rất là dịu dàng. Kể cả những lúc ông phải đưa ra những lời lẽ đầy cương quyết thì ông cũng vẫn rất là dịu dàng, không chỉ với anh em chúng tôi mà với cả khán giả của đài VOA trong suốt bao nhiêu năm trời.” “Có thể nói ông thầy tôi là ‘tiếng nói’ của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ.” Lê Văn tên thật là Lê Lai. Ông sinh ngày 28 tháng 4 năm 1937 ở Nam Định. Ông lấy bằng cử nhân luật và văn chương sau khi di cư vào miền Nam năm 1954. Năm 1961, ông sang Mỹ học cao học lấy bằng thạc sĩ về Khoa học Chính trị tại Đại học Georgetown ở thủ đô Washington. Sau khi về hưu, ông dọn về sinh sống ở thành phố Houston bang Texas cho đến khi qua đời. Người thân và bạn bè cho biết ông là người có tính tình nồng hậu, ấm áp, biết tận hưởng cuộc sống. Ông đặc biệt am hiểu về rượu vang và đã viết một cuốn sách về nó. Gia đình dự định tổ chức tang lễ cho ông vào ngày 12 tháng 11 ở Houston và sau đó sẽ hỏa thiêu. Tro cốt của ông sẽ được an táng tại bang Virginia, nơi ông từng sống phần lớn cuộc đời khi ông làm việc tại VOA. “Chồng tôi có nhắn nói lại với VOA rằng ông ấy rất cảm ơn ân tình của tất cả thính giả mọi nơi,” bà Lê Văn nói trong niềm xúc động nghẹn ngào.    
......

Tiến Sĩ gốc Việt Võ Đình Tuấn: 'Một trong 100 thiên tài đương đại'

Võ Đình Tuấn sinh ngày 11 tháng 4 năm 1948, là một nhà khoa học, nhà sáng chế người Mỹ gốc Việt. Huỳnh Dũng TH| Võ Đình Tuấn trở thành tiến sỹ gốc Việt để lại hàng loạt công trình phát minh, bằng sáng chế quan trọng trong các lĩnh vực môi trường, sinh học, y học tại Mỹ. Tên tuổi của ông cũng được vinh danh trong danh sách thiên tài thế giới. Được biết, Võ Đình Tuấn sinh ngày 11 tháng 4 năm 1948, là một nhà khoa học, nhà sáng chế người Mỹ gốc Việt đã có 32 bằng phát minh sáng chế trong các lĩnh vực môi trường, sinh học và y học tại Mỹ. Vào năm 17 tuổi, từ Sài Gòn Võ Đình Tuấn đi Thụy Sĩ du học, ông tốt nghiệp cử nhân vật lý tại Trường Bách khoa liên bang Lausanne (1971), và bốn năm sau ông được trao bằng tiến sĩ chuyên ngành hóa lý tại Viện Kỹ thuật liên bang Zurich, Thụy Sĩ. Sau khi nhận bằng tiến sĩ, ông tiếp tục sang định cư tại Hoa Kỳ. Cơ quan Thương hiệu và Phát minh Hoa Kỳ (USPTO, trực thuộc Chính phủ Mỹ) cho biết, phát minh khoa học đầu tiên của Võ Đình Tuấn (năm 1987) là một loại băng rất nhỏ và dễ sản xuất hàng loạt, dùng để gắn vào áo của công nhân khi họ làm việc trong những môi trường có nguy cơ cao, nhằm ghi lại các thông số của loại chất độc hại mà họ bị mắc phải trong quá trình lao động. Sau buổi lao động miếng băng dán này sẽ được quét qua kính quang học, nó chỉ cần 11 giây để báo cho biết ngay công nhân mang nó bị nhiễm độc ở mức độ nào và chữa chạy ngay mà không cần phải đưa vào bệnh viện để tốn thêm thời gian lấy máu, nước tiểu để xét nghiệm. Không chỉ dừng tại đó, trong lĩnh vực y tế, Võ Đình Tuấn còn phát minh các hệ thống dò tìm các DNA bị thương tổn liên quan đến chứng bệnh tiểu đường và ung thư qua công nghệ Tia Synchronous luminesence. Bởi theo ông, các dữ liệu về sức khỏe có thể được ghi lại và dễ dàng được đọc qua tia lazer song hành cùng với sợi quang học. Nhờ đó mà sức khỏe của bệnh nhân sẽ có thể được kiểm tra không cần các biện pháp y tế kinh điển như là lấy mẫu xét nghiệm, lấy mô theo kiểu truyền thống. Và phương pháp y học này được đánh giá là có thể làm thay đổi hoàn toàn quy trình chẩn đoán bệnh ung thư, khác biệt hơn so với trước đây. Tiến Sĩ gốc Việt Võ Đình Tuấn cũng là một trong những người đầu tiên kết hợp sức mạnh nhận biết của tự nhiên (ví dụ như kháng thể) với công nghệ cảm biến dựa trên ánh sáng để phát triển thiết bị mạnh mẽ được gọi là cảm biến sinh học. Ảnh: @Google. Những công trình nghiên cứu tiến bộ ở trên giúp Võ Đình Tuấn sở hữu mười bằng sáng chế liên quan và tất cả đã được mua lại bởi nhiều công ty y tế và môi trường. Thậm chí, nhiều bằng sáng chế trong số này được sử dụng bởi nhiều tổ chức nghiên cứu như là Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và rất nhiều bệnh viện khác tại Mỹ. Đến năm 1992, tiến sĩ Võ Đình Tuấn tiếp tục phát minh một hệ thống lưu trữ quang học (SERODS) dùng trong các bộ nhớ máy tính, cơ sở dữ liệu y tế và cả NASA cũng dùng hệ thống này cho vệ tinh nhân tạo của mình. Trong năm 1994, ông đạt một thành công rất lớn trong việc chế tạo một hệ thống phát hiện ung thư bằng quang học. Đến nay, ông đã giữ 32 bằng sáng chế trong nhiều lĩnh vực khác nhau, cùng với một loạt các nghiên cứu thú vị khác. Tiến sĩ Tuấn cho rằng, những nghiên cứu của ông phần lớn chỉ có mục đích đơn giản là góp phần làm giảm những nỗi đau của con người liên quan đến bệnh tật. Vào ngày 9/5/2002, nhân kỷ niệm tháng truyền thống của các dân tộc thiểu số châu Á tại Mỹ, bà J. C. Hayward - người phát ngôn của USTPO cho rằng, những phát minh của Tiến sĩ Võ Đình Tuấn cùng các nhà khoa học khác đã góp phần làm cho nước Mỹ trở thành nước có nền khoa học kỹ thuật tiên tiến nhất trên thế giới. Cũng trong năm 2002, các trường tiểu học và trung học của Mỹ đều chiếu cuốn video về những nhà khoa học, trong đó có Tiến sĩ Tuấn cho các học sinh xem như một chương trình ngoại khóa. Bà Hayward nói: "Chủ yếu để thế hệ trẻ của Mỹ nhớ đến những nhà bác học của các dân tộc và màu da khác nhau đã có những đóng góp to lớn không những cho xứ sở cờ hoa mà còn cho toàn thế giới". Tiến sĩ Võ Đình Tuấn còn làm việc tại Viện Hóa học Mỹ và là biên tập viên cũng như cố vấn của nhiều tạp chí quốc tế chuyên ngành. Ông đã đoạt 5 giải thưởng nghiên cứu & phát triển (R&D) vào các năm 1981, 1987, 1992, 1994 và 1996; tác giả của hơn 300 công trình được in ấn trên các tạp chí khoa học nổi tiếng. Ông cũng đoạt giải nhà khoa học của năm tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge vào năm 1992, nhận Giải thưởng Thương mại hóa Lockheed Martin năm 1998, và nhận Giải thưởng Sir George Stokes từ Hiệp hội Hóa học Hoàng gia năm 2019, cùng rất nhiều giải thưởng quốc tế khác. Hiện nay, nhà khoa học tài năng này đang nghiên cứu cải tiến những công nghệ mới để sản xuất những thiết bị y khoa hiện đại, có kích thước nhỏ và giá thành thấp nhằm góp phần nâng cao tính hiệu quả và tiết kiệm trong chẩn đoán và điều trị bệnh, cũng như song hành tập trung vào việc phát triển các công nghệ tiên tiến để bảo vệ môi trường và nâng cao sức khỏe con người. Các hoạt động nghiên cứu của ông còn liên quan đến chất liệu sinh học, vật liệu ghép nano, cảm biến nano, quang phổ laser, hình ảnh phân tử, chẩn đoán y tế, phát hiện và điều trị ung thư, thần kinh học, cảm biến hóa học, cảm biến sinh học và biochips. Những thành tựu để đời đã giúp Võ Đình Tuấn được công ty tư vấn kinh doanh toàn cầu Creators Synectics vinh danh xếp hạng thứ 43/100 trong danh sách "100 thiên tài đương thời thế giới". Không chỉ dừng tại đó, ông còn được cơ quan Cơ quan Phát minh và Thương hiệu Hoa Kỳ công nhận là 1 trong 4 nhà khoa học gốc châu Á - Thái Bình Dương có phát minh lớn cho nước Mỹ. Huỳnh Dũng (TH)  
......

Tản mạn ngày sinh

Ảnh nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa - Nga Nguyễn Nghia HP Nguyen Hôm qua tôi nhận được nhiều lời chúc mừng Sinh Nhật (Một lần nữa trân trọng cảm ơn mọi người) khiến đêm-lại một lần nữa nghĩ về Sinh Nhật.   Khi bạn được chúc mừng sinh nhật vào tuổi từ 1 đến 50 ắt niềm vui chiếm trọn 100%, nhưng khi từ 60 tuổi trở lên bạn nhận được nhiều lời chúc mừng sinh nhật ắt về đêm sẽ xuất hiện trong bạn một nỗi buồn. Nỗi buồn vì bạn biết bạn đã già. Bạn đã ở bên kia dốc. Rồi một ngày nào đó thay vì những lời chúc mừng sinh nhật dành cho bạn là những lời dùng tưởng niệm ngày chết của bạn.   Tôi không nghĩ rằng cuộc đời tôi hiện hữu là Cõi tạm. Chết là hết không có cơ hội sửa chữa những sai lầm nên tự vấn thời gian nào cuộc đời mình có ý nghĩa, thời gian nào nào vô dụng.   Tôi tự thấy trong hành trình sống đã qua 72 năm, ngoài thời gian trẻ thơ, đến trường thì chỉ có khoảng 16 -17 năm trở lại đây tôi sống có ích.   Đây là thời gian tôi tham gia cùng lớp đàn anh đã khuất, cùng các bạn hiện hữu phản biện những sai lầm chính trị, điều hành xã hội của chính quyền độc tài, yêu sách đa nguyên, đa đảng, chống chính quyền Trung Quốc đã và đang âm mưu thôn tính tiếp biển đảo nước ta. Trong 16-17 năm này, 6 năm tù chính trị như một hạt vàng lấp lánh, chắc chắn là một niềm tự hào của con cháu khi thời thế thay đổi (mà chắc chắn sẽ thay đổi)   Số thời gian còn lại (nhiều hơn 4 lần có ích) tôi đã sống vô ích. Trong số thời gian vô ích kia có những năm đáng xấu hổ. Bao gồm 10 năm là đoàn viên đoàn thanh niên lao động Việt Nam (Bây giờ là đoàn thanh niên cộng sản hcm) và khoảng 2 năm “phấn đấu” để “được đứng trong hàng ngũ của đảng”. ( rất may tôi đã kịp dừng lại nhờ “tự diễn biến, tự chuyển hóa)   Phần thời gian tôi đã sống vô ích như thế nào? Trong một bài viết gần đây tôi có đề cập. Hôm nay xin phép đăng lại. ---------------------- TƯƠNG LAI LÀ VIỆT NAM (Bài viết dành cho các bạn trẻ)   Chúng tôi lớp người đã “thất thập cổ lai hi”. Nếu một bạn trẻ nào mạnh dạn hỏi: Ông/bác đã làm được gì cho tổ quốc?”. Chúng tôi cũng thành thật trả lời: “ Chúng tôi đã không làm được gì cho đất nước!”   Chúng tôi lớn lên trong chiến tranh Bắc-Nam, giai đoạn nhà cầm quyền đương thời đem tất cả nhân tài vật chất của đất nước đốt thành tro bụi để “giải phóng miền Nam” thay vì để xây dựng và phát triển quốc gia (miền Bắc). Tài năng và nhiệt huyết của lứa tuổi 70, 80, 90 chúng tôi lúc bấy giờ bị hủy hại bởi chiếc vòng kim cô là nền kinh tế tập trung, bao cấp, quan hệ xin cho, quan hệ “hồng hơn chuyên” do nhà nước độc tài áp đặt, cổ súy.   Nếu bạn trẻ nào hỏi bất kì một người nào có lương tâm ở tầm tuổi chúng tôi, đã từng hoạt động trong mọi lĩnh vực do chính quyền cộng sản điều hành và quản lý thời đó sẽ nhận được câu trả lời như tôi. Mà dù họ không dám trả lời các bạn, đã có hiện tại chứng minh. Chứng minh rằng trong lĩnh vực nông nghiệp, người nông dân thời ấy không làm ra cái gì hết!. Nếu làm được, cả miền Bắc đã không phải ăn lúa mạch nguyên hạt của Liên Xô, bột mì mốc của Cu Ba... trong khi Việt Nam là một nước nông nghiệp, ruộng đồng thẳng cánh cò bay... Chứng minh rằng: Họ/ chúng tôi đã không làm được gì hết trong ngành công nghiệp ngoài phá hỏng nhiều hơn làm ra. Nếu các cơ sở kinh tế nhà nước hữu ích nó đã sống và phát triển mạnh mẽ, thay vì phải chết, phải cổ phần hóa, tư nhân hóa... Thay vì phải chấp nhận đầu tư của nước ngoài tư bản để ngăn chặn khủng hoảng kinh tế, xã hội, đời sống và cả... thể chế chính trị.   Nếu lớp tuổi chúng tôi hữu ích cho quốc gia thì chúng tôi đã để lại cho con cháu những bệnh viện được xây mới trong đó có các thiết bị hiện đại, thay vì các bệnh viện xập xệ hiện nay; là các bệnh viện hai, ba bệnh nhân nằm chung một giường bệnh, thân nhân đến chăm sóc phải nằm dưới gầm giường, hoặc ngoài hành lang, trên những tấm chiếu, tấm nilon mang theo từ nhà.   Nếu lớp tuổi chúng tôi hữu ích thì chúng tôi đã để lại cho thế hệ ngày nay những trường đại học ra đại học, giáo sự ra giáo sư, tiến sĩ ra tiến sĩ... thay vì các cán bộ cộng sản và lớp nhà giàu phải đưa con em sang Mỹ, châu Âu du học và chính họ cũng đã được đào tạo đúng chuẩn để không phải học giả, mua bằng giả đặng đạt chuẩn giữ ghế cai trị.   Nếu lớp tuổi chúng tôi hữu ích cho quốc gia thì lớp trí thức chúng tôi đã để lại cho các bạn những phát minh, sáng chế, sản phẩm trí tuệ mà ngày nay xã hội và các bạn đang sử dụng.   “Lũ chúng tôi sinh nhầm thế kỷ” là câu trả lời phổ thông nếu các bạn hỏi sang lĩnh vực văn, thơ, nghệ thuật.   Đến đây các bạn trẻ sẽ hỏi: “ Vậy thì các ông/ bác thời đó làm gì để sống? Xin trả lời: Xã hội Việt Nam thời đó là một xã hội bên ngoài ta thấy không ai bị thất nghiệp, nhưng bên trong là lãn công. Chúng tôi chấp nhận sống "thắt lưng, buộc bụng", thỏa mãn với đồng lương bao cấp, dù chỉ đủ mua các nhu yếu phẩm trong sổ tem phiếu của nhà nước và nhà nước cộng sản sống bằng bao cấp của Liên Xô, Trung Quốc, các nước phe cộng sản Đông Âu cho đến lúc phe cộng sản sụp đổ, nhà cầm quyền phải phá dỡ kinh tế tập trung, bao cấp, chuyển sang kinh tế thị trường, chấp nhận cạnh tranh làm động lực phát triển, chấp nhận đầu tư tư bản.   Và rồi có bạn sẽ nói: “ Tại vì các ông/bác bất tài, lười biếng...” Vâng! Trong lớp chúng tôi không hiếm người tài, người chăm chỉ, nhưng chúng tôi sống trong một giai đoạn cả xã hội lười biếng vì chế độ bao cấp, bế quan tỏa cảng, quyền lợi kinh tế chia đều cho cả người bất tài và người lười biếng, đồng thời cá thể nào tự xoay xở cho bản thân và gia đình thoát nghèo ( dù chính đáng) sẽ bị loại khỏi cộng đồng.   Có bạn sẽ hỏi: “ Tại ai?”. Câu trả lời của tôi là: “ Tại Việt Nam xây dựng xã hội theo mô hình chủ nghĩa xã hội, lực lượng trực tiếp tạo ra một thế hệ lãng phí như chúng tôi là Đảng cộng sản.   Có bạn sẽ nói: “tại vì chúng tôi nhu nhược, không biết đấu tranh để thay đổi chế độ”. Tôi biết và thừa nhận rằng thế hệ chúng tôi có nhiều người ngu đến tận ngày nay khi họ đang vuốt ve ba đồng lương hưu còm, trong nhà họ treo nhiều bằng khen, huy chương do chính quyền thời ấy bố thí và ảnh các lãnh tụ của chủ nghĩa cộng sản.   Kéo dài hơn nửa thế kỷ, thế hệ chúng tôi là đối tượng vô ích, lãng phí đối với quốc gia, dân tộc bởi trên lưng chúng tôi là một nhóm quyền lực tự biến thành sản phẩm khuyết tật của lịch sử. Lớp trẻ các bạn đã có internet, mạng XH, nhiều người được đi ra nước ngoài du lịch, học tập, có lớp chúng tôi làm gương, rút kinh nghiệm để sống sao cho khỏi ân hận, xót xa với chính mình.   Có bạn hỏi tôi: “ Dân tộc nào trên thế giới mạnh mẽ? Tôi trả lời: “ Bây giờ là Israen, nhưng tương lai là Việt Nam khi VN có dân chủ!
......

Bà Christint Nguyễn Thị Mai Anh phu nhân của Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu từ trần

  Bà Christine Nguyễn Thị Mai Anh là Phu nhân của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu. Bà là Đệ Nhứt Phu Nhân của chính thể Đệ Nhị Cộng hòa (1967-1975), đôi khi được gọi là Bà Nguyễn Văn Thiệu, đặc biệt là trong truyền thông Tây phương. Ông bà thành hôn năm 1951. Bà sinh năm 1931, là con gái thứ bảy (nên còn có biệt danh Cô Bảy Mỹ Tho) trong một gia đình có mười anh chị em. Xuất thân trong một gia đình Công giáo toàn tòng ở Mỹ Tho, nhưng do truyền thống Đông phương, bà chịu ảnh hưởng khá lớn nề nếp, gia phong phong kiến, nhất là trong cách đối nhân xử thế.   Tuổi hoa niên, bà cùng người em gái Tám Hảo thường xuyên lên Sài Gòn để học tập và thăm thân nhân. Do gia đình quen biết với Dược sĩ Huỳnh Văn Xuân, làm việc ở Viện bào chế Trang Hai, hai chị em bà được giới thiệu làm Trình dược viên tại Viện bào chế Roussell. Chính ông Huỳnh Văn Xuân làm mai mối cho Nguyễn Văn Thiệu (bấy giờ mang cấp bậc Trung úy Hiện Dịch) quen Mai Anh. Mặt khác, cậu của Mai Anh là Tướng Đặng Văn Quang cũng là bạn đồng khóa Trường Võ bị Đà Lạt với ông Thiệu, nên mối tình nhanh chóng được xúc tiến hôn nhân, dù có đôi chút trở ngại vì Mai Anh là tín đồ Công giáo. Ông bà chính thức làm Lễ cưới vào năm 1951. Sau này, vào năm 1958, ông Thiệu mới rửa tội theo Công giáo.   Trong những năm chồng mình đạt đến đỉnh cao quyền lực, không như Đệ Nhứt Phu Nhân Trần Lệ Xuân, bà hoàn toàn không can dự vào chính trường, mà đi nhiều vào các hoạt động xã hội hơn.   Với cương vị là Phu Nhân của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, sau nhiều năm hoạt động xã hội, cảm thông với sự thiếu thốn các Cơ sở điều trị của dân chúng khi đau ốm. Bà Nguyễn Thị Mai Anh là người lên ý tưởng, khởi xướng thành lập một bệnh viện phục vụ người dân ngay tại “thủ đô” của miền Nam lúc bấy giờ:   Bệnh viện Vì Dân, nơi ngã tư Bảy Hiền, theo lời của giới bình dân Sài Gòn lúc bấy giờ thường hay kêu đó là bệnh viện bà Thiệu, được xây dựng do bà vận động quyên tiền từ thiện của nhiều người bao gồm: Thân hào Nhân sĩ, Thương gia, Kỹ nghệ gia… Bệnh viện Vì Dân ngày xưa là bệnh viện tư nhân, nhưng được điều hành như bệnh viện công, nghĩa là: Không thu viện phí, không thu tiền khám chữa bịnh, không thu tiền các loại thuốc thông dụng có sẵn ở bệnh viện, người dân vào khám chữa được miễn phí hoàn toàn hết.   Lễ đặt viên đá đầu tiên đã cử hành ngày 17-8-1970. Nhờ sự tín nhiệm và giúp đỡ của các nhà Hảo tâm, các Cơ quan Từ thiện trong nước và ngoại quốc, các Cơ quan quốc tế, và các quốc gia bạn, nên việc xây cất và trang bị tiến triển nhanh chóng.   Ngày 4-9-1971, bệnh viện Vì Dân đã khánh thành, và điều hành ngay các khu Ngoại chẩn, Thí nghiệm, và Quang tuyến X…   Đích thân Bà Nguyễn Thị Mai Anh phát biểu trong buổi lễ, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu là người cắt băng khánh thành.   Ngày 21 tháng 4 năm 1975, do những áp lực từ chiến trường, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu tuyên bố từ chức trên truyền hình, rồi rời Việt Nam, với tư cách Đặc sứ Việt Nam Cộng hòa đến Đài Bắc phúng điếu Tưởng Giới Thạch - đêm 25 tháng 4. Lúc đầu cả gia đình sang sống tại Đài Loan, nơi trước đó ông Nguyễn Văn Kiểu, anh ông Thiệu làm Đại sứ.   Sau khi con trai thứ hai, Nguyễn Văn Lộc sang Anh Quốc học, thì cả nhà lại sang London định cư, và sống ở đó 15 năm, cho đến khi  người con sang Mỹ tiếp tục sự học, thì cả nhà cũng đến định cư tại Boston năm 1985, và bà Mai Anh nói rằng: Sẽ ở tại đó luôn cho gần con cái. Ông bà có 3 người con là: * Nguyễn Thị Tuấn Anh (Trưởng nữ) * Nguyễn Quang Lộc (Trưởng nam) * Nguyễn Thiệu Long (Thứ nam)   Ngày 29 tháng 9 năm 2001, ông Thiệu từ trần tại Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess Medical Center, tại Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ, sau khi đột quỵ tại nhà. Hưởng thọ 78 tuổi, được an táng tại Boston. Hiện tại bà vẫn sống ở nơi này.   “Tôi mong có dịp về lại Việt Nam thăm mồ mả ông bà, và mang tro cốt của ổng [chồng, Nguyễn Văn Thiệu] về khi đất nước bình yên; Ông Già có trối rằng: 'Nếu được thì đem chôn tại quê ông ở Phan Rang, nếu không thì rải một nửa xuống biển và một nửa trên núi',". Bà nói như vậy về ước vọng của bà như một phụ nữ Việt bình thường không quên ơn Tổ tiên dòng họ.   Một người từng phục vụ trong Dinh Độc Lập dưới thời Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu nhận xét: “Tôi luôn luôn giữ lòng quý mến đối với Tổng thống Phu Nhân. Bà lúc nào cũng giữ nếp sống bình dị của người đàn bà phúc hậu, bao dung của sông nước vùng đồng bằng sông Cửu Long. Đối với tôi, bà Thiệu là hình ảnh một người mẹ, một người vợ hiền đảm đang, hơn là một vị Đệ Nhất Phu Nhân sống trong tột đỉnh của quyền thế, và nhung lụa giàu sang. Bà là điển hình của mẫu người phụ nữ lớn lên trong gia đình được hấp thụ trọn vẹn một nền giáo dục Khổng Mạnh (tuy bà là người Công giáo), mà chúng ta thường thấy trong xã hội miền Nam thời thập niên 40. Bà Thiệu luôn luôn tỏa ra sự trong sáng và vui tươi. Bà không bao giờ câu nệ về cách ứng xử của nhân viên thuộc cấp. Mỗi lần gặp mặt, bà luôn luôn lên tiếng hỏi thăm sức khỏe chúng tôi trước, không kịp để chúng tôi chào bà. Điều đặc biệt là bà không bao giờ đề cập đến bất cứ chuyện gì có liên hệ đến việc làm của ông Thiệu với chúng tôi. Trong suốt thời gian làm việc tại đây, chỉ có một lần duy nhứt tôi nghe bà than phiền với ông Thiệu, bằng lời lẽ rất ôn tồn về một nhân vật có đầy quyền thế tại Phủ Tổng thống, trong lúc tôi đang đứng bên cạnh”.   Trước năm 75 người dân Sài Gòn còn đồn đãi nhau về những chuyện buôn lậu tham những bên cạnh chuyện ông Thiệu có liên hệ tình cảm với một vài Ca sĩ, và cả với một chủ nhà hàng ăn bên ngoài Sài Gòn. “Tất cả cũng chỉ là những tin đồn, không ai biết thực hư ra sao”, theo lời một nhân vật thân cận trong chính quyền trước đây không muốn nêu danh tính.   “Bà Thiệu là một người đứng cạnh chồng, một người chỉ biết lo cho gia đình, không phải người của quần chúng đâu!”.   Người này còn công nhận bà Thiệu là người đáng kính, không có cái kênh kiệu vênh váo của một người có quyền thế. Thỉnh thoảng và cũng rất ít, bà xuất hiện đi ủy lạo cho Thương bệnh binh, và chưa hề tuyên bố một điều gì.   Vào năm 1972, một người Hoa Kỳ làm việc tại Việt Nam đã xin phép lấy tên bà Nguyễn Thị Mai Anh đặt cho một giống Lan: Brassolaeliocattleya Mai Anh, cùng dịp này còn có bà Đinh Thúy Yến (Phu nhân Thủ tướng Trần Thiện Khiêm): Brassolaeliocattleya Dinh Thuy Yen.   Nguồn: Nhìn Ra Bốn Phương
......

Chuyện ăn phở

Nguyễn Thông   Một tờ báo, tờ Lao Động, hôm trước đăng bài nói chuyện ăn phở bị thiên hạ mắng té tát. Là người trong nghề, tôi đọc cái tít bài ấy là biết ngay tác giả mượn phở để nói điều khác. Tuy nhiên tít ẩn ý thường dễ bị hiểu lầm, nhất là ở thời điểm nhạy cảm, với đối tượng nhạy cảm. Giá thay “Sài Gòn” thành “TP.HCM” thì biết đâu lại được khen. Xì xụp hay không xì xụp, không thành vấn đề, nhưng tự dưng tạo ra hình ảnh người Sài Gòn đứng nhìn, thèm thuồng khi thấy người Hà Nội ăn. Giống như đứa trẻ con ăn mày ăn xin nuốt nước miếng ừng ực đứng chờ người khác ăn để được… ăn thừa. Rất tội nghiệp. Vẫn biết tác giả bài báo nhắm tới cái sự thèm khác, thậm chí ẩn ý rất sâu xa, thèm tự do, thèm không bị câu thúc gò bó, thèm được cởi hết mọi trói buộc, v.v.. nhưng người đọc cứ hiểu là thèm ăn thì cũng phải chịu. Đọc xong cái tít rồi người ta không thèm đọc bài nữa, đó là thất bại của người viết.   Đã viết thì viết cho nó đúng, phải nói là dân Hồ Chí Minh chết thèm nhá. Ngoc Vu Nhân chuyện phở, nhà cháu nhớ lại những gì liên quan tới nó, mà có những bác nghiện phở, say phở hơn vợ không ngần ngại tôn là quốc hồn quốc túy. Ở nước Nam ta, có nhẽ phở là món ăn nổi tiếng nhất. Nơi nào nước mình cũng thấy phở, hầu như ai cũng thích phở. So với thức dùng đặc sản, đặc trưng chỗ này chỗ khác, chẳng hạn thắng cố, bún chả, bánh đa cua, hủ tiếu, bánh canh, gỏi cuốn, bánh tôm… thì ta thấy những món ấy chỉ vang danh trong vùng địa giới nhất định, lôi cuốn được nhóm người nhất định. Chứ phở thì không biên giới, không phân biệt già trẻ lớn bé, nam phụ lão ấu, đảng phái giai cấp, quân dân chính đảng, đàn ông đàn bà, vùng gần vùng xa, miền xuôi miền ngược, thành thị nông thôn, trong nước ngoài nước... Phở bành trướng ra cả những quốc gia xa tít tận châu Âu, châu Mỹ, châu Úc. Dường như cứ nơi nào người Việt cư trú là xuất hiện phở. Không có đồ ăn thức uống, thức quê Việt nào oai như nó, danh tiếng lẫy lừng như nó.   Nghe nói dạo ông Barack Obama tổng thống thứ 44 của nước Mỹ thăm Việt Nam, khi làm thượng khách ngụ Hà Nội, cũng thèm phở lắm, tuy nhiên nhà báo kiêm đầu bếp trứ danh Anthony Bourdain bạn thân ông đã khuyên rằng đừng dẫm vào vết của người tiền nhiệm, cần phải khác đi, hoãn cái sự thèm phở lại. Hai ông đã lần mò đi ăn bún chả Hương Liên quán ở phố Lê Văn Hưu, khiến cái quán bún này tưng bừng nổi tiếng, anh em an ninh mật vụ cả tây lẫn ta một phen mệt phờ, còn dân đứng ngóng bên ngoài chờ coi mặt tổng thống ăn bún Việt đông như hội. Mà cái ông Obama này, tôi chỉ nhớ được mỗn vụ ăn bún chả trong sự nghiệp của ổng, còn lại rất nhạt, chả được trò gì, nhất là để Tàu nó dắt mũi.   Tiền nhiệm ư. Chả là ông Bourdain muốn nhắc tới chuyện ông Bill Clinton tổng thống thứ 42 hồi đột phá mở đường quan hệ Việt - Mỹ đã thưởng thức phở Việt, tấm tắc khen ngon. Tôi còn nhớ dạo đó năm 2000, rà lại gu gồ (Google) thì cụ thể ngày 19.11, ngài Clinton đã hít hà xì xụp tô phở nóng tại một nhà hàng phở có thương hiệu “Phở 2000” góc phố sát chợ Bến Thành, quận 1, Sài Gòn. Có nhẽ lần đầu ăn phở, lại là thứ phở “đãi” tổng thống, nên ông ấy khen ngon. Tôi cho là ổng khen thực tình bởi người Mỹ rất thực dụng, thẳng thắn, không có tính đãi bôi. Nhưng riêng tôi lấy làm tiếc bởi ngài tổng thống, chả biết do những quân sư hoặc mưu sĩ nào chọn giùm, đã nhầm địa chỉ phở. Hoặc họ chỉ nhắm tới cái tên thương hiệu phở có con số 2000 nhằm đánh dấu cột mốc lịch sử khai thông quan hệ. Cũng có thể, từ khách sạn 4 sao New World tới nhà phở 2000 kia chỉ vài bước chân, lội bộ cũng tiện, đảm bảo được tiêu chuẩn an ninh (luôn được đặt lên hàng đầu), nhưng đi ăn phở, thưởng thức phở quốc hồn quốc túy của xứ này, không cốt chọn ngon mà chọn sự an toàn, thì chưa đạt tới tầm của phở. Trên đất Sài Gòn, lẽ ra phải cho quân hầu tới xí chỗ trước ở phở Lệ, phở Hùng (Hùng trên đường Nguyễn Trãi, gần bùng binh chợ Thái Bình quận 1 chứ không phải những Hùng khác, na ná cái biển hiệu), chí ít cũng phở Tàu Bay, phở Hòa, phở Quyền, phở Dậu. Còn nếu đúng kiểu tay chơi cường quốc số 1 thế giới, thực sự sống chết với phở, thì phải cất cánh ngay cái tàu bay chuyên cơ Air Force One vọt ra Hà thành xếp hàng đợi bát phở Bát Đàn, hoặc phở Lò Đúc, phở Thìn, phở Lý Quốc Sư, mới là sành điệu phở.   Hồi tôi còn bé, ở miền Bắc, nhất là nông thôn, những năm 60, chỉ nghe nói đến phở chứ thực tình không biết nó thế nào. Không hình dung ra bởi đơn giản chưa được ăn. Thức quê bỏ vào mồm dạo ấy, ngoài hai bữa cơm chính trong ngày, thì chỉ là khoai, bắp (ngô), củ mình tinh, dong riềng, khoai sọ, cơm nguội, bột mì luộc, chứ tịnh không có phở. Nghe người nhớn dụ cứ chịu khó làm lụng, khi nào có tiền thày bu dắt ra Phòng (Hải Phòng) cho ăn phở để biết mùi quý phái. (còn tiếp)  
......

Pages